دانشنامهمفهوم
فروصوت Infrasound
فروصوت امواج صوتی با بسامد کمتر از ۲۰ هرتز است که زیر آستانهٔ شنوایی انسان قرار دارد و از زلزله، آتشفشان، طوفان و حیوانات بزرگ پدید می‌آید.
نام‌های دیگر: زیرصوت
فروصوت (اینفراسوند) صدایی است که گوش ما معمولاً آن را نمی‌شنود، ولی گاهی حس میکند. چون بسامد آن کم و طول موجش بلند است، فروصوت به دور دست‌ها میرود و بهآسانی از موانع و دیوارها می‌گذرد.
فروصوت چیست و از کجا می‌آید؟
صوت با بسامد کمتر از حدود ۲۰ هرتز فروصوت نام دارد. چون طول موج آن بیش از ۱۷ متر (در هوا) است، پخش شدن آن در هوا و جذب کمتر آن را به دور دست می‌رساند. منابع طبیعی فروصوت عبارت‌اند از:
- زلزله و رانش زمین
- آتشفشان و انفجارهای بزرگ
- رعد و طوفان‌ها و بادهای شدید کوه
- امواج دریا و موج‌های بزرگ سونامی
- برخورد شهاب‌سنگ‌ها به جو، مانند رویداد چلیابینسک
منابع مصنوعی هم دارد: موتورهای بزرگ، توربین‌های بادی، سیستم‌های تهویه و انفجارها.
حیوانات و فروصوت
فیلها و نهنگها با فروصوت ارتباط برقرار می‌کنند. فیلها با غرش‌های فروصوت تا چند کیلومتر دورتر پیام میفرستند. بسیاری از حیوانات پیش از زلزله بی‌قرار می‌شوند و برخی پژوهشگران فروصوت را یکی از دلایل ممکن می‌دانند، ولی پیش‌بینی زلزله با این روش علمی ثابت‌شده نیست.
کاربرد علمی
شبکهٔ جهانی ایستگاه‌های فروصوت برای پایش آزمایش‌های هسته‌ای (پیمان منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای) راه‌اندازی شده است. دانشمندان از فروصوت برای شناسایی آتشفشان‌ها، شهاب‌های بزرگ و بهمن‌ها بهره می‌برند. در سال ۲۰۲۲ فوران آتشفشان هونگا تونگا فروصوتی ساخت که چند بار دور زمین گشت.
اثر بر انسان
فروصوت قوی می‌تواند حس ناراحتی، لرزش سینه یا سرگیجه ایجاد کند. با وجود برخی ادعاها دربارهٔ «خانه‌های جن‌زده»، شواهد قطعی دربارهٔ اثر روانی آن محدود است.
پرسش‌های رایج
### فروصوت چیست؟
فروصوت صدایی با بسامد کمتر از ۲۰ هرتز است که زیر محدودهٔ شنوایی معمول انسان است.
### چرا فروصوت به دور دست میرود؟
چون طول موج بلندی دارد و هوا آن را کمتر جذب میکند و موانع آن را بهآسانی دور میزند.
### چه حیواناتی با فروصوت ارتباط میگیرند؟
فیلها و نهنگها با فروصوت پیام میفرستند و صدای آنها در هوا یا دریا تا کیلومترها میرود.
### آیا انسان فروصوت را حس میکند؟
گاهی. اگر شدت فروصوت بالا باشد، ممکن است بهصورت لرزش یا ناراحتی احساس شود، حتی اگر شنیده نشود.