رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهزمینمفهوم

مقیاس ریشتر Richter scale

مقیاس ریشتر مقیاسی لگاریتمی است که چارلز ریشتر در سال ۱۹۳۵ برای سنجش بزرگی زمین‌لرزه‌ها بر پایهٔ دامنهٔ امواج لرزه‌نگار ساخت؛ امروز معمولاً مقیاس گشتاوری جای آن را گرفته است.

نام‌های دیگر: بزرگای زلزله، ریشتر

عدد ریشتر نشان می‌دهد یک زمین‌لرزه چقدر بزرگ بوده است، نه اینکه در یک شهر چقدر خسارت زده. چارلز ریشتر، لرزه‌شناس آمریکایی، آن را همراه با بنو گوتنبرگ برای زمین‌لرزه‌های کالیفرنیا ساخت.

مقیاس ریشتر چگونه کار می‌کند؟

ریشتر بزرگی را از بیشینهٔ دامنهٔ ثبت‌شده روی لرزه‌نگار و فاصلهٔ آن تا کانون محاسبه کرد. مقیاس لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش یعنی دامنهٔ لرزش ده برابر. انرژی آزادشده با هر واحد حدود ۳۲ برابر می‌شود؛ یعنی زلزلهٔ ۷ تنها کمی بزرگ‌تر از زلزلهٔ ۶ نیست، بلکه حدود ۳۲ برابر انرژی دارد.

بزرگیتوصیف تقریبی
زیر ۳معمولاً حس نمی‌شود
۳ تا ۴٫۹خفیف تا کوچک، گاه حس می‌شود
۵ تا ۶٫۹میانه تا قوی، ممکن است به ساختمان‌های ضعیف آسیب بزند
۷ و بیشتربزرگ و ویرانگر
۹ و بیشتربسیار نادر و بسیار ویرانگر

چرا امروز از ریشتر کمتر استفاده می‌شود؟

مقیاس اصلی ریشتر برای زلزله‌های بزرگ «اشباع» می‌شود و بزرگی‌های بالا را درست نمی‌سنجد. در دههٔ ۱۹۷۰ مقیاس بزرگی گشتاوری (Mw) پیشنهاد شد که از گشتاور لرزه‌ای، وابسته به سختی سنگ، مساحت گسیختگی و مقدار لغزش، به دست می‌آید و برای سنجش زمین‌لرزه‌های بزرگ مناسب‌تر است. رسانه‌ها هنوز اغلب می‌گویند «ریشتر»، اما عدد اعلام‌شده معمولاً Mw است.

بزرگی با شدت چه فرق دارد؟

بزرگی یک عدد برای کل زلزله است؛ شدت، اثر لرزه را در یک مکان با مقیاس‌هایی مانند مرکالی توصیف می‌کند و به فاصله و جنس زمین بستگی دارد. بزرگ‌ترین زلزلهٔ ثبت‌شده، زلزلهٔ ۱۹۶۰ شیلی با بزرگی گشتاوری حدود ۹٫۵ بود. برخی زمین‌لرزه‌های بزرگ دریایی با جابه‌جایی بستر دریا سونامی می‌سازند. بیشتر زمین‌لرزه‌ها از حرکت ورقه‌های زمین‌ساختی ناشی می‌شوند، اما منشأهای دیگری مانند فعالیت آتشفشانی و فعالیت انسانی هم دارند.

پرسش‌های رایج

  1. مقیاس ریشتر چیست؟

    مقیاس لگاریتمی برای بیان بزرگی زمین‌لرزه که از روی دامنهٔ امواج لرزه‌نگار حساب می‌شود.

  2. زلزلهٔ ۷ ریشتر چند برابر ۶ ریشتر است؟

    دامنهٔ لرزش ده برابر و انرژی آزادشده حدود ۳۲ برابر است.

  3. آیا زلزلهٔ ۱۰ ریشتر ممکن است؟

    تاکنون چنین زلزله‌ای ثبت نشده است. بزرگی بیشینه به طول گسل بستگی دارد و بر زمین رسیدن به ۱۰ بسیار نامحتمل است.

  4. فرق ریشتر و مقیاس گشتاوری چیست؟

    ریشتر بر دامنهٔ لرزه‌نگار تکیه می‌کند و برای زلزله‌های بزرگ دقیق نیست؛ مقیاس گشتاوری از گشتاور لرزه‌ای، وابسته به سختی سنگ، مساحت گسیختگی و لغزش، به دست می‌آید و برای زمین‌لرزه‌های بزرگ به کار می‌رود.

منابع

  1. Magnitude Types · USGS
  2. Moment magnitude, Richter scale: different magnitude scales · USGS

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از مقیاس ریشتر گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین