چند متر از یک چیز دور پشت انحنای زمین پنهان میشود؟ افق کجاست، و هوا با خم کردن نور چقدر بازی را عوض میکند؟ عددها را بده و همان لحظه در سهبعدی، برش زمین و چشم خودت ببین.
در حال ساختن صحنهٔ سهبعدی…
۴۱٫۳ متر از پایین هدف پشت انحنای زمین پنهان میشود.
افق برای این ناظر در ۵٫۴ کیلومتری است، با ضریب شکست نور k = ۰٫۱۳. بیشکست نور، ۴۸٫۹ متر پنهان میشد.
همهٔ عددها
هرچه دورتر، پنهانتر
بلندی پنهان پشت انحنا در هر فاصله، برای همین ناظر. خط نارنجی با شکست نوری که انتخاب کردهای است و خطچین بی آن.
چه چیزی حساب میشود؟
افق و پنهان شدن
از چشم ناظر خطی میگذرد که درست به سطح زمین مماس است؛ نقطهٔ تماس همان افق است. هر چیزی آن سوی افق، پایینش زیر همین خط میماند. هرچه دورتر، بخش بیشتری از پایین هدف پنهان میشود و هرچه چشم بالاتر، افق دورتر میرود.
بلندیِ حد دید از سطح مرجع این است، با s فاصله روی زمین و sh فاصلهٔ افق؛ پیش از افق صفر است. برای بخش پنهان خود هدف، ارتفاع پای آن کم و نتیجه به بلندی هدف محدود میشود:
قاعدهٔ مشهور «۸ اینچ در مایلِ به توان دو» (حدود ۷٫۸ سانتیمتر در کیلومترِ به توان دو) فقط افت سطح زمین زیر خط افقی چشمی است که روی خود زمین باشد. بلندی چشم را در نظر نمیگیرد و از همین رو بسیار بیشتر از آنچه واقعاً پنهان میشود نشان میدهد. هر دو عدد در جدول بالا هست تا فرقشان را ببینی.
شکست نور
هوا نزدیک زمین چگالتر است، پس پرتو نور کمی رو به پایین خم میشود و ما کمی آن سوی افق هندسی را میبینیم. ضریب k خمیدگی پرتو را نسبت به خمیدگی زمین میگوید؛ در هوای معمول روز حدود ۰٫۱۳ است. اثرش مثل این است که زمین بزرگتر باشد:
R′ = R / (1 − k), k = 503 · P / T² · (0.0343 + dT/dh)
وارونگی دما میتواند شکست نور را تقویت کند؛ در شرایط کافی، k به ۱ یا بیشتر میرسد. این مدل فقط جابهجایی ظاهری با ضریب ثابت را نشان میدهد؛ برای شبیهسازی سراب واقعی و تصویرهای وارونه یا چندگانه باید پرتوها در لایههای متغیر هوا دنبال شوند.
در فرمول، P فشار بر حسب هکتوپاسکال، T دمای مطلق بر حسب کلوین و dT/dh شیب دما بر حسب درجه در متر است؛ ورودی شیب این صفحه درجه در ۱۰۰ متر است و به متر تبدیل میشود.
حدود این مدل
زمین کرهای هموار است، بی کوه و دره میان ناظر و هدف. ارتفاعها از سطح همان آب یا دشت سنجیده میشوند.
شکست نور در همهٔ مسیر یکسان فرض شده است. در لایههای ناهمگن هوا تصویر میتواند فشرده، کشآمده یا دوتایی شود.
هندسهٔ بیشکست برای کره دقیق است؛ زمین مؤثر برای شکست نور یک تقریب است و در ارتفاع زیاد یا فاصلهٔ بلند نباید آن را پیشبینی دقیق دید دانست.
شعاع «همین عرض و راستا» شعاع خمیدگی محلی بیضیگون WGS84 است؛ جای محاسبهٔ کامل مسیر ژئودزیک روی بیضیگون را نمیگیرد.