واژهنامه · فضا و پرواز فضایی
ترمز جوی aerobraking
ترمز جوی روشی برای تغییر مدار فضاپیمایی است که از پیش در مدار بسته قرار دارد و با گذرهای حسابشده از جو، انرژی مداری از دست میدهد.
در ترمز جوی، فضاپیما پیشاپیش در مدار بستهٔ یک سیاره قرار دارد. مسیرش چنان تنظیم میشود که نزدیک حضیض مداری به لایههای رقیق جو برسد و پسا بخشی از انرژی مداری را بگیرد. پس از هر گذر، فضاپیما دوباره از جو بیرون میآید؛ تکرار این فرایند معمولاً اوج مداری را پایین میآورد و نیاز به پیشرانه را کاهش میدهد.
فرض کنید یک مدارگرد در گذری آموزشی و فرضی، نزدیک حضیض مداری ۱۰ متر بر ثانیه از سرعتش را از دست بدهد. همین تغییر کوچک میتواند مدار دور بعد را عوض کند؛ مقدار دقیق تغییر به مدار اولیه و شرایط جو وابسته است. کاهش سرعت بیشازحد، گرمایش و تغییرات چگالی جو محدودیتهای طراحیاند. ترمز جوی را با گیراندازی جوی اشتباه نگیرید: در گیراندازی جوی، فضاپیما از مسیر باز میآید و با یک گذر جوی به مدار بسته منتقل میشود؛ هیچیک بهخودیخود فرود روی سطح نیست.
پرسشهای رایج
آیا ترمز جوی همان فرود است؟
ترمز جوی برای تغییر مدار فضاپیمایی به کار میرود که از پیش به سیاره مقید است و پس از گذر از جو دوباره به فضای بیرون آن میرود. در یک مثال فرضی، کاهش سرعت ۱۰ متر بر ثانیه فقط مدار بعدی را تغییر میدهد؛ هدف، رسیدن به سطح و توقف روی زمینِ سیاره نیست.
آیا ترمز جوی همیشه مصرف پیشرانه را کاملاً حذف میکند؟
ترمز جوی میتواند بخش زیادی از کاهش انرژی مداری را با پسا انجام دهد، اما معمولاً به مانورهایی برای تنظیم ارتفاع گذر، کنترل مسیر یا پایاندادن به فرایند نیاز دارد. مثلاً کاهش سرعت فرضیِ ۱۰ متر بر ثانیه بر اثر جو، بهتنهایی دربارهٔ پیشرانهٔ لازم برای همهٔ مانورهای مأموریت چیزی نمیگوید.







