واژه‌نامه · فضا و پرواز فضایی
مدارگرد orbiter
مدارگرد فضاپیمایی است که پس از رسیدن به سیاره یا قمری دیگر با ترمز موتور در مدار آن می‌ماند و ماه‌ها یا سال‌ها از بالا نقشه‌برداری و اندازه‌گیری می‌کند.
مدارگرد برخلاف گذر نزدیک فرصت دارد. کاسینی (Cassini) از ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۷ دور زحل گشت، حلقه‌ها و قمرها را بارها از نزدیک دید و فوران‌های آب قمر انسلادوس را کشف کرد. پایانش هم برنامه‌ریزی‌شده بود: کاسینی را به جو زحل فرستادند تا مبادا روزی به قمری بخورد که شاید زیست‌پذیر باشد.
مهم‌ترین لحظهٔ هر مدارگرد ورود به مدار است: موتور باید در زمان و به اندازهٔ درست روشن شود تا فضاپیما در دام گرانش سیاره بیفتد. اگر موتور کم بسوزد، فضاپیما از کنار سیاره رد میشود؛ اگر مسیر خیلی پایین باشد، به جو می‌خورد.
مدارگردهای مریخ کار دیگری هم دارند: داده‌های مریخ‌نوردها را می‌گیرند و به زمین می‌رسانند.
در فلک‌بین ببینید
پرسش‌های رایج
فرق مدارگرد با ماهواره چیست؟
مدارگرد هم یک ماهوارهٔ مصنوعی است، ولی این نام بیشتر برای فضاپیمایی به کار میرود که دور سیاره، قمر یا سیارکی جز زمین میگردد؛ مثل مدارگردهای مریخ، یا کاسینی که ۱۳ سال دور زحل گشت. فضاپیمایی که دور زمین میچرخد معمولاً ماهواره نامیده میشود. هر دو از همان قانونهای مکانیک مداری پیروی میکنند.
چرا ورود به مدار برای مدارگرد خطرناک است؟
ورود به مدار یعنی روشن کردن موتور برای ترمز درست وقتی مدارگرد به سیاره میرسد، معمولاً بی کنترل زنده از زمین، چون پیام رادیویی چند دقیقه یا چند ساعت در راه است. اگر موتور کم بسوزد، مدارگرد از کنار سیاره میگذرد و دور میشود؛ اگر مسیر خیلی پایین باشد، در جو سیاره میسوزد. مدارگرد آبوهوای مریخ (Mars Climate Orbiter) در ۱۹۹۹ با اشتباهی در یکاهای محاسبه بیش از حد پایین رفت و از دست رفت.
