دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم
ولتاژ Voltage
ولتاژ یا اختلاف پتانسیل الکتریکی، انرژیای است که به ازای هر واحد بار الکتریکی میان دو نقطه مبادله میشود و یکای آن ولت (V) است؛ ولتاژ همان «فشار» است که بار را در مدار به حرکت وامیدارد.
نامهای دیگر: اختلاف پتانسیل

اختلاف پتانسیل برابر تغییر انرژی پتانسیل الکتریکی به ازای واحد بار است: ΔV = ΔU/q. کار میدان بر بار، علامتی مخالف تغییر انرژی پتانسیل دارد. اگر یک ژول انرژی صرف جابهجایی یک کولن بار شود، اختلاف پتانسیل میان آن دو نقطه یک ولت است. به همین دلیل ولتاژ را همیشه «میان دو نقطه» میسنجیم، نه در یک نقطه.
برای تصور آن میتوان از تشبیه آب کمک گرفت: ولتاژ شبیه اختلاف ارتفاع یا فشار آب است و جریان الکتریکی شبیه شارهای که در لوله روان میشود. هر قدر اختلاف فشار بیشتر باشد، شاره با نیروی بیشتری رانده میشود.
ولتاژ از کجا میآید؟
ولتاژ از جداشدن بارهای مثبت و منفی پدید میآید. در باتری، واکنش شیمیایی میان دو الکترود بارها را جدا نگه میدارد؛ در مولد برق، القای الکترومغناطیسی این کار را میکند؛ و در سلول خورشیدی، نور بارها را جدا میکند. حتی الکتریسیتهٔ ساکن هنگام شانه کردن موی خشک چند هزار ولت ولتاژ میسازد، ولی انرژی ذخیرهشده در نمونههای معمول کم است؛ با این حال جرقهٔ آن میتواند در محیط قابلاشتعال آتش یا انفجار ایجاد کند.
ولتاژ در زندگی روزمره چقدر است؟
- باتری قلمی معمولی: حدود ۱٫۵ ولت
- باتری خودرو: حدود ۱۲ ولت
- برق شهری در ایران: ۲۲۰ ولت با بسامد ۵۰ هرتز
- خطوط انتقال برق: از دهها تا صدها هزار ولت
ولتاژ، جریان و مقاومت چه رابطهای دارند؟
ولتاژ، جریان و مقاومت با قانون اهم به هم وصل میشوند: V = I × R. اگر مقاومت ثابت باشد، دوبرابر شدن ولتاژ جریان را هم دو برابر میکند. در یک مدار الکتریکی بستهٔ ساده، ولتاژ منبع میان اجزای مدار تقسیم میشود.
پرسشهای رایج
ولتاژ چیست و با چه دستگاهی اندازهگیری میشود؟
ولتاژ اختلاف پتانسیل الکتریکی میان دو نقطه است و با ولتسنج یا مولتیمتر اندازه گرفته میشود. ولتسنج را موازی با قطعهای که میخواهیم ولتاژش را بدانیم وصل میکنند.
فرق ولتاژ و جریان چیست؟
ولتاژ علت به حرکت درآمدن بارهاست و جریان مقدار باری است که در هر ثانیه از مقطع سیم میگذرد. ولتاژ با ولت و جریان با آمپر سنجیده میشود.
چرا پرندهٔ روی سیم برق، برقگرفته نمیشود؟
پرنده فقط روی یک سیم مینشیند و پاهایش تقریباً همپتانسیلاند، پس اختلاف ولتاژ قابل توجهی میان بدنش نیست و جریان مهمی از آن نمیگذرد. خطر وقتی است که بدن میان دو نقطهٔ با ولتاژ متفاوت قرار گیرد.
ولتاژ بالا همیشه خطرناک است؟
خطر به جریان عبوری، مدت تماس، مسیر جریان در بدن و انرژی قابلدسترس بستگی دارد. برق شهری میتواند کشنده باشد؛ برق ساکن نیز مطلقاً بیخطر نیست و جرقهٔ آن در محیط قابلاشتعال خطر آتش یا انفجار دارد.
منابع
- 7.2 Electric Potential and Potential Difference · OpenStax / Rice University
- Static Electricity · Canadian Centre for Occupational Health and Safety
آخرین بازبینی:
راهنما و مقاله
برای خواندن بیشتر
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از ولتاژ گفتهاند.







