دانشنامهتاریخ نجوم و دانشمنداندانشمند
محمود حسابی Mahmoud Hessabi
محمود حسابی (۱۲۸۱–۱۳۷۱ خورشیدی) فیزیکدان و استاد دانشگاه ایرانی است که در دانشگاه تهران به آموزش فیزیک و گسترش دانشکدهٔ علوم پرداخت و به «پدر فیزیک نوین ایران» شهرت دارد.
نامهای دیگر: پدر فیزیک ایران

مشخصات
| زادروز | ۲۳ فوریه ۱۹۰۳ |
|---|---|
| زادگاه | تهران |
| درگذشت | ۳ سپتامبر ۱۹۹۲ |
| جای درگذشت | ژنو |
از ویکیداده (CC0).
محمود حسابی در سال ۱۲۸۱ خورشیدی (۱۹۰۳ میلادی) در تهران زاده شد و در ۱۳۷۱ (۱۹۹۲) در ژنو درگذشت. او نخست در بیروت درس خواند، سپس به فرانسه رفت و در پاریس مهندسی برق و فیزیک خواند و در ۱۹۲۷ دکترای فیزیک گرفت. پس از بازگشت به ایران، سالها در دانشگاه تهران تدریس کرد و بسیاری از دانشجویان او بعدها خود استاد شدند. در ایران به «پدر فیزیک نوین» معروف است.
## حسابی چه کرد؟
خدمتهای او بیشتر در آموزش عالی و ساخت زیرساخت علمی است. او از پایهگذاران دانشکدهٔ علوم دانشگاه تهران و از نخستین استادان آموزش فیزیک جدید در ایران بود. فیزیک جدید یعنی مباحثی مانند نسبیت، مکانیک کوانتومی و ساختار اتم که در آن زمان کمتر در دانشگاههای ایران تدریس میشد. او همچنین به آموزش علوم به زبان فارسی و ساختن واژههای علمی فارسی علاقه داشت.
## موضوعهایی که تدریس و پژوهش میکرد
دامنهٔ علاقهٔ او فیزیک نظری و کاربردی بود، از جمله ترمودینامیک، الکترومغناطیس و مباحث وابسته به نسبیت اینشتین. او در سالهای بعد دربارهٔ نظریههای خود دربارهٔ ساختار ماده و گرانش هم نوشته و سخنرانی کرد. او مدلهایی نظری دربارهٔ ذرات منتشر کرد؛ انتشار مقاله بهتنهایی به معنی تأیید تجربی آن مدلها نیست. نقش او در آموزش و نهادسازی علمی ایران نیز از بخشهای مهم کارنامهٔ اوست.
## جایگاه امروز
نام حسابی در ایران نماد آموزش علم و دلبستگی به دانش شده است. نام او بر چند مدرسه، مؤسسه و جایزهٔ علمی نهاده شده است و بسیاری او را الگوی استادی میدانند که عمر خود را وقف آموزش کرد.
پرسشهای رایج
محمود حسابی که بود؟
فیزیکدان و استاد ایرانی (۱۲۸۱–۱۳۷۱) که در دانشگاه تهران به آموزش فیزیک نوین پرداخت و از پایهگذاران دانشکدهٔ علوم آن بود.
چرا محمود حسابی را پدر فیزیک ایران مینامند؟
چون نقش مهمی در آموزش فیزیک جدید و پرورش نسلهایی از دانشجویان و استادان داشت.
آیا نظریهٔ حسابی در دنیا پذیرفته شده است؟
حسابی مدلهایی نظری دربارهٔ ذرات منتشر کرد؛ انتشار مقاله بهتنهایی به معنی تأیید تجربی مدل نیست. برای سنجش اعتبار هر نظریه باید شواهد آزمایشی آن را جداگانه بررسی کرد.
محمود حسابی کجا درس خواند؟
نخست در بیروت و سپس در پاریس؛ پس از آن به ایران بازگشت و در دانشگاه تهران تدریس کرد.
منابع
- Continuous Particles (1947) · PNAS / US National Library of Medicine
آخرین بازبینی:







