دانشنامهتاریخ نجوم و دانشمنداندانشمند
ابوعلی سینا Avicenna
ابوعلی سینا (حدود ۹۸۰ تا ۱۰۳۷ میلادی) پزشک، فیلسوف و دانشمند ایرانی است که کتاب «قانون در طب» و «شفا» را نوشت و قرنها در پزشکی و فلسفهٔ جهان اسلام و اروپا اثر گذاشت.
نامهای دیگر: ابن سینا

مشخصات
| زادروز | ۹۸۰ |
|---|---|
| زادگاه | افشانه |
| درگذشت | ۲۴ ژوئن ۱۰۳۷ |
| جای درگذشت | همدان |
| زمینهٔ کار | پزشکی، فلسفه، مکانیک، فلسفهٔ علم، اخترشناسی |
| کارهای شاخص | قانون در طب، کتاب شفا، الاشارات و التنبیهات |
بر پایهٔ منابع بازبینیشدهٔ این مدخل.
ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا، که در غرب «آویسنا» (Avicenna) خوانده میشود، در حدود سال ۹۸۰ میلادی در روستای افشنه نزدیک بخارا زاده شد و در سال ۱۰۳۷ در همدان درگذشت. او را از بزرگترین دانشمندان دورهٔ زرین اسلامی میدانند. خودش در جوانی پزشک و فیلسوف سرشناسی شد و بیشتر عمر را در دربارهای ایران گذراند.
## ابنسینا چه کارهایی کرد؟
بر پایهٔ روایت خودش، او در حدود ۱۸ سالگی دانشهای زمانهٔ خود را فراگرفته بود. شهرتش به پزشکی برمیگردد: گفته میشود توانست نوح بن منصور سامانی، فرمانروای بخارا، را درمان کند و از کتابخانهٔ سلطنتی بهره ببرد. در سالهای بعد در ری، همدان و اصفهان زیست و در دربار علاءالدوله کاکویی در اصفهان به کار فلسفه و نوشتن پرداخت.
## مهمترین آثار او کداماند؟
- «قانون در طب»: دایرةالمعارف پزشکی در پنج کتاب که بیماریها، داروها و درمانها را بهصورت منظم شرح میدهد. این کتاب به لاتین ترجمه شد و تا قرن هفدهم در دانشگاههای اروپا آموزش داده میشد.
- «شفا»: دایرةالمعارفی بزرگ در فلسفه و منطق، ریاضیات، علوم طبیعی و الهیات.
- «النجات» و «دانشنامهٔ علائی»: خلاصههایی از فلسفه؛ دومی به فارسی نوشته شده است.
- «اشارات و تنبیهات»: از آخرین و پختهترین آثار فلسفی او.
## دستاوردهای علمی
در پزشکی بر مشاهدهٔ بالینی، سرایت برخی بیماریها و نقش آب و هوا تأکید داشت. در فیزیک و ستارهشناسی رسالههایی دربارهٔ حرکت و نور نوشت و نقدهایی به نظریههای ارسطو مطرح کرد. در فلسفه، استدلال «انسان معلق» او دربارهٔ آگاهی از خود معروف است. او همچنین دربارهٔ نجوم، موسیقی و علوم طبیعی رسالههایی نوشت.
او همچنین با ابوریحان بیرونی مکاتبه داشت؛ پرسش و پاسخهایی دربارهٔ طبیعیات که نمونهای از گفتوگوی علمی آن دوران است. دربارهٔ نور و دیدن، ابن هیثم همدورهٔ او بود که نورشناسی را بسیار فراتر برد.
## میراث او
آرامگاه ابنسینا در همدان است و آرامگاه امروزیاش را هوشنگ سیحون طراحی کرد؛ این بنا در ۱۳۳۱ (۱۹۵۲) ساخته و در ۱۳۳۳ (۱۹۵۴) گشایش یافت. روز ۱ شهریور (۲۳ اوت) در ایران «روز پزشک» نام دارد. نام او در جهان با بنیانگذاران پزشکی آمیخته است.
پرسشهای رایج
ابنسینا اهل کجا بود؟
او در روستای افشنه نزدیک بخارا، که امروز در ازبکستان است، زاده شد؛ اما در ایران زندگی علمی خود را گذراند و در همدان درگذشت و همانجا دفن شد.
مهمترین کتاب ابنسینا چیست؟
«قانون در طب» در پزشکی و «شفا» در فلسفه و علوم از مهمترین آثار او هستند.
چرا ابنسینا را پدر پزشکی مینامند؟
چون «قانون در طب» قرنها منبع اصلی آموزش پزشکی در جهان اسلام و اروپا بود. این عنوان اغراقآمیز است، چون پزشکان دیگری مانند رازی هم نقش بزرگی داشتند، اما اثر او بسیار گسترده بود.
ابنسینا چه زمانی درگذشت؟
در سال ۱۰۳۷ میلادی (۴۲۸ هجری قمری) در همدان، پس از بیماری، در حدود ۵۷ سالگی.
منابع
- Avicenna · University of St Andrews, MacTutor
آخرین بازبینی:
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از ابوعلی سینا گفتهاند.







