واژهنامه · زمین
شدت لرزهای seismic intensity
شدت لرزهای درجهٔ تکان زمین و آثار زمینلرزه در یک محل مشخص است که برای همان رویداد میتواند از مکانی به مکان دیگر تفاوت کند.
دو نفر در دو شهر دربارهٔ یک زمینلرزه حرف میزنند: یکی تکان را خفیف توصیف میکند و دیگری از افتادن وسایل میگوید. این گزارشها لزوماً متناقض نیستند. بزرگی، اندازهٔ رویداد را توصیف میکند، اما شدت لرزهای به تکان و آثار آن در محل مشخص مربوط است. فاصله از پهنهٔ گسیختگی، مسیر انتشار موج و جنس زمین بر این تفاوت اثر میگذارند.
در یک مثال فرضی، همان زمینلرزه در یک محل شدت درجهٔ ۴ و در محل دیگر شدت درجهٔ ۶ در مقیاس مرکالی اصلاحشده دارد؛ این رتبهها معمولاً با IV و VI نوشته میشوند. اختلاف آنها به معنی دو واحد تفاوت در بزرگی یا دو برابرشدن تکان نیست. مقیاس مرکالی رتبهبندی آثار است، نه خطکشی که بتوان نسبت عددهای آن را نسبت حرکت زمین دانست.
برای خواندن یک گزارش شدت، نام مقیاس و محل گزارش را کنار عدد ببینید. گزارشهای احساس تکان و آسیب، اطلاعات مهمی فراهم میکنند؛ از ثبت دستگاهها نیز میتوان شدت را برآورد کرد. هیچ عدد شدتِ محلی بهتنهایی جانشین توصیف کل زمینلرزه نمیشود.
پرسشهای رایج
آیا شدت شش همان بزرگی شش است؟
شدت لرزهای درجهٔ ۶ در مقیاس مرکالی اصلاحشده با بزرگی ۶ یکی نیست. شدت، تکان و آثار آن را در محلی مشخص رتبهبندی میکند؛ بزرگی به اندازهٔ خود زمینلرزه مربوط است. یک رویداد میتواند در محلهای مختلف شدتهای متفاوتی داشته باشد، پس تبدیل عدد شدت به همان عدد بزرگی درست نیست.
چرا فاصله از رومرکز بهتنهایی خسارت را تعیین نمیکند؟
شدت لرزهای فقط به فاصله از رومرکز وابسته نیست؛ گسیختگی ممکن است در پهنهای گسترده رخ دهد و مسیر موج و جنس زمین نیز تکان را تغییر دهند. خسارت علاوه بر تکان، به ویژگی ساختمانها بستگی دارد. بنابراین دو محل با فاصلهٔ مشابه از رومرکز الزاماً شدت یکسان یا آسیب برابر ندارند.







