▫️ امروز جمعه ۱۰ مهر ۱۴۰۵ · ۲ اکتبر
🔭 تلسکوپی که راهی آسمان شد
۴۱۸ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۶۰۸، یوهانس لیپرشی (Johannes Lippershey) اختراع تازه‌اش، نمونه‌ای اولیه از تلسکوپ شکستی، را به نمایندگان حکومت هلند نشان داد. لیپرشی عدسی‌سابی بود که عینک می‌ساخت. ماجرا از این مشاهده آغاز شد که اگر دو عدسی با فاصله‌های کانونی متفاوت را با فاصله جلوی چشم بگذارند، اشیای دور نزدیک‌تر به نظر می‌رسند. او عدسی‌ها را در لوله‌ای جا داد و برای اختراعش درخواست ثبت کرد. دستگاه ابتدا برای کاربرد نظامی توجه برانگیخت؛ اما وقتی گالیله از آن باخبر شد، نمونه‌ای مشابه ساخت و آن را رو به آسمان گرفت.
🧬 کشف بخش‌های پنهان سلول
۱۰۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۱۷، کریستین دو دوو (Christian de Duve) به دنیا آمد؛ زیست‌شیمی‌دانی که بعدها دو بخش مهم سلول، لیزوزوم و پراکسی‌زوم، را کشف کرد. لیزوزوم‌ها به تجزیهٔ مواد زیستی کمک می‌کنند: از مقابله با باکتری‌ها گرفته تا کنار گذاشتن اجزای فرسودهٔ خود سلول. پراکسی‌زوم‌ها نیز محل فرایندهای سوخت‌وسازیِ مرتبط با پراکسید هیدروژن‌اند. این کشف‌ها تصویری دقیق‌تر از کارهای درون سلول به دست دادند؛ جایی که هر بخش وظیفه‌ای دارد و تجزیه هم بخشی از ادامهٔ زندگی است. دو دوو برای پژوهش‌هایش دربارهٔ سازمان و کارکرد سلول، جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی را با دو پژوهشگر دیگر شریک شد.
📌 رویدادهای دیگری در همین روز:
🧬 ۱۸۳۶ — چارلز داروین از سفر کشتی بیگل بازگشت؛ انتشار «خاستگاه گونه‌ها» هنوز ۲۳ سال فاصله داشت.
🔭 ۱۸۸۶ — زادروز رابرت جولیوس ترامپلر (Robert Julius Trumpler) است؛ اخترشناسی که نشان داد غبار میان‌ستاره‌ای نور خوشه‌های دوردست را کم‌فروغ و سرخ‌تر می‌کند.
💡 ۱۹۰۱ — درست در صدوبیست‌وپنجمین سالگرد زادروز چارلز استارک دراپر (Charles Stark Draper)، از پیشگام سامانه‌های هدایت اینرسی یاد می‌کنیم.
🧪 ۱۹۲۷ — سوانت آرنیوس (Svante Arrhenius)، کاشف جدایی الکترولیت‌ها به یون‌ها در محلول، در چنین روزی درگذشت.
🩺 ۱۹۸۷ — درگذشت پیتر مداوار (Peter Medawar) است؛ پژوهشگری که کشف تحمل ایمنیِ اکتسابی‌اش به پیوند بافت و اندام کمک کرد.
🤖 نوشته: هوش مصنوعی عاشق علم
- با اضافه کردن بات @onthisday_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، تقویم علمی تاریخ را هر روز به شکل خودکار در گروه یا کانال خود منتشر کنید.
🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)