واژهنامه · روش علمی
مقدار پی p-value
مقدار پی احتمال دستیابی به آمارهای برابر با مقدار مشاهدهشده یا افراطیتر، طبق معیار آزمون، با فرض درستی فرض صفر و دیگر فرضهای مدل آماری است.
مقدار پی با یک پرسش شرطی آغاز میشود: اگر فرض صفر و فرضهای مدل برقرار باشند، آمارهای به این شدت یا شدیدتر چقدر محتمل است؟ «شدیدتر» را نوع آزمون تعیین میکند؛ مثلاً ممکن است فاصله از مقدار مورد انتظار در یک جهت یا هر دو جهت سنجیده شود. مقدار پی کوچکتر نشاندهندهٔ ناسازگاری بیشتر دادهها با مدل مبناست، نه احتمال مستقیم نادرستی فرض صفر.
فرض کنید در یک آزمایش فرضی، تفاوت میانگین رشد دو گروه گیاه ۲ سانتیمتر و مقدار پی ۰٫۰۳ باشد. این عدد نمیگوید احتمال واقعیبودن اثر ۹۷ درصد است. برای فهم نتیجه باید اندازهٔ اثر، بازهٔ اطمینان، اندازهٔ نمونه و طراحی آزمایش را هم دید. امتحانکردن تحلیلهای بسیار و گزارش فقط بهترین نتیجه نیز تفسیر مقدار پی را مخدوش میکند؛ برنامهٔ روشن تحلیل و گزارش کامل انتخابها اهمیت دارند.
پرسشهای رایج
آیا مقدار پی کمتر از ۰٫۰۵ یک کشف را ثابت میکند؟
مقدار پی کمتر از ۰٫۰۵، اگر همین آستانه از پیش انتخاب شده و فرضهای آزمون برقرار باشند، معمولاً معیار معنیداری آماری را برآورده میکند. این قرارداد، درستی قطعی ادعا یا اهمیت عملی آن را تضمین نمیکند. تفاوتی بسیار کوچک نیز در نمونهای بزرگ ممکن است معنیدار شود و بررسی اندازهٔ اثر همچنان ضروری است.
آیا مقدار پی بزرگ یعنی هیچ اثری وجود ندارد؟
مقدار پی بزرگ نشان میدهد آزمون شواهد کافی برای رد فرض صفر فراهم نکرده است؛ نبود اثر را ثابت نمیکند. برای مثال، اندازهگیری پرنویز یا اندازهٔ نمونهٔ کوچک ممکن است تفاوت رشد ۲ سانتیمتری گیاهان را آشکار نکند. بازهٔ اطمینان کمک میکند ببینیم چه اندازههایی از اثر همچنان با دادهها سازگارند.







