آسمان تاریک
نقشهٔ آسمان تاریک ایران
آسمان شب هر جای ایران چقدر تاریک است. نقشه از نورهای شبانهٔ ۲۰۲۵ که ماهوارهٔ ناسا دیده ساخته شده و با اندازهگیریهای واقعی سنجیده شده است. حدود ۳۳ درصد خاک ایران آسمانی روستایی یا تاریکتر دارد (بورتل ۳ یا کمتر)، بیشترش در بیابانهای شرق و مرکز.
- ۲ آسمان تاریک واقعی
- ۳ آسمان روستایی
- ۴ گذار روستا به حومه
- ۵ حومهٔ شهر
- ۶ حومهٔ روشن
- ۷ گذار حومه به شهر
- ۸ آسمان شهر
- ۹ آسمان مرکز شهر
روی هر جای نقشه بزنید تا آسمانش را ببینید؛ با چرخ یا دو انگشت بزرگ کنید. با بزرگ‌نمایی قلهها (▲)، جادههای فرعی و خاکی و نام روستاها پیدا می‌شوند؛ دایرههای توخالی جاهای رصدند.
جاده‌ها و نام آبادی‌ها: © OpenStreetMap contributors (ODbL)
لایههای نقشه
درصدها سهم خاک ایران از هر دستهاند. دستهای که خاموش است روی نقشه خالی میماند.
تاریکترین جاهای هر استان
استانها از تاریک به روشن، با سهم خاکشان از هر دسته و سه نقطهٔ تاریکشان (دست‌کم ۲۵ کیلومتر از هم). نقطهٔ تاریک ممکن است بی‌راه یا در منطقهٔ ممنوع باشد؛ پیش از رفتن بپرسید.
| استان | میانهٔ آسمان | بورتل ۱ تا ۳ | تاریکترین نقطه‌ها |
|---|---|---|---|
| خراسان جنوبی | ۲۱٫۶۶ | ۹۰٪ |
|
| سیستان و بلوچستان | ۲۱٫۶۲ | ۸۶٪ |
|
| سمنان | ۲۱٫۵۰ | ۶۰٪ |
|
| کرمان | ۲۱٫۴۴ | ۵۰٪ |
|
| یزد | ۲۱٫۴۰ | ۴۰٪ |
|
| خراسان رضوی | ۲۱٫۲۶ | ۲۵٪ |
|
| خراسان شمالی | ۲۱٫۲۴ | ۹٪ |
|
| اصفهان | ۲۱٫۱۵ | ۳۱٪ |
|
| گلستان | ۲۱٫۱۲ | ۱۳٪ |
|
| هرمزگان | ۲۱٫۰۹ | ۱۷٪ |
|
| اردبیل | ۲۰٫۹۹ | — |
|
| زنجان | ۲۰٫۹۶ | — |
|
| کردستان | ۲۰٫۹۶ | — |
|
| آذربایجان شرقی | ۲۰٫۹۴ | — |
|
| فارس | ۲۰٫۸۷ | ۰٪ |
|
| آذربایجان غربی | ۲۰٫۷۹ | — |
|
| مرکزی | ۲۰٫۷۱ | — |
|
| همدان | ۲۰٫۷۰ | — |
|
| لرستان | ۲۰٫۶۹ | — |
|
| کرمانشاه | ۲۰٫۶۷ | — |
|
| چهارمحال و بختیاری | ۲۰٫۶۴ | — |
|
| قزوین | ۲۰٫۵۸ | — |
|
| گیلان | ۲۰٫۵۳ | — |
|
| قم | ۲۰٫۵۲ | — |
|
| مازندران | ۲۰٫۵۱ | — |
|
| ایلام | ۲۰٫۳۳ | — |
|
| بوشهر | ۲۰٫۲۵ | — |
|
| کهگیلویه و بویراحمد | ۲۰٫۱۸ | — |
|
| البرز | ۱۹٫۸۸ | — |
|
| تهران | ۱۹٫۷۶ | — |
|
| خوزستان | ۱۹٫۳۶ | — |
|
آسمان ۳۸ شهر
درست در مرکز هر شهر. چند کیلومتر بیرون از شهر آسمان به‌سرعت تاریکتر میشود؛ روی نقشه ببینید.
| شهر | بورتل | روشنایی آسمان | کم‌نورترین ستارهٔ پیدا |
|---|---|---|---|
| کرمانشاه | ۴ · گذار روستا به حومه | ۲۰٫۵۰ | قدر ۵٫۸ |
| همدان | ۴ · گذار روستا به حومه | ۲۰٫۴۰ | قدر ۵٫۸ |
| شهرکرد | ۷ · گذار حومه به شهر | ۱۸٫۲۰ | قدر ۴٫۱ |
| بوشهر | ۸ · آسمان شهر | ۱۸٫۱۰ | قدر ۴٫۱ |
| گرگان | ۸ · آسمان شهر | ۱۸٫۱۰ | قدر ۴٫۱ |
| ساری | ۸ · آسمان شهر | ۱۸٫۰۰ | قدر ۴٫۰ |
| خرم‌آباد | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۹۰ | قدر ۳٫۹ |
| سنندج | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۹۰ | قدر ۳٫۹ |
| اراک | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۸۵ | قدر ۳٫۸ |
| بجنورد | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۸۵ | قدر ۳٫۸ |
| نیشابور | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۸۵ | قدر ۳٫۸ |
| کاشان | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۸۵ | قدر ۳٫۸ |
| بندرعباس | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۸۰ | قدر ۳٫۸ |
| سبزوار | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۸۰ | قدر ۳٫۸ |
| قزوین | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۸۰ | قدر ۳٫۸ |
| کرج | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۸۰ | قدر ۳٫۸ |
| کیش | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۸۰ | قدر ۳٫۸ |
| ایلام | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۷۵ | قدر ۳٫۸ |
| رشت | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۷۵ | قدر ۳٫۸ |
| اصفهان | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۷۰ | قدر ۳٫۷ |
| سمنان | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۷۰ | قدر ۳٫۷ |
| چابهار | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۷۰ | قدر ۳٫۷ |
| اردبیل | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۶۵ | قدر ۳٫۷ |
| ارومیه | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۶۵ | قدر ۳٫۷ |
| بیرجند | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۶۵ | قدر ۳٫۷ |
| یاسوج | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۶۵ | قدر ۳٫۷ |
| یزد | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۶۵ | قدر ۳٫۷ |
| زنجان | ۸ · آسمان شهر | ۱۷٫۶۰ | قدر ۳٫۶ |
| تبریز | ۹ · آسمان مرکز شهر | ۱۷٫۵۰ | قدر ۳٫۵ |
| کرمان | ۹ · آسمان مرکز شهر | ۱۷٫۵۰ | قدر ۳٫۵ |
| دزفول | ۹ · آسمان مرکز شهر | ۱۷٫۳۵ | قدر ۳٫۴ |
| زاهدان | ۹ · آسمان مرکز شهر | ۱۷٫۳۵ | قدر ۳٫۴ |
| تهران | ۹ · آسمان مرکز شهر | ۱۷٫۲۵ | قدر ۳٫۳ |
| قم | ۹ · آسمان مرکز شهر | ۱۷٫۲۵ | قدر ۳٫۳ |
| آبادان | ۹ · آسمان مرکز شهر | ۱۷٫۰۰ | قدر ۳٫۱ |
| شیراز | ۹ · آسمان مرکز شهر | ۱۶٫۹۵ | قدر ۳٫۱ |
| اهواز | ۹ · آسمان مرکز شهر | ۱۶٫۸۰ | قدر ۲٫۹ |
| مشهد | ۹ · آسمان مرکز شهر | ۱۶٫۶۰ | قدر ۲٫۷ |
آسمان رصدخانه‌ها و جاهای رصد
همهٔ جاها- کویر مصربورتل ۴ · ۲۱٫۴۰
- رصدخانهٔ دانشگاه بیرجندبورتل ۴ · ۲۱٫۳۵
- کاروانسرای قصر بهرامبورتل ۴ · ۲۱٫۱۵
- روستای گرمه (خور و بیابانک)بورتل ۴ · ۲۱٫۱۰
- کاروانسرای مرنجاببورتل ۴ · ۲۱٫۱۰
- رصدخانهٔ ملی ایران (INO340)بورتل ۴ · ۲۱٫۰۰
- رصدخانهٔ خواجه نصیرالدین طوسی دانشگاه تبریزبورتل ۴ · ۲۰٫۳۵
- رصدخانه و آسماننمای آلاشتبورتل ۵ · ۲۰٫۲۰
- رصدخانهٔ مراغهبورتل ۶ · ۱۹٫۰۵
- پایگاه نجوم دامغان (پایگاه علوم و ستارهشناسی ورکیان)بورتل ۷ · ۱۸٫۴۵
- رصدخانه مهر بوشهربورتل ۷ · ۱۸٫۳۵
- رصدخانهٔ ابوریحان بیرونی دانشگاه شیرازبورتل ۸ · ۱۸٫۰۵
مقیاس بورتل: هر پله چه نشان می‌دهد
- ۱ · آسمان بکر
نور منطقةالبروجی و پاد‌خورشید پیداست و کهکشان راه شیری سایه می‌اندازد.
- ۲ · آسمان تاریک واقعی
راه شیری با رگه‌ها و ساختارش پیداست و ابرها مثل لکه‌های سیاه روی آسمان دیده می‌شوند.
- ۳ · آسمان روستایی
راه شیری روشن و پرجزئیات است؛ کمی نور شهر نزدیک افق دیده میشود.
- ۴ · گذار روستا به حومه
راه شیری بالای سر پیداست ولی نزدیک افق محو میشود؛ گنبد نور شهرها در چند جهت.
- ۵ · حومهٔ شهر
راه شیری کم‌رنگ است و فقط بالای سر؛ افق همه‌جا روشن.
- ۶ · حومهٔ روشن
راه شیری فقط با تلاش و نزدیک سرسو؛ آسمان خاکستری روشن.
- ۷ · گذار حومه به شهر
راه شیری دیده نمی‌شود؛ صورت‌های فلکی پرنور هنوز پیدایند.
- ۸ · آسمان شهر
آسمان خاکستری یا نارنجی؛ فقط ستاره‌های پرنور و سیاره‌ها.
- ۹ · آسمان مرکز شهر
جز ماه، سیاره‌ها و چند ستارهٔ بسیار پرنور چیزی پیدا نیست.
این نقشه چطور ساخته شد
ماهوارهٔ Suomi NPP ناسا هر شب نورهایی را که از زمین به آسمان می‌رود می‌بیند. ناسا میانگین شب‌های صاف و بی‌ماه یک سال را در فرآوردهٔ Black Marble (VNP46A4) منتشر میکند، با تفکیک حدود ۴۵۰ متر. این نقشه از دادهٔ سال ۲۰۲۵ است.
نوری که به آسمان می‌رود در هوا پخش میشود و آسمان جاهای دیگر را هم روشن میکند. برای هر نقطه، نور همهٔ چراغ‌ها تا شعاع ۳۰۰ کیلومتری جمع زده شده، هر کدام به نسبت فاصله‌اش کم‌اثرتر (کمابیش با توان ۱٫۹۴ فاصله). اندازهٔ این اثر از بیش از هزار اندازه‌گیری روشنایی آسمان با دستگاه SQM در شب‌های صاف و بی‌ماه، از برنامهٔ Globe at Night، به دست آمد.
سی درصد آن جاها کنار گذاشته شد و مدل هرگز آن‌ها را ندید. روی همان ۳۳۵ جا، اختلاف میانهٔ نقشه با اندازه‌گیری ۰٫۲۹ قدر است. در آسمان‌های تاریک و روستایی خطا کمتر است، و وسط شهرها، جایی که چراغ خیابان مستقیم به دستگاه میتابد، آسمان واقعی روشنتر از نقشه است.
آسمان کاملاً طبیعی (نور ستارگان، راه شیری و درخشش هوا) با دستگاه SQM حدود ۲۱٫۷۵ خوانده میشود؛ پلهٔ بورتل از نسبت نور مصنوعی به نور طبیعی گرفته شده است. مرز استانها از geoBoundaries (CC BY 4.0)، مرز کشورها از Natural Earth، و جاده‌ها و نام شهرها و روستاها از OpenStreetMap (ODbL) است. نقشه را تا حدود ۴۰ برابر میشود بزرگ کرد تا جادهٔ فرعی و روستای نزدیک جای تاریک پیدا شود؛ رنگ آسمان در آن بزرگ‌نمایی همان دقت حدود ۵۰۰ متری داده را دارد.
پرسش‌های رایج
تاریکترین آسمان ایران کجاست؟
بیابانهای شرق و مرکز ایران: دشت لوت، کویر میان سمنان و طبس، و مرزهای خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان. در این نقشه تاریکترین استانها خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، سمنان هستند. بسیاری از این جاها دور از جادهاند؛ پیش از سفر راه و امنیت را بسنجید.
مقیاس بورتل چیست؟
مقیاسی نُهپلهای برای تاریکی آسمان که جان بورتل در ۲۰۰۱ ساخت: ۱ آسمان بکر بیابان است و ۹ آسمان مرکز شهر بزرگ. هر پله میگوید چه چیزهایی با چشم پیداست، مثلاً راه شیری تا پلهٔ ۴ یا ۵ دیده میشود.
SQM یا «قدر بر ثانیهٔ قوسی مربع» یعنی چه؟
روشنایی یک تکهٔ آسمان بالای سر، به همان واحدی که ستارهشناسان برای درخشش ستارهها به کار میبرند. عدد بزرگتر یعنی آسمان تاریکتر: حدود ۲۱٫۸ آسمان بکر است و زیر ۱۸ آسمان شهر. دستگاه کوچکی به نام SQM همین را اندازه میگیرد.
این نقشه چقدر دقیق است؟
مدل روی ۳۳۵ جایی که در ساختنش به کار نرفته بود آزموده شد و اختلاف میانهاش با اندازهگیریهای SQM حدود ۰٫۲۹ قدر است. وسط شهرها، جایی که چراغ خیابان مستقیم به دستگاه میتابد، آسمان واقعی روشنتر از نقشه است. ابر، گرد و غبار و نور ماه هم در نقشه نیستند.
آسمان کدام شهر بزرگ ایران تاریکتر است؟
از ۳۸ شهری که فلکبین برایشان آسمان امشب را میسازد، کرمانشاه تاریکترین آسمان را دارد (بورتل ۴) و مشهد روشنترین را (بورتل ۹). برای دیدن راه شیری از هر شهری باید دهها کیلومتر از آن دور شد.
از شهر چقدر باید دور شد تا آسمان تاریک شود؟
بسته به بزرگی شهر. نور یک کلانشهر تا بیش از صد کیلومتر آسمان را روشن میکند و یک شهر کوچک تا دهها کیلومتر. «نزدیکترین آسمان تاریک» در همین صفحه از جای شما نزدیکترین نقطهای را پیدا میکند که بورتل آن ۳ یا کمتر است.
داده: NASA Black Marble VNP46A4، مجموعهٔ ۲ (doi:10.5067/VIIRS/VNP46A4.002) · اندازه‌گیری‌ها: Globe at Night، NSF NOIRLab · جاده‌ها و آبادی‌ها: © OpenStreetMap contributors · مدل و نقشه: فلکبین.
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلکبین
در گوشه‌های دیگر فلکبین
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: گیلان، ۱۰٫۶ میلیمتر در میانگین استان.
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…