ابزارآسمان و فضا
قدر و درخشندگی ستاره
هر ۵ قدر یعنی ۱۰۰ برابر: درخشندگی دو ستاره را مقایسه کنید، و از قدر ظاهری و فاصله، قدر مطلق و تابندگی ستاره را حساب کنید.
چند برابر درخشانتر؟
ابزار در مرورگر شما آماده میشود…
قدر مطلق و تابندگی
نردبان درخشندگی
عدد کوچکتر یعنی درخشانتر؛ هر ۵ قدر یعنی ۱۰۰ برابر.
روش
چطور کار میکند
اخترشناسان درخشندگی را با قدر می‌سنجند: عدد کوچکتر یعنی درخشانتر و عددهای منفی از همه درخشان‌ترند. هر پنج قدر دقیقاً یک نسبت ۱۰۰ برابری در درخشندگی است و هر قدر حدود ۲٫۵ برابر. در بخش نخست با دو قدر می‌فهمید یکی چند برابر دیگری درخشانتر دیده میشود.
در بخش دوم قدر ظاهری و فاصله را بدهید تا با رابطهٔ مدول فاصله، قدر مطلق (قدری که ستاره از فاصلهٔ ۱۰ پارسک یا ۳۲٫۶ سال نوری داشت) و درخشندگی‌اش بر حسب خورشید در نور مرئی حساب شود؛ غبار میان‌ستاره‌ای در نظر گرفته نمی‌شود. مثلاً شباهنگ با قدر ظاهری منفی ۱٫۴۶ و فاصلهٔ ۸٫۶ سال نوری، قدر مطلق حدود ۱٫۴ دارد و در نور مرئی حدود ۲۳ برابر خورشید می‌درخشد (قدر مطلق خورشید ۴٫۸۳ است). بخش سوم نردبانی از قدرهاست: از خورشید با منفی ۲۶٫۷۴ و ماه کامل با منفی ۱۲٫۷۴ تا ناهید در بیشترین درخشش با منفی ۴٫۹۲، نسر واقع با ۰٫۰۳، ستارهٔ قطبی با ۱٫۹۸، کم‌نورترین ستارهٔ دیدنی با چشم در آسمان تاریک حدود ۶٫۵ و در شهر حدود ۳، پلوتو با ۱۴٫۴ و کم‌نورترین چیزی که تلسکوپ فضایی هابل دیده، حدود ۳۱٫۵.
قدرها باید در یک باند نوری باشند؛ مقایسه با خورشید در این ابزار برای باند مرئی V با قدر مطلق ۴٫۸۳ است، نه تابندگی کل. رابطهٔ فاصله برای فضای نزدیک و بدون جذب است؛ در فاصله‌های کیهان‌شناختی باید فاصلهٔ درخشندگی و انتقال‌به‌سرخ را جداگانه لحاظ کرد.
پرسش‌های رایج
چرا قدر کوچکتر یعنی درخشانتر؟
این مقیاس از قدیم چنین تعریف شده و هنوز به همین شکل میماند. هر چه عدد کوچکتر یا منفیتر باشد، جرم آسمانی درخشانتر دیده میشود.
اختلاف یک قدر چند برابر درخشندگی است؟
هر یک قدر حدود ۲٫۵ برابر درخشندگی است. پنج قدر اختلاف دقیقاً ۱۰۰ برابر میشود.
قدر ظاهری با قدر مطلق چه فرقی دارد؟
قدر ظاهری همان است که از زمین میبینیم. قدر مطلق قدری است که ستاره از فاصلهٔ ۱۰ پارسک، یعنی ۳٫۲۶ سال نوری ضرب در ده، خواهد داشت و درخشندگی واقعی را مقایسهپذیر میکند.
خورشید چند برابر ماه کامل درخشانتر است؟
قدر خورشید منفی ۲۶٫۷۴ و ماه کامل منفی ۱۲٫۷۴ است. خورشید حدود ۴۰۰ هزار برابر ماه کامل درخشانتر دیده میشود.
ابزار
ابزارهای دیگر
- ماشینحساب فارسیحساب را همانطور که حرف میزنید بنویسید: عدد با حروف، درصد، توان و ریشه، تبدیل تومان و ریال، حل معادله. جواب همان لحظه میآید.
- فرمولنویس هوشمندفرمول را همانطور که حرف میزنید بخواهید («حجم کره»، «انتگرال سینوس ایکس از صفر تا پی») و تصویر تمیزش را به PNG یا SVG بردارید.
- مبدل واحدهای نجومیکیلومتر، واحد نجومی، سال نوری و پارسک را به هم برگردانید و ببینید نور چقدر در راه است.
- مبدل تاریخ شمسی، میلادی و قمرییک روز را در هر سه تقویم ببینید: شمسی از روی اعتدال بهاری، قمری همانطور که در ایران با رؤیت هلال آغاز میشود، و میلادی؛ با روز هفته، روز چندم سال و فاصله تا امروز.
- فاصلهٔ دو تاریخچند روز میان دو تاریخ است، به هفته و به سال و ماه و روز؛ و صد روز بعد از یک تاریخ چه روزی است. هر تاریخ در هر تقویمی.
- محاسبهٔ سن دقیقسن دقیق به سال و ماه و روز از تاریخ تولد شمسی، میلادی یا قمری، روزهایی که گذشته، روز هفتهٔ تولد، تولد بعدی، و سن شما روی مریخ و مشتری.
- تقویم سالتقویم کامل هر سال شمسی از ۱۳۰۰ تا ۱۴۵۰ با روز میلادی و قمری هر روز، لحظهٔ تحویل سال و چهار فاز اصلی ماه.
- رسم نمودار تابعتابع را همانطور که روی کاغذ مینویسید بدهید (sin x، x² − ۲، ۱/x، r = ۱ + cos θ) و نمودارش را ببینید؛ با ریشهها، بیشینه و کمینه و نقطههای برخورد، کشیدن و بزرگنمایی با انگشت، و خروجی تصویر.
- حل معادلهمعادله را همانطور که روی کاغذ مینویسید بدهید: درجهٔ یک و دو گامبهگام با مبیّن و جواب دقیق رادیکالی، تا درجهٔ ده همهٔ ریشههای حقیقی و مختلط، دستگاه خطی تا شش مجهول با حذف گاوسی، و هر معادلهٔ دیگر به روش عددی.
- ماتریس و برداردترمینان، وارون و شکل سطری پلکانی گامبهگام، رتبه، چندجملهای مشخصه و مقدار و بردار ویژه، جمع و ضرب و توان ماتریسها تا ۶×۶؛ و ضرب داخلی و خارجی، طول، زاویه و تصویر بردارها.
- آمار و احتمالمیانگین، میانه، مد، انحراف معیار، چارکها، دادهٔ پرت، نمودار فراوانی و جعبهای از هر فهرست عدد؛ رگرسیون خطی و همبستگی؛ و احتمال در توزیع نرمال، تی، خیدو، دوجملهای و پواسون، با مقدار بحرانی و p.
- ب.م.م و ک.م.مبزرگترین مقسومعلیه مشترک و کوچکترین مضرب مشترک چند عدد، با گامهای الگوریتم اقلیدس و سادهکردن کسر؛ با عددهای صحیح دقیق از هر اندازه.
- تجزیه به عوامل اولهر عدد را به عاملهای اولش بشکنید و ببینید اول است یا نه؛ با شمار و مجموع مقسومعلیهها، تابع اویلر، عدد اول قبلی و بعدی؛ تا چهل رقم.
- تبدیل مبناعدد را میان دودویی، هشتهشتی، دهدهی، شانزدهشانزدهی و هر مبنای ۲ تا ۳۶ تبدیل کنید، با علامت منفی و ممیز و رقمهای تکرارشونده.
- اعداد رومیعدد را به رومی و رومی را به عدد برگردانید، از ۱ تا ۳۹۹۹، با تجزیهٔ هر حرف؛ مثل ۱۴۰۵ = MCDV.
- ترکیب و جایگشتشمار راههای انتخاب و چیدن: ترکیب و جایگشت، با و بی تکرار، و فاکتوریل؛ دقیق تا آخرین رقم، حتی برای عددهای صدرقمی.
- وزن شما روی سیارههاروی ماه، مریخ، مشتری و خورشید چند کیلو هستید و چقدر بالا میپرید؟ با گرانش سطح هر سیاره و ماه، از جدولهای ناسا.
- نور سال تولد شمانوری که روز تولد شما راه افتاد تا امروز کجا رسیده؟ و نور کدام ستاره که همان سال راه افتاد همین روزها به چشم شما میرسد؟
- زمان سفر در فضابا پای پیاده، خودرو، هواپیما، ویجر و سرعت نور، تا ماه، هر سیاره (با فاصلهٔ همین حالا)، نزدیکترین ستارهها و کهکشان آندرومدا چقدر راه است؟
- محاسبهٔ شاخص تودهٔ بدنی (BMI)BMI شما چند است و در جدول سازمان جهانی بهداشت کجاست؟ با محدودهٔ وزن طبیعی برای قد شما، و آنچه این عدد نمیگوید.
- BMI کودک و نوجوانشاخص تودهٔ بدنی ۵ تا ۱۹ سال با صدک و نمرهٔ z از جدولهای مرجع رشد سازمان جهانی بهداشت، جدا برای دختر و پسر.
- کالری روزانه و انرژی پایهبدن شما در آرامش و در یک روز معمولی چقدر انرژی میسوزاند؟ با معادلهٔ میفلین–سنتجئور و پنج سطح فعالیت.
- درصد چربی بدنبرآورد درصد چربی بدن با یک متر نواری: دور گردن، کمر و باسن، به روش نیروی دریایی آمریکا.
- ضربان قلب هدفبیشینهٔ تخمینی ضربان و ناحیههای تمرین برای سن شما، با فرمول تاناکا و روش کاروونن، و جایی که این فرمولها خطا میکنند.
- آب مورد نیاز روزانهچقدر آب در روز کافی است؟ بازهٔ سازمان ایمنی غذای اروپا برای سن و جنس شما، از غذا و نوشیدنی، به لیتر و لیوان.
- مبدل واحدطول، جرم، مساحت، حجم، دما، سرعت، داده، انرژی، فشار و ده دستهٔ دیگر، هر عدد در همهٔ یکاهای دستهاش با هم؛ و یکاهای قدیمی ایرانی مثل مثقال، سیر، من، ذرع و فرسنگ.
- ساعت جهانیساعت زندهٔ شهرهای دنیا کنار تهران: اختلاف ساعت، روز یا شب، طلوع و غروب آفتاب؛ و برای هر شهر بزرگ صفحهای با ساعت تابستانی و جابهجایی بعدیاش.
- تبدیل ساعت و اختلاف ساعتساعت ۱۸ تهران در تورنتو چند است؟ ساعتی در یک شهر را برای هر روزی به ساعت شهر دیگر برگردانید و ببینید اختلاف دو شهر در طول سال کی عوض میشود.
- زمان مناسب جلسهساعتهای یک روز را در چند شهر کنار هم ببینید و ساعتی را پیدا کنید که همه در ساعت کاریاند؛ برای تماس با خانواده و همکار آن سوی دنیا.
- ظهر خورشیدی و زمان خورشیدیساعت رسمی در برابر خود خورشید: ظهر خورشیدی امروز شهر شما، معادلهٔ زمان، و اینکه چرا ظهر در مشهد زودتر از تبریز میرسد.
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
آسمانماه امشب
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی میکند چگونه این ساخ…
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…