رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهمنظومهٔ شمسیمفهوم

قوانین کپلر Kepler's laws of planetary motion

قوانین کپلر سه قانون تجربی دربارهٔ حرکت سیاره‌ها به دور خورشیدند: مدار بیضی است، سرعت در طول مدار تغییر می‌کند و دورهٔ گردش با اندازهٔ مدار مرتبط است.

قوانین کپلر
Hankwang / Wikimedia Commons · CC BY 2.5 · منبع تصویر

یوهانس کپلر این قوانین را با تحلیل رصدهای دقیق تیکو براهه از مریخ به دست آورد. دو قانون نخست در سال ۱۶۰۹ و قانون سوم در ۱۶۱۹ منتشر شد. این قوانین مدل دایره‌ای کهن را کنار زدند و راه را برای قانون گرانش نیوتن هموار کردند.

قانون اول: مدار بیضی است

هر سیاره در مداری بیضی می‌گردد که خورشید در یکی از دو کانون آن است. دایره حالت خاصی از بیضی است. مدار زمین تقریباً دایره‌ای و مدار عطارد کشیده‌تر است.

قانون دوم: مساحت‌های برابر

خطی که سیاره را به خورشید می‌پیوندد در زمان‌های برابر مساحت‌های برابر می‌روبد. یعنی سیاره نزدیک خورشید تندتر و دور از آن کندتر حرکت می‌کند. این قانون نتیجهٔ پایستگی تکانهٔ زاویه‌ای است.

قانون سوم: رابطهٔ دوره و اندازهٔ مدار

مجذور دورهٔ گردش با مکعب نیم‌قطر بزرگ مدار متناسب است:

T^2 \propto a^3

اگر $T$ را به سال و $a$ را به واحد نجومی بگیریم، برای جرمی با جرم ناچیز نسبت به خورشید، تقریب $T^2 = a^3$ برقرار است؛ رابطهٔ کلی به مجموع جرم دو جسم بستگی دارد. برای مثال مشتری با $a$ حدود ۵٫۲ واحد نجومی، دوره‌ای حدود ۱۱٫۹ سال دارد.

قوانین کپلر امروز چه کاربردی دارند؟

این قوانین در مسئلهٔ دو جسم با گرانش نیوتنی دقیق‌اند و برای مدارهای واقعی، هنگامی که اغتشاش دیگر اجرام کوچک باشد، تقریب خوبی هستند؛ از قمرهای مصنوعی تا ستاره‌های دوتایی و سیاره‌های فراخورشیدی. با شکل کلی قانون سوم می‌توان جرم مرکزی را از مدار قمرهایش محاسبه کرد.

پرسش‌های رایج

  1. قوانین کپلر چه هستند؟

    قوانین کپلر سه قانون دربارهٔ مدار بیضی، مساحت‌های برابر و رابطهٔ دورهٔ گردش با اندازهٔ مدار سیاره‌ها هستند.

  2. قانون سوم کپلر چه می‌گوید؟

    قانون سوم کپلر می‌گوید مجذور دورهٔ گردش یک سیاره با مکعب نیم‌قطر بزرگ مدارش متناسب است.

  3. کپلر چگونه به قوانینش رسید؟

    کپلر قوانین خود را با سال‌ها محاسبه روی داده‌های رصدی تیکو براهه، به‌ویژه حرکت مریخ، استخراج کرد.

  4. آیا قوانین کپلر برای ماه هم درست است؟

    بله، قوانین کپلر برای ماه به دور زمین و برای قمرهای مصنوعی هم کاربرد دارد؛ فقط ثابت تناسب به جرم مرکزی بستگی دارد.

منابع

  1. Chapter 3: Gravity & Mechanics · NASA

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از قوانین کپلر گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین