در سال ۱۹۷۸ دو دانشمند ناسا، دونالد کسلر و برتون کور–پالِیس، هشدار دادند که با افزایش تعداد اجسام در مدار پایین زمین، روزی برخورد میان آنها به یک واکنش زنجیرهای میانجامد. این سناریو را اکنون «سندروم کسلر» مینامند.
## سندروم کسلر چگونه کار میکند؟
هر برخورد در مدار قطعههای ریز و بسیاری میسازد. هر قطعه میتواند به جسم دیگری بخورد و قطعههای بیشتری بسازد. در مدار پایین، اجسام با سرعتی حدود ۷ تا ۸ کیلومتر بر ثانیه میچرخند و سرعت برخورد میتواند چندین برابر سرعت گلولهٔ تفنگ باشد؛ حتی لکهای رنگ میتواند شیشهٔ فضاپیما را بشکند. اگر چگالی زبالههای فضایی از حدی بگذرد، تولید قطعهها از زدودن طبیعیشان بر اثر کشش جو بیشتر میشود.
## رخدادهای واقعی
دو رخداد این خطر را نشان داد. در سال ۲۰۰۷ آزمایش ضدماهوارهٔ چین ابری بزرگ از قطعهها در ارتفاعی بالا ساخت. در سال ۲۰۰۹ ماهوارهٔ ایریدیوم ۳۳ با ماهوارهٔ از کار افتادهٔ روسی کاسموس ۲۲۵۱ برخورد کرد و بیش از دو هزار قطعهٔ ردیابیشده پدید آورد. ایستگاه فضایی بینالمللی هم گاهی مجبور میشود برای دوری از قطعهها مدارش را تغییر دهد.
## آیا خطر واقعی است؟
با رشد ابرصورتهای فلکی ماهوارهای مانند استارلینک، نگرانیها بیشتر شده است. هنوز آن آستانهٔ زنجیرهای فراتر نرفته، اما برخی مدارها نزدیک به آن برآورد میشوند. راهحلها شامل پایینآوردن ماهوارهها پس از پایان عمر، رعایت مقررات، ردیابی دقیقتر و فناوریهای دور کردن زباله است. ایستگاه فضایی بینالمللی و ماهوارههای دیگر ناچارند همواره برای این خطر آماده باشند.
## پرسشهای رایج
### سندروم کسلر چیست؟
سندروم کسلر زنجیرهای از برخوردهاست که در آن زبالههای فضایی به هم میخورند و قطعههای بیشتری میسازند. نتیجه میتواند ناامنشدن مدارها باشد.
### سندروم کسلر را چه کسی مطرح کرد؟
دونالد کسلر و برتون کور–پالیس، دو دانشمند ناسا، سندروم کسلر را در سال ۱۹۷۸ مطرح کردند.
### آیا سندروم کسلر رخ داده است؟
نه بهصورت کامل. برخوردهایی مانند رخداد ۲۰۰۹ زبالههای بسیاری ساختند، اما سندروم کسلر به معنای زنجیرهٔ خودتقویتی هنوز آغاز نشده است.
### چرا زبالههای کوچک فضایی خطرناکاند؟
چون با سرعتی چند کیلومتر بر ثانیه میچرخند. در چنین سرعتی حتی قطعهای چند میلیمتری انرژی برخوردی زیادی دارد.