دانشنامهمفهوم
ساختار درونی زمین Internal structure of Earth
ساختار درونی زمین از چند لایهٔ هم‌مرکز تشکیل شده است: پوسته، گوشته، هستهٔ بیرونی مایع و هستهٔ درونی جامد که بیشتر از آهن و نیکل‌اند.
نام‌های دیگر: لایه‌های زمین، هسته زمین، گوشته زمین، پوسته زمین
زمین پیازی از لایه‌هاست. هیچ‌کس تا اعماق آن نرفته: ژرف‌ترین چاهی که انسان کنده (در شبه‌جزیرهٔ کولا) فقط حدود ۱۲ کیلومتر است، در حالی که شعاع زمین نزدیک ۶۳۷۰ کیلومتر است. دانش ما دربارهٔ درون زمین بیشتر از امواج زمین‌لرزه می‌آید که از میان لایه‌ها می‌گذرند و در مرزها خم یا بازتابیده می‌شوند.
لایه‌های زمین کدام‌اند؟
| لایه | ژرفا (تقریبی) | حالت |
|---|---|---|
| پوسته | تا ۷۰ کیلومتر (اقیانوسی ۵ تا ۱۰، قاره‌ای ۳۰ تا ۷۰) | جامد، سنگی |
| گوشته | تا حدود ۲۹۰۰ کیلومتر | سنگ داغ، جامد ولی آرام‌روان |
| هستهٔ بیرونی | تا حدود ۵۱۵۰ کیلومتر | آهن و نیکل مایع |
| هستهٔ درونی | تا مرکز (حدود ۶۳۷۰ کیلومتر) | آهن و نیکل جامد |
هسته و میدان مغناطیسی
جریان همرفتی آهن مایع در هستهٔ بیرونی، با چرخش زمین، میدان مغناطیسی زمین را تولید می‌کند. این میدان ذرات باردار باد خورشیدی را منحرف می‌کند. دمای مرکز زمین حدود ۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰ درجهٔ سانتیگراد برآورد می‌شود، نزدیک دمای سطح خورشید. گرمای درون زمین از گرمای بازماندهٔ تشکیل سیاره و واپاشی رادیواکتیو می‌آید.
گوشته و پوسته
گوشته بیشترین حجم زمین را دارد (حدود ۸۴ درصد) و حرکت آهستهٔ آن، ورقه‌های زمین‌ساختی را می‌راند. پوسته نازک‌ترین لایه است و ما روی آن زندگی می‌کنیم. مرز پوسته و گوشته را ناپیوستگی موهو می‌نامند.
چگونه از درون زمین می‌دانیم؟
موج‌های S از مایع نمی‌گذرند، پس وجود هستهٔ بیرونی مایع از «سایهٔ» موج S فهمیده شد. در سال ۱۹۳۶ اینگه لهمان وجود هستهٔ درونی جامد را از بازتاب امواج P کشف کرد. چنین لایه‌بندی در سیارات سنگی دیگر هم دیده می‌شود.
پرسش‌های رایج
### زمین از چه لایه‌هایی ساخته شده است؟
از پوسته، گوشته، هستهٔ بیرونی مایع و هستهٔ درونی جامد.
### هستهٔ زمین چقدر داغ است؟
حدود ۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰ درجهٔ سانتیگراد، برآوردی در حد دمای سطح خورشید.
### آیا درون زمین مذاب است؟
نه بهطور کلی. گوشته جامد است ولی آرام میخزد؛ فقط هستهٔ بیرونی واقعاً مایع است و در برخی نقاط ماگمای محلی وجود دارد.
### چرا نمیتوان به مرکز زمین حفاری کرد؟
دما و فشار بسیار شدید است و عمیقترین چاه انسان تنها حدود ۱۲ کیلومتر رفته است.