طلوع زمین Earthrise

«طلوع زمین» (Earthrise) نام عکسی رنگی است که در شب کریسمس ۱۹۶۸ از مدار ماه گرفته شد. سه فضانورد فرانک بورمن، جیم لاول و ویلیام اندرس نخستین انسان‌هایی بودند که به مدار ماه رفتند. هنگام چهارمین دور، سطح خاکستری ماه و در پشت آن کره‌ای آبی‌ـ‌سفید که از افق بالا می‌آمد پیش چشم‌شان ظاهر شد.

داستان گرفتن عکس چه بود؟

برنامهٔ مأموریت عکاسی از این صحنه را پیش‌بینی نکرده بود. فضانوردان با دیدن زمین به‌سرعت دوربین را برداشتند؛ ابتدا چند قاب سیاه‌وسفید گرفته شد و سپس فیلم رنگی در دوربین گذاشتند. اندرس عکس رنگی را با دوربین هاسلبلاد گرفت. پیش از آن، مدارگرد قمری ۱ در سال ۱۹۶۶ نخستین تصویر زمین را به‌صورت سیاه‌وسفید از افق ماه فرستاده بود.

چرا این عکس اهمیت دارد؟

نمایی از زمین به‌صورت کره‌ای تنها و آسیب‌پذیر در میان تاریکی فضا برای مردم جهان تازگی داشت. بسیاری آن را یکی از مؤثرترین عکس‌های محیط‌زیستی تاریخ می‌دانند که به شکل‌گیری جنبش محیط‌زیست و روز زمین کمک کرد. تصویری که بعدها با نام نقطهٔ آبی کم‌رنگ از زمین گرفته شد نیز همین احساس را عمیق‌تر کرد.

آیا از سطح ماه هم می‌توان زمین را طلوع‌کننده دید؟

نه. به‌دلیل قفل کشندی، ماه همیشه یک روی خود را به زمین نشان می‌دهد؛ بنابراین زمین در آسمان ماه تقریباً ثابت می‌ماند و فقط اندکی نوسان می‌کند. «طلوع زمین» فقط از مدار ماه دیده می‌شود. ساکنان سمت پنهان ماه هرگز زمین را نمی‌بینند.

پرسش‌های رایج

### عکس طلوع زمین را چه کسی گرفت؟
ویلیام اندرس، فضانورد مأموریت آپولو ۸، این عکس را در ۲۴ دسامبر ۱۹۶۸ از مدار ماه گرفت.

### آیا زمین از سطح ماه طلوع می‌کند؟
خیر. زمین از سطح ماه تقریباً در جای ثابتی در آسمان می‌ماند، چون ماه همیشه یک سمتش را به زمین دارد. طلوع زمین تنها از فضاپیمایی در حال گردش در مدار ماه دیده می‌شود.

### چرا طلوع زمین این‌قدر معروف است؟
چون برای نخستین‌بار تصویر رنگی زمین را از دید مسافران ماه نشان داد و حس وحدت و شکنندگی سیاره‌مان را به مردم رساند.

### آیا عکس‌ها یا فیلم‌های دیگری از طلوع زمین هست؟
بله. فضاپیماهای بعدی، مثل «کاگویای» ژاپن در سال ۲۰۰۷، فیلم‌هایی با کیفیت بالا از طلوع زمین گرفتند.