رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

واژه‌نامه · زمین

لاهار lahar

لاهار جریان آب، گل و قطعات سنگ آتشفشانی در دامنه‌ها و آبراهه‌های آتشفشان است که می‌تواند با فوران یا بدون فوران هم‌زمان شکل بگیرد.

آتشفشان دیگر فوران نمی‌کند، اما باران می‌تواند رسوبات سستِ باقی‌مانده روی دامنه را دوباره به حرکت درآورد. وقتی آب با گل و خرده‌سنگ آتشفشانی مخلوط می‌شود و در آبراهه پایین می‌رود، ممکن است لاهار شکل بگیرد. پس برای فهم چنین جریانی، باید به منبع آب و مواد روی دامنه هم نگاه کرد، نه فقط به وضعیت دهانه.

در یک مثال فرضی، باران ۳۰ روز پس از فوران بر رسوبات تازه می‌بارد و بخشی از آن‌ها را به جریان می‌اندازد. عامل حرکت، رسیدن آب به مواد مستعد است؛ گذشت ۳۰ روز به‌خودی‌خود چیزی را آغاز نمی‌کند. این فاصلهٔ زمانی فقط جزئی از مثال است و مرز پایان امکان رخ‌دادن لاهار نیست.

آب لاهار می‌تواند از ذوب برف و یخ یا رهاشدن آبِ ذخیره‌شده نیز فراهم شود. لاهار را نباید گدازهٔ سردشده نامید: گدازه سنگ مذاب است، اما لاهار مخلوطی آب‌دار از مواد جامد است. داغ‌بودن نیز شرط تعریف آن نیست؛ این جریان می‌تواند گرم یا سرد باشد.

پرسش‌های رایج

  1. آیا لاهار به فوران هم‌زمان نیاز دارد؟

    لاهار می‌تواند هنگام فوران، پس از آن یا در دوره‌ای بدون فوران رخ دهد. باران روی رسوبات آتشفشانی سست، ذوب برف و یخ یا رهاشدن آب ذخیره‌شده از راه‌های فراهم‌شدن آب آن هستند. بنابراین نبود فوران هم‌زمان، تشکیل لاهار را منتفی نمی‌کند؛ وجود آب و مواد قابل حرکت و شرایط دامنه اهمیت دارد.

  2. آیا هر لاهار داغ است؟

    لاهار الزاماً داغ نیست؛ دمای آن به آب و موادی بستگی دارد که جریان را می‌سازند. مخلوط‌شدن آب با مواد داغ آتشفشانی می‌تواند لاهار گرم ایجاد کند، درحالی‌که جریان حاصل از باران روی رسوبات سرد می‌تواند سرد باشد. دما به‌تنهایی لاهار را از جریان آذرآواری جدا نمی‌کند؛ ترکیب آب‌دار آن نیز تعیین‌کننده است.

نام‌های دیگر و املا

شکل درست نوشتن در فلک‌بین: لاهار.

  • گل‌شار آتشفشانی مصوب فرهنگستانگِل‌شار آتشفشانی مصوب زمین‌شناسی؛ لاهار نام جاافتادهٔ عنوان فارسی است و حرکت کوتاه در نمایش نرمال شد.
  • گل‌رود رایجعنوان/نام دیگر همان مدخل فارسی؛ لاهار در سرآغاز آمده است و نام اصلی این ردیف می‌ماند.

واژه‌های هم‌خانواده

همهٔ واژه‌نامه ←

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین