دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم
مدار الکتریکی Electric circuit
مدار الکتریکی مسیر بستهای از اجزای رسانا است که منبعی مانند باتری، بارهای الکتریکی را در آن به گردش درمیآورد و جریان الکتریکی برقرار میکند.
نامهای دیگر: مدار الکتریکی ساده
مدار الکتریکی هر آرایشی از قطعات است که با سیم به هم وصل شده و حلقهای بسته میسازد. حداقل مدار شامل یک منبع انرژی (باتری یا مولد)، یک بار مصرفکننده (مثل لامپ یا موتور) و سیمهای رابط است. اگر حلقه بسته نباشد، جریان الکتریکی برقرار نمیشود، و به همین دلیل کلید برق در واقع حلقه را باز و بسته میکند.
اجزای اصلی یک مدار
- منبع: با ایجاد ولتاژ بارها را میراند.
- مقاومت و بار: انرژی الکتریکی را به نور، گرما یا حرکت تبدیل میکنند.
- کلید: مدار را وصل یا قطع میکند.
- فیوز: در جریان بیشازحد مدار را قطع میکند.
- خازن و سلف: انرژی را موقتاً ذخیره میکنند.
مدار سری و موازی چه فرقی دارند؟
در مدار سری قطعات پشت سر هم قرار میگیرند و جریان یکسانی از همه میگذرد؛ اگر یکی قطع شود، کل مدار از کار میافتد. در مدار موازی هر قطعه شاخهٔ جداگانهای دارد و ولتاژ دو سر همهٔ شاخهها یکسان است؛ به همین سبب سیمکشی خانه موازی است و خراب شدن یک لامپ بقیه را خاموش نمیکند.
در مدار سری مقاومتها جمع میشوند (R = R₁ + R₂). در مدار موازی وارون مقاومت کل برابر مجموع وارون مقاومتهاست.
مدار را چگونه تحلیل میکنیم؟
سادهترین ابزار قانون اهم است. برای مدارهای پیچیدهتر از دو قاعدهٔ کیرشهف استفاده میشود: مجموع جریانهای ورودی به یک گره برابر مجموع جریانهای خروجی است، و مجموع جبری تغییرهای پتانسیل، شامل افزایش در منبع و افت در مصرفکنندهها، در یک حلقهٔ بسته صفر است. قطعات نیمهرسانا مانند ترانزیستور مدارهای مجتمع و رایانهها را ممکن میکنند.
پرسشهای رایج
مدار الکتریکی چیست؟
مدار الکتریکی مسیر بستهای است که بارهای الکتریکی در آن از منبع به بار مصرفکننده و دوباره به منبع بازمیگردند. بدون حلقهٔ کامل، جریان برقرار نمیشود.
مدار باز و مدار بسته چه تفاوتی دارند؟
در مدار بسته مسیر کامل است و جریان میگذرد، ولی در مدار باز جایی از مسیر قطع است و جریان صفر میشود. کلید برق همین کار را انجام میدهد.
چرا لامپهای خانه موازی بسته میشوند؟
در اتصال موازی هر لامپ ولتاژ کامل برق شهری را میگیرد و مستقل از بقیه کار میکند. اگر لامپها سری بودند، سوختن یکی همهٔ آنها را خاموش میکرد.
اتصال کوتاه چیست؟
اتصال کوتاه وقتی رخ میدهد که مسیری با مقاومت بسیار کم میان دو سر منبع پدید آید. در این حالت جریان زیادی میگذرد و گرمای شدید میتواند سیم را بسوزاند، پس فیوز برای قطع آن به کار میرود.
منابع
- 10.3 Kirchhoff Rules · OpenStax / Rice University
آخرین بازبینی:
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از مدار الکتریکی گفتهاند.







