آزمایشگاهانرژی و موج زلزله
یک واحد بزرگی بیشتر، چند برابر انرژی است و موج کی به شهر شما میرسد؟
بزرگی را بالا و پایین ببرید و انرژی را با چیزهای آشنا بسنجید. کانون را روی نقشهٔ ایران بگذارید و ببینید موج P و موج S چند ثانیه بعد به شهرتان میرسند.
صحنه در مرورگر شما ساخته میشود…
- کانون
- —
- فاصله تا
- —
- رسیدن موج P
- —
- رسیدن موج S
- —
- فاصلهٔ P تا S
- —
- قاعدهٔ سرانگشتی: ۸ برابر این فاصله
- —
موج P تندتر است و فقط میلرزاند؛ موج S کندتر میآید و بیشتر ویرانی کار اوست.
…
- انرژی موجها
- —
- همارز
- —
- یعنی
- —
هر یک واحد بزرگی حدود ۳۲ برابر انرژی است، و دو واحد هزار برابر.
چرا
چرا زلزلهٔ ۷ اینقدر از ۶ بدتر است؟
بزرگی زلزله لگاریتمی است: هر واحد یعنی دامنهٔ لرزش ده برابر و انرژی آزادشده حدود ۳۲ برابر. زلزلهٔ ۷ هزار برابر زلزلهٔ ۵ انرژی دارد، و یک زلزلهٔ ۹ به اندازهٔ میلیونها زلزلهٔ ۵. بزرگی میگوید زلزله چقدر انرژی داشت؛ اینکه هر جا چقدر لرزید (شدت) به فاصله، عمق، جنس زمین و ساختمانها هم بستگی دارد.
زلزله دو موج اصلی از کانون میفرستد. موج P (فشاری) تندتر است، حدود ۶ کیلومتر در ثانیه در پوسته، و اول میرسد. موج S (برشی) با حدود ۳٫۵ کیلومتر در ثانیه پشت سرش میآید و تکانهای اصلی کار اوست. فاصلهٔ زمانی این دو، فاصله تا کانون را میدهد (هر ثانیه حدود ۸ کیلومتر)؛ لرزهنگارها کانون را با همین از سه ایستگاه پیدا میکنند. سامانههای هشدار زود هنگام هم از همین چند ثانیه استفاده میکنند. این صحنه پوسته را دو لایه فرض میکند؛ مسیر واقعی موجها پیچیدهتر است و زمانها تقریبیاند.
زندهبات زلزله
آخرین زمینلرزههای ۴ و بیشتر
هر کدام را بزنید تا کانونش روی نقشه بیاید.
آزمایشگاه
شبیهسازهای دیگر
- آزمایشگاه انحنای زمینچقدر از یک چیز دور پشت انحنای زمین پنهان میشود؟
- منظومهٔ شمسی سهبعدیسیارهها امروز، یا هر روز دیگر، دقیقاً کجای مدارشان هستند؟
- فاز ماه و گرفتچرا ماه شکلش عوض میشود و چرا هر ماه گرفت نداریم؟
- فصلها و طول روزاگر محور زمین کج نبود، تابستان و زمستان داشتیم؟
- مدار ماهوارهایستگاه فضایی چرا هر ۹۰ دقیقه یک بار دور زمین میچرخد؟