خورشیدگرفتگی بعدی کی از شهر من دیده می‌شود؟

در خورشیدگرفتگی، سایهٔ ماه که روی زمین می‌افتد کوچک است. جایی که قرص ماه همهٔ قرص خورشید را می‌پوشاند معمولاً نواری با پهنای چند ده تا چند صد کیلومتر است؛ سقف ثابت ۲۷۰ کیلومتر ندارد و مثلاً پهنای مسیر گرفت کامل ۲۳ نوامبر ۲۰۰۳ در بیشینه حدود ۴۹۵ کیلومتر بود. دور تا دور آن نیم‌سایه‌ای چند هزار کیلومتری هست که در آن خورشید فقط بخشی پوشیده می‌شود، و هرچه از خط مرکزی دورتر باشید، کمتر. ماه‌گرفتگی برعکس است: ماه خودش وارد سایهٔ زمین می‌شود و برای همهٔ بینندگان یکسان کم‌نور می‌شود. از هر جایی که ماه بالای افق باشد دیده می‌شود، یعنی از حدود نیمی از کرهٔ زمین.

ماه با سرعتی حدود یک کیلومتر در ثانیه از غرب به شرق دور زمین می‌گردد و زمین هم در همان جهت، اما کندتر، می‌چرخد. برآیندش این است که سایه روی نقشه از غرب به شرق می‌دود، معمولاً با سرعتی حدود ۲٬۰۰۰ کیلومتر بر ساعت یا بیشتر. فاصلهٔ ماه از زمین بین حدود ۳۵۶٬۰۰۰ و ۴۰۷٬۰۰۰ کیلومتر عوض می‌شود. وقتی ماه نزدیک است، نوک مخروط سایه به زمین می‌رسد و گرفت کامل است؛ وقتی دور است، نوک پیش از زمین تمام می‌شود و حلقه‌ای از خورشید دور ماه می‌ماند (حلقوی). اگر نوک درست در مرز باشد، گرفت آمیخته است: در وسط مسیر کامل و در دو سرش حلقوی.

همهٔ حساب‌ها در همین مرورگر شما انجام می‌شود. جای خورشید و ماه را کتابخانهٔ آسترونومی انجین (Astronomy Engine) می‌دهد: نظریهٔ وی‌اس‌او‌پی ۸۷ برای خورشید و زمین، و یک نظریهٔ ماه. سایهٔ ماه دو مخروط است که بر قرص خورشید و قرص ماه مماس‌اند. زمین بیضی‌گون مرجع جهانی (دبلیو‌جی‌اس ۸۴) گرفته می‌شود که زیر این سایه می‌چرخد. زمان چرخش زمین و زمان یکنواخت با تفاوتی به نام دلتا تی از هم فرق دارند؛ تا ۲۰۲۶ از داده‌های اندازه‌گیری و پس از آن از برون‌یابی استفاده می‌شود. در ماه‌گرفتگی سایه با قاعدهٔ دانژون حدود ۱ درصد بزرگ‌تر گرفته می‌شود، چون هوا سایه را کمی پهن می‌کند.

مسیر خورشیدگرفتگی‌ها با جدول‌های ناسا (فرد اسپناک) برای هر ۲۸ گرفت مرکزی سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۳۹ سنجیده شده است: خط مرکزی تا حدود ۴ کیلومتر در عرض سایه با جدول می‌خواند، پهنای مسیر تا ۱ درصد و مدت کامل‌بودن تا ۹ ثانیه. زمان‌های شهر شما از جست‌وجوی گرفت محلی همان کتابخانه می‌آید. کوه‌ها و لبهٔ ناهموار ماه در مدل نیامده‌اند، پس زمان‌ها در لبهٔ مسیر ممکن است چند ثانیه با واقعیت فرق کنند. دلتا تی برای دهه‌های دور آینده خودش نامطمئن است و جای مسیر را ممکن است چند کیلومتر جابه‌جا کند.

«خورشیدگرفتگی» را انتخاب کنید، از فهرست گرفت ۱۱ مرداد ۱۴۰۶ (۲ اوت ۲۰۲۷) را بردارید، «اوج» را بزنید و شهر خود را عوض کنید تا ببینید چقدر از خورشید پوشیده می‌شود. «پخش» را بزنید و سرعت را بالا ببرید تا سایه را در حال دویدن روی نقشه ببینید، یا لغزندهٔ زمان را خودتان بکشید. بعد «ماه‌گرفتگی» را امتحان کنید و ببینید ماه برای کدام نیمهٔ زمین بالای افق است. مدت و پوشیدگی ماه‌گرفتگی، و زمان تماس و کمترین فاصله در گذر سیاره، جهانی‌اند؛ ممکن است شهر شما فقط بخشی از رویداد را بالای افق ببیند. زمان تماس گذر برای ناظر محلی می‌تواند چند دقیقه با زمان جهانی فرق کند. قرص‌های آسمان با اندازهٔ زاویه‌ای واقعی و بدون تغییر شکل ناشی از جو رسم می‌شوند؛ نمایش افق شکست نور معمول را لحاظ می‌کند. مکان مرورگر شما هیچ‌وقت از مرورگر بیرون نمی‌رود.