دانشنامهنهاد و رصدخانه
سازمان فضایی ایران Iranian Space Agency
سازمان فضایی ایران نهاد دولتی برنامهٔ فضایی کشور است که در سال ۱۳۸۳ تأسیس شد. ایران با موشک سفیر در ۲۰۰۹ نخستین ماهوارهٔ بومی خود، امید، را به مدار فرستاد.
نام‌های دیگر: برنامه فضایی ایران، ماهواره ایرانی، سیمرغ، سفیر امید
سازمان فضایی ایران در سال ۱۳۸۳ (۲۰۰۴) برای هماهنگی فعالیت‌های فضایی کشور بنیان نهاده شد. این سازمان زیر نظر وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است و پژوهشگاه فضایی ایران و چند مرکز دیگر را در برمی‌گیرد. هدف‌های اعلام‌شدهٔ آن ساخت ماهواره، موشک ماهوارهبر و ایستگاه‌های زمینی است.
نخستین ماهوارههای ایران
نخستین ماهوارهٔ ایران «سینا ۱» نام داشت و در ۱۳۸۴ (۲۰۰۵) با موشک روسی به مدار رفت. گام بعدی پرتاب با ابزار بومی بود. در ۱۴ بهمن ۱۳۸۷ (۲ فوریهٔ ۲۰۰۹) موشک ماهوارهبر «سفیر» ماهوارهٔ «امید» را در مدار پایین زمین قرار داد و ایران را در شمار کشورهایی درآورد که توانایی پرتاب ماهواره دارند. ماهوارههای رصد، نوید و فجر در سال‌های بعد (۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵) پرتاب شدند.
موشک‌های ماهوارهبر
ایران چند ماهوارهبر ساخته است: سفیر که با سوخت مایع کار می‌کند، و «سیمرغ» که بزرگ‌تر است و برای ماهوارههای سنگینتر طراحی شده. ماهوارهبر «قاصد» نیز در چند پرتاب به کار رفته است. برخی پرتاب‌ها شکست خورده‌اند و آمار دقیق با گذر زمان تغییر می‌کند. برای شناخت اصول کار این وسیله‌ها به موشک و مکانیک مداری مراجعه کنید.
کاربرد ماهوارههای ایران
ماهوارههای ایرانی بیشتر نمونه‌های کوچک آزمایشی‌اند و مأموریت‌هایی مانند تصویربرداری از زمین، سنجش از دور و آزمون فناوری ارتباط دارند. هدف بلندمدت ماهوارههای ارتباطی و زمین‌نگر در مدار بالاتر است. دربارهٔ ماهواره در معنای عمومی در ماهواره بخوانید.
چشم‌انداز و چالش‌ها
برنامهٔ فضایی ایران به دلیل تحریم‌ها و محدودیت دسترسی به فناوری، بیشتر بر ساخت داخلی تکیه کرده است. ایران در سال‌های اخیر کوشیده شمار ماهوارههای خود را بیشتر کند و پرتاب‌ها را به مدارهای بالاتر ببرد. اینکه کدام پرتاب‌ها موفق بوده‌اند با گذر زمان تغییر می‌کند و پیگیری گزارش‌های رسمی بهترین منبع برای آمار روز است.
پرسش‌های رایج
### نخستین ماهوارهٔ ایرانی کدام بود؟
ماهوارهٔ سینا ۱ در ۲۰۰۵ با موشک روسی پرتاب شد. نخستین ماهوارهٔ ساخت و پرتاب بومی «امید» بود که در بهمن ۱۳۸۷ به مدار رفت.
### سفیر امید چیست؟
سفیر نام موشک ماهوارهبر ایرانی و امید نام ماهوارهای بود که این موشک به مدار برد. بنابراین «سفیر امید» ترکیب موشک و ماهواره است.
### سیمرغ چیست؟
سیمرغ ماهوارهبر ایرانی است که برای حمل ماهوارههای سنگینتر از سفیر به مدار پایین زمین طراحی شده است.
### آیا ایران فضانورد دارد؟
تا سال ۲۰۲۵ هیچ فضانورد رسمی از ایران به فضا نرفته است، هرچند برنامهٔ آماده‌سازی فضانورد در گذشته اعلام شده بود.