سهشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۱ · ساعت ۰۰:۴۱:۴۱ به وقت تهران · ۱۴۲۷ روز پیش
2022-11-07 21:11 UTC
عمق کانون
۱۰ کیلومتر
مختصات
۳۵.۲۴° N ۵۹.۱۶° E
انرژی
حدود ۲۴۰ کیلوگرم TNT
در ۱۰۰ کیلومتریاش
۱۸ زمینلرزهٔ پیشین از اسفند ۱۴۰۰
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۲٫۸ بامداد سهشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۱، ساعت ۰۰:۴۱ به وقت تهران، تربت حیدریه، خراسان رضوی را لرزاند. کانون آن در عمق ۱۰ کیلومتری زمین بود.
زمین‌لرزه‌ای به این بزرگی یعنی چه؟
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۲٫۸ کوچک به شمار می‌آید. چنین لرزه‌ای را معمولاً فقط ساکنان نزدیک کانون، به‌ویژه در طبقه‌های بالا یا در سکوت شب، حس می‌کنند و آسیبی نمی‌زند.
عمق ۱۰ کیلومتر در میانهٔ پوستهٔ زمین است؛ جایی که بیشتر زمینلرزههای ایران رخ میدهند. لرزه‌ای در این عمق کمی پخش‌تر از لرزه‌های خیلی کم‌عمق به سطح می‌رسد.
انرژی‌ای که این زمینلرزه آزاد کرد حدود ۲۴۰ کیلوگرم TNT برآورد میشود. مقیاس بزرگی لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش بزرگی یعنی حدود ۳۲ برابر انرژی بیشتر، پس لرزه‌ای به بزرگی ۳ حدود ۲ برابر این انرژی دارد.
این ناحیه پیش‌تر هم لرزیده است؟
از اسفند ۱۴۰۰ تا پیش از این زمینلرزه، ۱۸ زمینلرزهٔ دیگر در شعاع ۱۰۰ کیلومتری آن ثبت شده است. آخرین لرزهٔ هم‌اندازه یا قوی‌تر در این شعاع، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۱ در ۲۲ مهر ۱۴۰۱ بود.
در کاتالوگ جهانی زمینلرزههای سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم تاکنون ۸۴ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر در شعاع ۱۵۰ کیلومتری این نقطه ثبت شده است. قوی‌ترینِ آن‌ها به بزرگی ۷٫۱ در ۹ شهریور ۱۳۴۷، ۱۲۴ کیلومتر دورتر از کانون این زمینلرزه رخ داد. هفت زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در همین فهرست است.
زلزله‌های تاریخی و نام‌دار این پهنه، در ۱۵۰ کیلومتری، زلزلهٔ نیشابور ۱۲۰۹، زلزلهٔ نیشابور ۱۳۸۹ و زلزلهٔ دشت بیاض ۱۳۴۷ هستند؛ جدول پایین صفحه سرگذشت هر کدام را در یک جمله می‌گوید.
پس از این زمینلرزه چه آمد؟
در ماهِ پس از آن دو زمینلرزهٔ دیگر در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شد که قوی‌ترینشان به بزرگی ۲٫۸ در ۱۷ آبان، ساعت ۱۱:۱۷ بود.
جای زمینلرزه در ایران؛ استان خراسان رضوی پررنگ استهر زمینلرزهٔ ثبت‌شده در ۱۰۰ کیلومتری؛ هفتهٔ پیش از آن، ماه پس از آن
پیش‌لرزه‌ها و پس‌لرزه‌ها
زمینلرزههای ۵۰ کیلومتری، از یک هفته پیش تا یک ماه پس از آن.
زمینلرزههای ۴٫۵ و بزرگتر از کاتالوگ جهانی USGS، قوی‌ترین‌ها نخست؛ ۸۴ زمینلرزه در کل.
بزرگی
تاریخ
فاصله از این زمینلرزه
عمق
۷٫۱
۹ شهریور ۱۳۴۷
۱۲۴ کیلومتر
۱۲ کیلومتر
۶٫۵
۱۵ اردیبهشت ۱۳۱۹
۱۰۳ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۲
۱۹۱۸ میلادی
۱۰۷ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۱
۱۶ فروردین ۱۳۹۶
۱۳۰ کیلومتر
۱۳ کیلومتر
۶٫۱
۱۳ مهر ۱۳۱۲
۱۴۷ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۰
۱۶ آذر ۱۳۵۸
۱۴۶ کیلومتر
۳۱ کیلومتر
۶٫۰
۲۰ شهریور ۱۳۴۷
۱۴۲ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۵٫۹
۵ تیر ۱۳۷۶
۱۴۷ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۵٫۸
۲۸ آذر ۱۳۱۷
۱۴۴ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۷
۱۰ آذر ۱۳۵۱
۱۱۶ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
زلزله‌های تاریخی این پهنه
زلزله
تاریخ
بزرگی
سرگذشت
زلزلهٔ نیشابور ۱۲۰۹ ۱۱۳ کیلومتری
۱۲۰۹ میلادی
۷٫۶
نخستین از سه زمینلرزهٔ ویرانگر نیشابور (۱۲۰۹، ۱۳۸۹ و ۱۴۰۵ میلادی) در فهرست‌های تاریخی که هر بار شهر را به شدت ویران کرد؛ بزرگی آن را حدود ۷٫۶ برآورد کرده‌اند.
زلزلهٔ نیشابور ۱۳۸۹ ۱۱۳ کیلومتری
۱۳۸۹ میلادی
۷٫۶
دومین از سه زمینلرزهٔ ویرانگر نیشابور (۱۲۰۹، ۱۳۸۹ و ۱۴۰۵ میلادی) در فهرست‌های تاریخی؛ بزرگی آن را حدود ۷٫۶ برآورد کرده‌اند و روز و ماه دقیقش در منابع یکسان نیست.
زلزلهٔ دشت بیاض ۱۳۴۷ ۱۲۴ کیلومتری
۹ شهریور ۱۳۴۷
۷٫۱
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷٫۱ که دشت بیاض و کاخک (گناباد) را در خراسان ویران کرد؛ هزاران نفر در این زلزله جان باختند و صدها نفر دیگر در زلزلهٔ فردوس یک روز بعد. جان‌باختگان: حدود ۱۰ تا ۲۰ هزار نفر در مجموع؛ رقم‌های رایج حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار
زلزلهٔ نیشابور ۱۹۴۰ ۱۰۳ کیلومتری
۱۵ اردیبهشت ۱۳۱۹
۶٫۵
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۵ در جنوب‌غرب نیشابور که در فهرست‌های لرزه‌ای (ISC-GEM و USGS) ثبت شده است؛ گزارش معتبری از تلفات یا خسارت مهم آن در دست نیست.
زلزلهٔ بردسکن ۱۹۱۸ ۱۰۷ کیلومتری
۳ فروردین ۱۲۹۷
۶٫۲
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۲ در جنوب بردسکن (خراسان رضوی) که در فهرست‌های لرزه‌ای (ISC-GEM و USGS) ثبت شده است؛ گزارش معتبری از تلفات یا خسارت مهم آن در دست نیست.
زلزلهٔ تربت‌جام (سفیدسنگ) ۱۳۹۶ ۱۳۱ کیلومتری
۱۶ فروردین ۱۳۹۶
۶٫۱
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۱ در شمال تربت‌جام (ناحیهٔ سفیدسنگ) که ۲ نفر را کشت و ده‌ها نفر را مجروح کرد. جان‌باختگان: ۲ نفر
زلزلهٔ تربت حیدریه ۱۹۲۳ ۵ کیلومتری
۳ خرداد ۱۳۰۲
۶٫۰
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی حدود ۶٫۰ (برخی منابع ۵٫۷) که دست‌کم یک روستا را کاملاً با خاک یکسان کرد و حدود ۲٬۲۰۰ نفر را کشت؛ رومرکز میدانی آن در غرب تربت حیدریه است و فهرست‌های لرزه‌ای مکان‌های بسیار متفاوتی برایش داده‌اند. جان‌باختگان: حدود ۲٬۲۰۰ نفر
زلزلهٔ کاشمر ۱۹۰۳ ۸۸ کیلومتری
۲ مهر ۱۲۸۲
—
زمین‌لرزه‌ای نزدیک کاشمر (خراسان رضوی) که بنابر فهرست NOAA حدود ۳۵۰ نفر را کشت؛ بزرگی آن بین ۵٫۹ تا ۶٫۵ برآورد شده است. جان‌باختگان: حدود ۳۵۰ نفر (فهرست NOAA)
پرسش‌های رایج
زلزلهٔ تربت حیدریه، خراسان رضوی چند ریشتر بود؟
بزرگی این زمینلرزه به گزارش مرکز لرزهنگاری کشوری ۲٫۸ بود که در رسانهها معمولاً «۲٫۸ ریشتر» گفته میشود. «ریشتر» نام یکی از نخستین مقیاسهای بزرگی است و امروز بهجای آن واژهٔ «بزرگی» به کار میرود.
زلزلهٔ تربت حیدریه، خراسان رضوی کی و کجا آمد؟
این زمینلرزه سهشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۱، ساعت ۰۰:۴۱ به وقت تهران در تربت حیدریه، خراسان رضوی رخ داد. مختصات کانون ۳۵.۲۴ درجهٔ شمالی و ۵۹.۱۶ درجهٔ شرقی است.
عمق زلزلهٔ تربت حیدریه، خراسان رضوی چقدر بود؟
کانون این زمینلرزه در عمق ۱۰ کیلومتری زمین بود. بیشتر زمینلرزههای ایران در ۱۰ تا ۳۰ کیلومتری پوسته رخ میدهند.
آیا زلزلهٔ تربت حیدریه، خراسان رضوی پسلرزه داشت؟
دو زمینلرزهٔ دیگر تا یک ماه پس از آن در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شده است؛ فهرستشان در همین صفحه است.
آیا زلزلهٔ بزرگتری در راه است؟
هیچکس، حتی مراکز علمی، نمیتواند زمان، جا و اندازهٔ زمینلرزهٔ بعدی را پیشبینی کند. پس از هر زمینلرزه احتمال پسلرزه بیشتر است و گاهی لرزهٔ بعدی بزرگتر است؛ پس توصیههای ایمنی را جدی بگیرید و خبرها را از منابع رسمی دنبال کنید.
منبع: مرکز لرزهنگاری کشوری (مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران)، از راه بات زمینلرزهٔ فلک‌بین؛ سابقهٔ صدساله از کاتالوگ USGS. این صفحه هشدار رسمی نیست و چیزی را پیشبینی نمی‌کند؛ آخرین به‌روزرسانی با پس‌لرزهٔ ۵ آذر، ۰۹:۵۳.
ایمنی
پیش، هنگام و پس از زمینلرزه
پیش از آن
کمد، قفسه و آبگرمکن را به دیوار محکم کنید.
کیف اضطراری با آب، چراغ‌قوه، رادیو، دارو و مدارک آماده داشته باشید.
جای امن هر اتاق را بشناسید: زیر میز محکم، کنار دیوار داخلی.
با خانواده جایی بیرون از خانه برای دیدار قرار بگذارید.
هنگام لرزش
بنشین، پناه بگیر، نگه دار: زیر میز محکم بروید و پایه‌اش را بگیرید.
از پنجره، شیشه و چیزهای آویزان دور شوید.
از آسانسور و پله‌ها استفاده نکنید و تا لرزش تمام نشده بیرون ندوید.
بیرون از ساختمان، از دیوار، تیر برق و درخت فاصله بگیرید.
پس از آن
آمادهٔ پسلرزه باشید؛ ممکن است تا چند روز ادامه داشته باشد.
بوی گاز را بسنجید و اگر شک دارید شیر اصلی را ببندید.
از ساختمان آسیب‌دیده دور بمانید.
خبر را فقط از منابع رسمی دنبال کنید و شایعه پخش نکنید.
فلک‌بین گزارش‌های مرکز لرزهنگاری کشوری را نشان می‌دهد و هشدار رسمی نیست. هیچکس، از جمله فلک‌بین، نمیتواند زمان زمینلرزه را پیشبینی کند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
گزارش فوری زمینلرزه @earthquake_arefi_bot: زمینلرزههای ایران چند دقیقه پس از وقوع، با نقشه، بزرگی، عمق و نزدیک‌ترین شهرها، از کانال مرکز لرزهنگاری کشوری. رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
