رویدادها، زادروزها و درگذشتهای تاریخ علم در ۴ اکتبر، از کهنه به تازه، به روایت بات تقویم علمی؛ هر سال همین روز داستان تازهای به این صفحه اضافه میشود.
۱۹۲۳نجوم و فضا · رویداد · ۱۱ مهر ۱۳۰۲
ستارهای که فاصلهٔ آندرومدا را آشکار کرد
۱۰۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۲۳، ادوین هابل (Edwin Hubble) از بخشی از سحابی آندرومدا عکس گرفت. چند روز بعد، در عکس ستارهٔ کمنوری دید که روشناییاش تغییر میکرد؛ علامت «نواختر» را که پیشتر کنار آن گذاشته بود خط زد و نوشت: «متغیر!» بررسیهای بعدی نشان داد این نخستین ستارهٔ متغیر قیفاووسیِ یافتهشده در آندرومداست. آهنگ تغییر روشنایی چنین ستارهای به هابل راهی داد تا درخشندگی واقعی آن را با روشنایی دیدهشدهاش مقایسه کند و فاصلهٔ آندرومدا را بسنجد. نتیجه شگفتانگیز بود: آندرومدا بسیار فراتر از راه شیری قرار داشت.
۱۹۵۷نجوم و فضا · رویداد · ۱۲ مهر ۱۳۳۶
بوقی که آغاز عصر فضا شد
۶۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۵۷، اتحاد شوروی اسپوتنیک-۱ (Sputnik 1) را از قزاقستان به مدار زمین فرستاد؛ نخستین ماهوارهٔ ساختهٔ بشر که آغاز عصر فضا شد. این ماهواره تقریباً هر ۹۵ دقیقه یک بار دور زمین میگشت و سیگنال رادیوییاش در سراسر جهان دریافت میشد. همان صدا بعدها سرنخی برای ایدهای دیگر هم شد: دو دانشمند با بررسی تغییر فرکانس سیگنال اسپوتنیک دریافتند میتوان مدارش را تعیین کرد. آنها به این فکر افتادند که اگر جای ماهواره معلوم باشد، از تغییر فرکانس سیگنال آن میتوان جای گیرندهای روی زمین را پیدا کرد؛ ایدهای برای ناوبری ماهوارهای.
۱۹۵۷نجوم و فضا · رویداد · ۱۲ مهر ۱۳۳۶
پرتاب اسپوتنیک ۱
۶۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۵۷، عصر فضا آغاز شد و اتحاد جماهیر شوروی، اسپوتنیک، اولین ماهواره ساخت بشر را به مدار فرستاد. این رویداد پیشگامانه جهان، به ویژه ایالات متحده را در هیبت و اندکی ناامید کرد. اسپوتنیک که نامش به "همسفر" یا "همسفر" ترجمه می شود، هر ۹۵ دقیقه با سرعت تقریبا ۲۰۰۰۰ مایل در ساعت و در ارتفاع ۵۰۰ مایلی از زمین به دور زمین می چرخید. این یک سیگنال رادیویی را ارسال می کرد که در سراسر جهان دریافت می شد و ابزار دقیق روی آن امکان اندازه گیری دما را فراهم می کرد. این ماهواره حدود سه ماه در مدار زمین ماند تا اینکه در ۴ ژانویه ۱۹۵۸ به زمین بازگردد، اما میراث آن برای همیشه رویکرد ما را نسبت به اکتشاف فضایی تغییر داد.
رویدادهای دیگر این روز
۱۷۱۶زادروز جیمز لیند (James Lind) است؛ پزشکی که با آزمایش روی دریانوردان، اثر مثبت مرکبات را بر بیماری اسکوربوت نشان داد.
۱۹۰۳جان آتاناسف (John Atanasoff)، سازندهٔ کامپیوتر آتاناسف-برری و از پیشگامان رایانهٔ دیجیتال الکترونیکی، در چنین روزی به دنیا آمد.
۱۹۰۶آلیس استوارت (Alice Stewart)، پژوهشگر پیوند پرتو ایکسِ دوران جنینی با سرطان خون کودکان، در این روز به دنیا آمد.
۱۹۴۷سالروز درگذشت ماکس پلانک (Max Planck) است؛ فیزیکدانی که با معرفی کوانتومها راه را برای نظریهٔ کوانتومی گشود.
۱۹۷۱«مول» بهعنوان واحد اندازهگیری مقدار ماده، به مجموعهٔ کمیتهای پایهٔ دستگاه بینالمللی یکاها افزوده شد.
چهار قرن در یک نگاه
۴ اکتبر در گذر سدهها
نقطههای رنگی داستانهاییاند که بات گفت، به رنگ رشتهشان؛ نقطههای خاکستری همهٔ رویدادها، زادروزها و درگذشتهایی که منبعها برای این روز داشتند. موشواره را روی هر نقطه نگه دارید.
نجوم و فضافیزیک و شیمیزیست و پزشکیریاضی و فناوریمنبعها۱ داستان پیش از ۱۶۰۰ در لبهٔ چپ
روزهای دیگر سال
هر روزی که بات دربارهٔ آن نوشته، صفحهٔ خودش را دارد.
تقویم علمی تاریخ @onthisday_arefi_bot: تاریخ علم در همین روز، از Today in Science History، ویکیپدیا، ویکیداده، MacTutor و بنیاد نوبل: یکی دو رویداد مهم با شرح کامل، با اولویت نجوم و فضا، مرور کوتاه چند روید… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.