چرا لحظهٔ تحویل سال هر سال حدود شش ساعت جابه‌جا می‌شود؟

نوروز با لحظه‌ای نجومی آغاز می‌شود: لحظهٔ اعتدال بهاری، وقتی خورشید در حرکت ظاهری‌اش از نیمکرهٔ جنوبی آسمان به شمالی، از صفحهٔ استوای سماوی می‌گذرد. در آن لحظه خورشید بالای استوای زمین است و روز و شب در سراسر جهان تقریباً برابرند. این لحظه هر سال در ساعتی دیگر است و ما آن را «تحویل سال» می‌گوییم. این صفحه آن را برای هر سال، به وقت تهران، از روی جای واقعی خورشید حساب می‌کند.

چرا هر سال ساعت تحویل عوض می‌شود؟ چون فاصلهٔ دو اعتدال بهاری پیاپی در دورهٔ کنونی حدود ۳۶۵٫۲۴۲۴ روز است و از سالی به سال دیگر کمی تفاوت دارد، نه ۳۶۵ روز کامل. هر سال لحظه حدود ۵ ساعت و ۴۹ دقیقه دیرتر از سال پیش می‌شود و پس از چهار سال، با اضافه شدن یک روز، یک‌باره حدود ۱۸ ساعت عقب می‌رود. گاه‌شماری ایرانی سال را از روز اعتدال شروع می‌کند، و گاه‌شماری میلادی با یک قاعدهٔ ثابت کار می‌کند. در صفحه می‌بینید چرا تاریخ اعتدال در مارس بین ۱۹ تا ۲۱ جابه‌جا می‌شود.

لحظهٔ اعتدال بهاری هر سال از Astronomy Engine می‌آید، یعنی لحظه‌ای که طول دایرةالبروجی ظاهری خورشید صفر می‌شود، و به وقت رسمی ایران نشان داده می‌شود. مدل گاه‌شماری با مرز ثابت ساعت ۱۲ را این صفحه از همین لحظه حساب می‌کند: اگر اعتدال پیش از ظهر به وقت رسمی ایران (ساعت ۱۲) بیفتد، همان روز نخستین فروردین است، وگرنه روز بعد. از همین قاعده سال‌های کبیسه خودبه‌خود به دست می‌آیند و تاریخ شمسی نمایش‌داده‌شده نیز از همین مدل ساخته می‌شود؛ جای تقویم رسمی منتشرشده را نمی‌گیرد. ظهر حقیقی، مدل ΔT و عدم قطعیت پیش‌بینی دوردست می‌توانند در سال‌های نزدیک مرز ظهر تفاوت ایجاد کنند. نمودار ساعت اعتدال را در چهل سال پیرامون سال انتخاب‌شده نشان می‌دهد و زمین را در همان لحظه روی مدارش می‌گذارد.

سال‌های پیاپی را نگاه کنید و ببینید لحظه هر بار حدود ۵ ساعت و ۴۹ دقیقه جلو می‌رود. در نمودار، دندانه‌هایی ببینید که هر چهار سال، مثل یک اره، به عقب می‌پرند و بعد دوباره بالا می‌روند. سال‌هایی را پیدا کنید که اعتدال نزدیک ظهر است و ببینید تصمیم بین دو روز چطور گرفته می‌شود. تاریخ میلادی اعتدال را در سده‌های دور و نزدیک ببینید و بفهمید چرا از ۱۹ تا ۲۱ مارس می‌چرخد. زمین را روی مدار در آن لحظه نگاه کنید.