رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهمنظومهٔ شمسیجرم آسمانی

مریخ Mars

مریخ چهارمین سیارهٔ منظومهٔ شمسی و جهانی سنگی با جوی رقیق است؛ سرخی سطحش از آهن اکسیدشده می‌آید و شواهد رودخانه‌ها و دریاچه‌های کهن آن را به هدف جست‌وجوی حیات گذشته تبدیل کرده‌اند.

نام‌های دیگر: سیارهٔ سرخ

قرص مریخ در تصویر هابل ۲۷ اوت ۲۰۰۳ با کلاهک سفید قطب جنوب و لکه‌های تیره
NASA, J. Bell (Cornell U.) and M. Wolff (SSI); Additional image processing and analysis support from: K. Noll and A. Lubenow (STScI); M. Hubbard (Cornell U.); R. Morris (NASA/JSC); P. James (U. Toledo / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

مشخصات

به دورخورشید
قدر ظاهری−۲٫۹۴
شعاع۳٬۳۷۹ کیلومتر
چگالی۳٫۹۳۴ گرم بر سانتی‌مترمکعب
دورهٔ مداری۶۸۷ روز
دورهٔ چرخش۲۴٫۶۲ ساعت
دورترین فاصله در مدار۲۴۹٬۲۶۰٬۰۰۰ کیلومتر
نزدیک‌ترین فاصله در مدار۲۰۶٬۶۵۰٬۰۰۰ کیلومتر
خروج از مرکز مدار۰٫۰۹۳۳۹
میل مدار۱٫۸۵ درجه

از ویکی‌داده (CC0).

زندههمین حالا

مریخ در آسمان تهران

ارتفاع از افق
—
طلوع
—
غروب
—
فاصله از زمین
—
صورت فلکی
—
قدر
—

در مرورگر شما حساب می‌شود؛ شهرتان جایی فرستاده نمی‌شود.

از پشت‌بام خانه نقطه‌ای نارنجی می‌بینید که شب‌های بعد میان ستاره‌ها جابه‌جا می‌شود. همان نقطه، جهانی با دره‌های عظیم، گرد و غبار و کلاهک‌های یخی است. برای دیدن مریخ لازم نیست از شهر بیرون بروید؛ برای دیدن جزئیاتش هم داشتن تلسکوپ به‌تنهایی کافی نیست. زمان رصد، آرام بودن هوا و فاصلهٔ سیاره تعیین می‌کنند که با یک قرص کوچک روبه‌رو شوید یا لکه‌های روی سطح را هم تشخیص دهید.

به‌طور خلاصه

مریخ سیاره‌ای سنگی، سرد و دارای دو قمر کوچک به نام‌های فوبوس و دیموس است. شبانه‌روزش به زمین نزدیک است، اما سالش حدود ۶۸۷ روز زمینی طول می‌کشد. بهترین فرصت‌های معمول رصد پیرامون مقابله‌اند؛ همهٔ مقابله‌ها به یک اندازه نزدیک نیستند. آب یخ‌زده و شواهد آب باستانی داریم، ولی نشانگرهای زیستی بالقوه هنوز به معنای کشف قطعی حیات نیستند.

مریخ چه جور سیاره‌ای است؟

مریخ (Mars) سیاره‌ای سنگی با سطح جامد و جوی بسیار رقیق‌تر از زمین است. فشار نزدیک سطحش حدود ۰٫۶ درصد فشار سطح دریای زمین است و بیشتر جو را دی‌اکسید کربن تشکیل می‌دهد. شباهت ظاهری برخی چشم‌اندازها به بیابان‌های زمین نباید فریبمان دهد: هوای مریخ قابل تنفس نیست و فشار آن برای زندگی بی‌محافظ انسان کافی نیست.

یک شبانه‌روز خورشیدی مریخی، یا «سول» (Sol)، حدود ۲۴ ساعت و ۳۹ دقیقه است. اگر روی مریخ ساعت زمینی داشته باشید، وقت محلی هر روز کمی عقب می‌افتد. سال مریخی حدود ۶۸۷ روز زمینی طول می‌کشد، پس روزی تقریباً آشنا داریم و سالی بسیار طولانی‌تر. شمار سول‌های یک سال هم با شمار روزهای زمینی آن یکی نیست.

انحراف محوری مریخ حدود ۲۵ درجه است و باعث فصل‌ها می‌شود. مدار بیضی آن نیز در مقدار انرژی دریافتی و طول فصل‌ها اثر دارد؛ همهٔ فصل‌های مریخی مساوی نیستند. هوای رقیق گرما را مثل جو زمین نگه نمی‌دارد و دما میان مکان‌ها، فصل‌ها و ساعت‌های روز تغییر زیادی می‌کند. یک عدد دمای میانگین، تجربهٔ واقعی این جهان را کامل توضیح نمی‌دهد.

قرص مریخ در تصویر هابل از ۲۷ اوت ۲۰۰۳؛ کلاهک سفید قطب جنوب و لکه‌های تیرهٔ سطح پیداست
قرص مریخ در تصویر هابل از ۲۷ اوت ۲۰۰۳؛ کلاهک سفید قطب جنوب و لکه‌های تیرهٔ سطح پیداست NASA, J. Bell (Cornell U.) and M. Wolff (SSI); Additional image processing and analysis support from: K. Noll and A. Lubenow (STScI); M. Hubbard (Cornell U.); R. Morris (NASA/JSC); P. James (U. Toledo / Wikimedia Commons · Public domain

تصویر رصدی واقعی مریخ با تلسکوپ هابل در ۲۷ اوت ۲۰۰۳؛ اعتبار: NASA، J. Bell، M. Wolff و همکاران، مالکیت عمومی.

مریخ را از ایران چگونه ببینیم؟

مریخ را با چشم به شکل نقطه‌ای نارنجی‌سرخ می‌بینیم و پیرامون مقابله فرصت بیشتری برای رصدش داریم. مقابله یعنی مریخ در آسمان تقریباً روبه‌روی خورشید قرار می‌گیرد؛ نزدیک غروب طلوع می‌کند و بیشتر شب در دسترس است. زمین در مدار سریع‌تر خود از مریخ سبقت می‌گیرد و این وضعیت تقریباً هر ۲۶ ماه تکرار می‌شود.

مقابله و نزدیک‌ترین فاصله الزاماً در یک لحظه رخ نمی‌دهند. چون مدارها بیضی‌اند، برخی مقابله‌ها مریخ را بسیار نزدیک‌تر و قرصش را بزرگ‌تر نشان می‌دهند. تاریخ‌های جدول با رصدخانهٔ پاریس و عددهای گرد با داده‌های زمین‌مرکزی JPL Horizons سنجیده شده‌اند. ستون فاصله، کمترین فاصلهٔ نزدیک آن مقابله را می‌دهد؛ ستون قطر، اندازهٔ ظاهری قرص در روز مقابله را. این دو ستون از یک لحظه نیستند و قطر ظاهری نیز اندازهٔ فیزیکی سیاره نیست.

مقابلهکمترین فاصلهٔ نزدیک مقابله، تقریبیقطر ظاهری در روز مقابله
۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۷۱۰۱ میلیون کیلومتر۱۳٫۸ ثانیهٔ قوسی
۲۵ مارس ۲۰۲۹۹۷ میلیون کیلومتر۱۴٫۴ ثانیهٔ قوسی
۲۸ ژوئن ۲۰۳۳۶۳ میلیون کیلومتر۲۱٫۹ ثانیهٔ قوسی

مقابلهٔ بعدی پس از مهر ۱۴۰۵ در ۳۰ بهمن ۱۴۰۵، برابر با ۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۷، رخ می‌دهد. این مقابله مریخ را به اندازهٔ مقابله‌های نزدیک‌تر بزرگ نشان نمی‌دهد، اما موقعیت نسبتاً بالای سیاره برای رصد از ایران مزیت است. برعکس، قرص بزرگ‌تر ۲۰۳۳ از تهران در ارتفاع پایین‌تری دیده می‌شود و نورش از لایهٔ بیشتری از جو می‌گذرد. «نزدیک‌تر» همیشه مساوی «آسان‌تر برای دیدن جزئیات» نیست.

با چشم و دوربین دوچشمی رنگ و جابه‌جایی مریخ را دنبال کنید. برای کلاهک قطبی و لکه‌های تیره به تلسکوپ، هوای آرام و قرص نسبتاً بزرگ نیاز دارید؛ انتظار چشم‌اندازهای عکس فضاپیما را نداشته باشید. ستاره‌ها معمولاً بیشتر چشمک می‌زنند، اما مریخ هم نزدیک افق و در هوای آشفته می‌تواند چشمک بزند. قاعدهٔ «سیاره هرگز چشمک نمی‌زند» راه مطمئنی برای شناسایی نیست.

آسمان‌نماآسمان هر شهر دنیا، در هر شب و هر ساعت، چه شکلی است؟

چرا مریخ سرخ است و غروبش آبی می‌شود؟

مریخ از زمین سرخ‌فام دیده می‌شود چون آهن اکسیدشده در خاک و گرد و غبار سطحش رنگ سرخ و قهوه‌ای ایجاد می‌کند. «سیارهٔ سرخ» به معنای سرخ بودن یکدست تمام سنگ‌ها نیست. در عکس‌های نزدیک، سنگ‌های تیره، ماسه، رسوب روشن و یخ هم دیده می‌شود؛ غبار می‌تواند روی مواد متفاوت پوششی رنگی بنشاند.

رنگ آسمان موضوع دیگری است. جو رقیق مریخ غبار معلق دارد و این غبار نور را به شکلی متفاوت از مولکول‌های جو زمین پراکنده می‌کند. آسمان روز غالباً زرد یا نارنجی دیده می‌شود، اما نزدیک غروب هاله‌ای آبی در پیرامون خورشید می‌تواند پدیدار شود. بنابراین تصویر غروب آبی مریخ با سرخ بودن سیاره تناقض ندارد؛ یکی رنگ سطح است و دیگری حاصل عبور نور از جو.

در عکس‌های علمی باید نوع پردازش رنگ را هم دانست. برخی تصویرها به رنگ نزدیک به دید انسان تنظیم شده‌اند و برخی برای آشکار کردن تفاوت کانی‌ها رنگ را تقویت می‌کنند. از روی یک تصویر با رنگ تقویت‌شده نمی‌توان نتیجه گرفت چشم انسان دقیقاً همان منظره را می‌بیند.

روی مریخ چه منظره‌ای می‌بینیم؟

مریخ سطحی از دشت‌ها، دهانه‌های برخوردی، آتشفشان‌ها، دره‌ها و رسوب‌های باستانی دارد. آتشفشان المپوس از شناخته‌شده‌ترین عوارض آن است؛ گستردگی و ارتفاعش حاصل انباشته شدن گدازه در تاریخ طولانی فعالیت آتشفشانی است. برای مقایسهٔ ارتفاعش باید مبنا را مشخص کرد: فاصله از دشت پیرامون با ارتفاع نسبت به سطح مرجع یکسان نیست.

دره‌های مارینر سامانه‌ای عظیم از دره‌ها با طول حدود ۴ هزار کیلومتر است. شکل‌گیری چنین عارضه‌ای را نباید به یک رودخانهٔ بسیار بزرگ نسبت داد؛ ساختار و دگرگونی پوسته در داستان آن مهم است. این با دره‌های رودخانه‌ای کوچک‌تر که شاهد جریان آب گذشته‌اند تفاوت دارد. هر درهٔ مریخی یک منشأ ندارد.

کلاهک‌های قطبی نیز ترکیبی از داستان آب و دی‌اکسید کربن‌اند. یخ آب و یخ خشک در قطب‌ها دیده می‌شوند و تغییر فصل ظاهر کلاهک‌ها را عوض می‌کند. از سوی دیگر، سطح‌نشین اینسایت (InSight) لرزه‌های مریخی را ثبت کرد و نشان داد مریخ کاملاً بی‌حرکت نیست. پژوهشگر از عبور موج‌های لرزه‌ای دربارهٔ ساختار درون سیاره استنباط می‌کند؛ تصویر مستقیم از هسته در اختیار ندارد و مدل‌ها با دادهٔ تازه اصلاح می‌شوند.

موزاییک مدارگرد ویکینگ از سطح مریخ با سامانهٔ دره‌های مارینر و ناحیهٔ آتشفشانی تارسیس
موزاییک مدارگرد ویکینگ از سطح مریخ با سامانهٔ دره‌های مارینر و ناحیهٔ آتشفشانی تارسیس Mars_Valles_Marineris.jpeg: NASA picture derivative work: Lošmi (talk) / Wikimedia Commons · Public domain

موزاییک واقعیِ ساخته‌شده از تصویرهای مدارگرد ویکینگ؛ رنگ و چیدمان حاصل پردازش تصاویر است، نه یک عکس منفرد از چشم‌انداز. اعتبار: NASA؛ نسخهٔ مشتق Lošmi، مالکیت عمومی.

آب مریخ کجاست و آیا حیات پیدا شده؟

آب یخ‌زدهٔ مریخ و شواهد رودخانه‌ها و دریاچه‌های گذشته تأیید شده‌اند، اما تا ۲۱ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، کشف قطعی حیات گزارش نشده است. رسوب‌های دریاچه‌ای، مسیرهای جریان و کانی‌هایی که با آب شکل می‌گیرند، نشان می‌دهند محیط مریخ در گذشته با امروز فرق داشت. این شواهد می‌گویند بعضی محیط‌ها برای زندگی مناسب‌تر بوده‌اند؛ نمی‌گویند حتماً موجودی در آن‌ها زندگی کرده است.

وضع آب مایع امروز ظریف‌تر است. فشار کم و سرمای سطح اجازه نمی‌دهند آب مایع به‌سادگی و پایدار مثل رودخانه‌های زمین جاری باشد. بعضی خطوط تیرهٔ فصلی روی شیب‌ها ابتدا به آب شور نسبت داده شدند، اما بررسی‌های بعدی جریان دانه‌های خشک را توضیح مهمی دانستند. بازتاب‌های راداری زیر قطب جنوب نیز به دریاچه تفسیر شده‌اند، ولی رس و انواع یخ توضیح‌های رقیب‌اند؛ این موضوع را نباید قطعی معرفی کرد.

مواد آلی هم مساوی موجود زنده نیستند. «آلی» در این بحث به ترکیبات کربنی اشاره می‌کند که مسیرهای غیرزیستی نیز می‌توانند بسازند. تا ۲۱ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، مریخ‌نورد کنجکاوی و مریخ‌نورد استقامت به بررسی این مواد و زمینهٔ زمین‌شناسی آن‌ها ادامه می‌دادند. کنار هم قرار گرفتن نوع ماده، کانی‌ها و محیط رسوبی از خود واژهٔ «آلی» اطلاعات بیشتری می‌دهد.

در سپتامبر ۲۰۲۵، پژوهشی دربارهٔ نمونه‌ای از سنگ «چیاوا فالز» در دهانهٔ ژزرو منتشر شد. رابطهٔ مواد آلی و کانی‌های آن نشانگر زیستی بالقوه توصیف شد: ویژگی‌هایی که با فعالیت میکروبی سازگارند، اما توضیح غیرزیستی‌شان کاملاً رد نشده است. این نتیجه پرسشی مهم برای آزمایش‌های دقیق‌تر می‌سازد. حذف واژهٔ «بالقوه» از تیتر، سطح اطمینان واقعی پژوهش را تغییر می‌دهد.

فوبوس و دیموس چه فرقی دارند؟

فوبوس و دیموس دو قمر کوچک و نامنظم مریخ‌اند؛ فوبوس بزرگ‌تر و نزدیک‌تر است. شکل آن‌ها با کرهٔ آشنای ماه زمین فرق دارد و سطحشان پر از دهانه است. در تصویر فوبوس، دهانهٔ بزرگ استیکنی بسیار چشمگیر است. این قمرها در تلسکوپ کوچک به‌آسانی دیده نمی‌شوند، چون هم کم‌نورند و هم کنار سیاره‌ای بسیار روشن قرار می‌گیرند.

فوبوس چنان نزدیک می‌گردد که دورهٔ مداری‌اش از چرخش مریخ کوتاه‌تر است؛ برای ناظر روی مریخ حرکتش در آسمان با انتظار معمول ما از ماه تفاوت دارد. مدار آن به‌آهستگی تغییر می‌کند و آیندهٔ بسیار دورش به اثر کشندی مریخ وابسته است. دیموس دورتر و کوچک‌تر است و آهسته‌تر دور سیاره می‌گردد.

خاستگاه این دو هنوز حل نشده است. شباهت‌هایی با سیارک‌ها، فرضیهٔ گرفتار شدن را مطرح می‌کند؛ مدل‌های برخورد و تشکیل از مواد باقی‌مانده در مدار نیز بررسی می‌شوند. شکل نامنظم به‌تنهایی پاسخ نمی‌دهد. اندازه‌گیری ترکیب، ساختمان و احتمالاً بررسی نمونه‌ها می‌تواند میان این توضیح‌ها فرق بگذارد؛ بنابراین نباید با قطعیت نوشت «مریخ دو سیارک را اسیر کرده است».

تصویر رصدی فوبوس با رنگ تقویت‌شده از مدارگرد شناسایی مریخ؛ دهانهٔ استیکنی روی سطح نامنظم قمر دیده می‌شود
تصویر رصدی فوبوس با رنگ تقویت‌شده از مدارگرد شناسایی مریخ؛ دهانهٔ استیکنی روی سطح نامنظم قمر دیده می‌شود NASA / JPL-Caltech / University of Arizona / Wikimedia Commons · Public domain

تصویر واقعی فوبوس در ۲۰۰۸ با رنگ تقویت‌شده برای نمایان کردن تفاوت‌های سطح؛ رنگ طبیعیِ چشم انسان را بازنمایی نمی‌کند. اعتبار: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona، مالکیت عمومی.

کاوشگرها چه چیزی را می‌سنجند؟

مدارگردها نمای گستردهٔ مریخ را می‌سنجند، مریخ‌نوردها سنگ و خاک را از نزدیک بررسی می‌کنند و سطح‌نشین‌ها اندازه‌گیری ثابت انجام می‌دهند. این نقش‌ها مکمل یکدیگرند. یک تصویر مداری می‌تواند مسیر رودخانهٔ باستانی را نشان دهد، اما برای شناخت ترکیب یک سنگ یا بافت نزدیک آن، ابزار روی سطح ارزش دیگری دارد.

تا ۲۱ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، مریخ‌نورد کنجکاوی در دهانهٔ گیل محیط‌های رسوبی را بررسی می‌کرد و مریخ‌نورد استقامت (Perseverance) در دهانهٔ ژزرو دنبال شواهد محیط‌های باستانی و نمونه‌های ارزشمند برای مطالعه بود. جمع‌آوری نمونه با رسیدن نمونه به آزمایشگاه زمین یکی نیست؛ برنامه و زمان بازگرداندن نمونه‌ها تصمیم‌های جداگانه و تغییرپذیرند. فهرست بلند مأموریت‌های پیشنهادی را نباید فهرست مأموریت‌های انجام‌شده خواند.

فاصلهٔ متغیر مریخ ارتباط را هم محدود می‌کند. پیام رادیویی با سرعت نور می‌رود و در فاصله‌های زیاد حدود ۲۰ دقیقه برای رسیدن یک‌طرفه زمان می‌خواهد. دریافت پاسخ زمان بیشتری می‌برد؛ کنترل مستقیم و بی‌درنگ مانند ماشین اسباب‌بازی ممکن نیست. برای سفر هم مسیر و پنجرهٔ پرتاب مهم‌اند: فضاپیما معمولاً ماه‌ها در راه است و کوتاه‌ترین فاصلهٔ دو سیاره به‌تنهایی مدت سفر را تعیین نمی‌کند.

بهرام چه نسبتی با مریخ دارد؟

بهرام نام فارسی شناخته‌شدهٔ مریخ است و در نوشته‌های قدیمی فارسی برای همین سیاره به کار می‌رود. نام‌های دیگر و تعبیرهای نجوم قدیم بخشی از تاریخ زبان و فرهنگ‌اند؛ نسبت دادن سرنوشت یا ویژگی‌های انسان به سیاره، نتیجهٔ علم سیاره‌ای نیست. می‌توان نام کهن را حفظ کرد و شناخت امروز را با اندازه‌گیری ساخت.

مریخ در تاریخ شناخت مدارها نیز جای مهمی دارد. یوهانس کپلر (Johannes Kepler) با داده‌های رصدی دقیق تیکو براهه (Tycho Brahe) نشان داد که مدار مریخ را باید بیضی توصیف کرد. ناهماهنگی میان مدل و رصد، مشکلی نبود که با نادیده گرفتن داده حل شود؛ به تغییر مدل کمک کرد. مریخ نمونه‌ای خوب از ارزش اندازه‌گیری دقیق در آزمودن یک تصور جاافتاده است.

داستان «کانال‌های مریخ» درس دیگری دارد. خط‌هایی که بعضی رصدگران بر سطح ترسیم کردند به سازه‌های مصنوعی تعبیر شدند، اما رصد دقیق‌تر و سپس تصویرهای نزدیک آن برداشت را تأیید نکردند. دیدن الگویی مبهم با توضیح قطعی منشأ آن یکی نیست.

شایعهٔ «مریخ هم‌اندازهٔ ماه می‌شود» نیز نادرست است. حتی در نزدیک‌ترین فرصت‌ها، قطر ظاهری مریخ فقط حدود ۲۵ ثانیهٔ قوسی است؛ چشم آن را نقطه می‌بیند. نزدیک شدن مریخ فرصت بهتر رصد می‌سازد، نه ماه دوم. برای سنجیدن خبر بعدی، تاریخ، یکا و فرق مشاهده با تفسیر را نگه دارید؛ همین سه چیز بسیاری از تیترهای گمراه‌کننده را روشن می‌کنند.

پرسش‌های رایج

  1. چرا مریخ سرخ است؟

    مریخ به دلیل آهن اکسیدشده در خاک و غبار سطحش سرخ‌فام دیده می‌شود. این رنگ به معنای سرخ بودن تمام سنگ‌ها نیست؛ لکه‌های تیره و رسوب‌های روشن هم دارد. رنگ آسمان مریخ موضوع جداگانه‌ای است: غبار معلق می‌تواند آسمان روز را زرد یا نارنجی و هالهٔ نزدیک خورشید هنگام غروب را آبی نشان دهد.

  2. مریخ چند قمر دارد؟

    مریخ دو قمر به نام‌های فوبوس و دیموس دارد. هر دو کوچک و نامنظم‌اند؛ فوبوس بزرگ‌تر و به مریخ نزدیک‌تر است، دیموس کوچک‌تر و دورتر. خاستگاه قمرهای مریخ هنوز قطعی نیست و فرضیه‌های گرفتار شدن یا تشکیل از مواد برخوردی بررسی می‌شوند. دیدن آن‌ها در کنار روشنایی مریخ با ابزار کوچک دشوار است.

  3. مریخ را کی و چگونه از ایران ببینیم؟

    مریخ با چشم به صورت نقطه‌ای نارنجی‌سرخ دیده می‌شود و پیرامون مقابله معمولاً روشن‌تر و برای بخش بیشتری از شب در دسترس است. مقابلهٔ بعدی پس از مهر ۱۴۰۵ در ۳۰ بهمن ۱۴۰۵، برابر با ۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۷ است. برای جهت و ساعت مناسب، شهر خود را در آسمان‌نما انتخاب کنید؛ دیدن جزئیات سطح به تلسکوپ و هوای آرام نیاز دارد.

  4. فاصلهٔ زمین تا مریخ چقدر است و سفر چقدر طول می‌کشد؟

    فاصلهٔ زمین تا مریخ ثابت نیست و با حرکت دو سیاره از حدود ۵۵ تا حدود ۴۰۰ میلیون کیلومتر تغییر می‌کند. سفر فضاپیما به مریخ معمولاً ماه‌ها طول می‌کشد و به مسیر، انرژی و پنجرهٔ پرتاب بستگی دارد. بنابراین فاصلهٔ همان روز را نمی‌توان بر سرعتی ثابت تقسیم کرد و مدت سفر واقعی به دست آورد.

  5. آیا در مریخ آب هست؟

    مریخ آب یخ‌زده در قطب‌ها و زیر سطح دارد و شواهد روشن رودخانه‌ها و دریاچه‌های باستانی نیز در سنگ‌هایش باقی مانده است. آب مایع پایدار روی سطح امروزی به دلیل فشار کم و شرایط دمایی دشوار است. برخی ادعاهای دریاچهٔ زیر قطب یا جریان آب روی شیب‌ها تفسیرهای رقیب دارند و قطعی نیستند.

  6. آیا در مریخ حیات پیدا شده است؟

    تا ۲۱ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، در مریخ کشف قطعی حیات اعلام نشده است. مواد آلی و بعضی ترکیب‌های کانی‌شناختی می‌توانند برای جست‌وجو مهم باشند، اما فرایندهای غیرزیستی هم آن‌ها را می‌سازند. پژوهش سپتامبر ۲۰۲۵ دربارهٔ سنگ چیاوا فالز نشانگر زیستی بالقوه گزارش کرد؛ «بالقوه» یعنی توضیح زیستی ارزش بررسی دارد و هنوز اثبات نشده است.

  7. آیا انسان می‌تواند روی مریخ زندگی کند؟

    انسان روی سطح مریخ بدون سامانهٔ پشتیبانی زندگی نمی‌تواند دوام بیاورد. جو بسیار رقیق و بیشتر دی‌اکسید کربن است، سرما و تابش نیز مشکل‌سازند. زندگی در مریخ به سرپناه مناسب، فشار و هوای قابل تنفس، آب، انرژی و تجهیزات قابل اتکا نیاز دارد؛ داشتن سطح جامد یا وجود یخ به‌تنهایی مریخ را خانه‌ای آماده نمی‌کند.

منابع

  1. Mars Fact Sheet · NASA NSSDCA · 2025-05-19
  2. Mars Facts · NASA Science
  3. Astronomy Engine — محاسبات مقابله در پرونده با نسخهٔ مورد استفادهٔ سایت · Don Cross · 2026-10-13
  4. Mars opposition · BBC Sky at Night Magazine
  5. What Do Sunrises and Sunsets Look Like on Mars? · NASA Science
  6. Valles Marineris: The Grand Canyon of Mars · NASA Science
  7. Olympus Mons · NASA Science
  8. NASA Retires InSight Mars Lander Mission After Years of Science · NASA · 2022-12-21
  9. NASA says Mars rover discovered potential biosignature last year · NASA JPL · 2025-09-10
  10. NASA's Curiosity Rover Detects Largest Organic Molecules Found on Mars · NASA JPL · 2025
  11. Previous Evidence for Water on Mars Now Identified as Grainflows · USGS · 2017
  12. Clays, Not Water, Are Likely Source of Mars Lakes · NASA JPL · 2021
  13. Martian Moons eXploration — پژوهش خاستگاه قمرهای مریخ · MMX science team
  14. مریخ — لغت‌نامهٔ دهخدا · آبادیس؛ بازنشر لغت‌نامه
  15. Astronomia Nova · Encyclopaedia Britannica
  16. Phobos · NASA Science
  17. Deimos · NASA Science
  18. Orbits and Kepler’s Laws · NASA Science
  19. From canals to craters · ESA
  20. Mars oppositions · IMCCE / Observatoire de Paris
  21. JPL Horizons · NASA JPL
  22. NASA's Perseverance Sets Off-World Record for Total Distance Driven · NASA Science · 2026-10-12
  23. Curiosity Blog, Sols 4838–4844: Wrapping up the Boxwork Terrain · NASA Science · 2026

آخرین بازبینی:

راهنما و مقاله

برای خواندن بیشتر

همه

فکت علمی

دانستنی‌ها

همهٔ فکت‌ها

اخبار نجوم

در خبرها

همه

تصویر روز ناسا

در تصویرهای روز

همه

در چنین روزی

در تاریخ علم

پرتاب‌ها

پرتاب‌ها

پرتاب‌های پیش رو

زیرمجموعه‌ها

در همان خبرها

مدخل‌هایی که با مریخ در یک خبر آمده‌اند.

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از مریخ گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین