محمود حسابی Mahmoud Hessabi

محمود حسابی در سال ۱۲۸۱ خورشیدی (۱۹۰۳ میلادی) در تهران زاده شد و در ۱۳۷۱ (۱۹۹۲) در ژنو درگذشت. او نخست در بیروت درس خواند، سپس به فرانسه رفت و در پاریس مهندسی برق و فیزیک خواند و در ۱۹۲۷ دکترای فیزیک گرفت. پس از بازگشت به ایران، سال‌ها در دانشگاه تهران تدریس کرد و بسیاری از دانشجویان او بعدها خود استاد شدند. در ایران به «پدر فیزیک نوین» معروف است.

## حسابی چه کرد؟
خدمت‌های او بیشتر در آموزش عالی و ساخت زیرساخت علمی است. او از پایه‌گذاران دانشکدهٔ علوم دانشگاه تهران و از نخستین استادان آموزش فیزیک جدید در ایران بود. فیزیک جدید یعنی مباحثی مانند نسبیت، مکانیک کوانتومی و ساختار اتم که در آن زمان کمتر در دانشگاه‌های ایران تدریس می‌شد. او همچنین به آموزش علوم به زبان فارسی و ساختن واژه‌های علمی فارسی علاقه داشت.

## موضوع‌هایی که تدریس و پژوهش می‌کرد
دامنهٔ علاقهٔ او فیزیک نظری و کاربردی بود، از جمله ترمودینامیک، الکترومغناطیس و مباحث وابسته به نسبیت اینشتین. او در سال‌های بعد دربارهٔ نظریه‌های خود دربارهٔ ساختار ماده و گرانش هم نوشته و سخنرانی کرد. این نظریه‌های شخصی را جامعهٔ علمی جهانی نپذیرفته یا پی نگرفته است؛ بنابراین جایگاه او را بیشتر باید در آموزش و نهادسازی علمی دید، نه در یک کشف مشخص.

## جایگاه امروز
نام حسابی در ایران نماد آموزش علم و دلبستگی به دانش شده است. نام او بر چند مدرسه، مؤسسه و جایزهٔ علمی نهاده شده است و بسیاری او را الگوی استادی می‌دانند که عمر خود را وقف آموزش کرد.

## پرسش‌های رایج
### محمود حسابی که بود؟
فیزیک‌دان و استاد ایرانی (۱۲۸۱–۱۳۷۱) که در دانشگاه تهران به آموزش فیزیک نوین پرداخت و از پایه‌گذاران دانشکدهٔ علوم آن بود.

### چرا محمود حسابی را پدر فیزیک ایران می‌نامند؟
چون نقش مهمی در آموزش فیزیک جدید و پرورش نسل‌هایی از دانشجویان و استادان داشت.

### آیا نظریهٔ حسابی در دنیا پذیرفته شده است؟
نه. نظریه‌های فیزیکی خاص او را جامعهٔ علمی جهانی نپذیرفته است. اهمیت او بیشتر برای آموزش و نهادسازی علمی ایران است.

### محمود حسابی کجا درس خواند؟
نخست در بیروت و سپس در پاریس؛ پس از آن به ایران بازگشت و در دانشگاه تهران تدریس کرد.