دانشنامهفیزیک و شیمیپدیده
صوت Sound
صوت موجی مکانیکی است که در هوا و مایعات طولی و در جامدات میتواند طولی یا عرضی باشد که با نوسان مولکولهای یک محیط (هوا، آب یا جامد) منتشر میشود و وقتی به گوش ما برسد، بهصورت صدا شنیده میشود.
نامهای دیگر: صدا، موج صوتی

وقتی دست میزنید، هوا را برای لحظهای فشرده میکنید. این فشردگی به هوای کنار منتقل میشود و موجی از فشار در هوا میدود تا به گوش دیگران برسد. این موج همان صوت است و برای وجودش به ماده نیاز داریم.
صوت چگونه پدید میآید و پخش میشود؟
هر چیز نوسانکننده، از تارهای صوتی تا سیم گیتار و بلندگو، مولکولهای اطراف را به نوسان میاندازد. این نوسانها بهصورت نواحی فشردگی و انبساط پیاپی در محیط پخش میشوند. در هوا و مایعات، صوت موج طولی است: مولکولها در راستای انتشار موج جلو و عقب میروند. به همین دلیل صوت در خلأ منتشر نمیشود. فضا هم تقریباً خلأ است و بنابراین انفجارهای فضایی بیصدا هستند، هرچند ابزارها امواج را بهصورت دیگری ثبت میکنند.
ویژگیهای صوت
شنیدن صدا با چند ویژگی توصیف میشود:
- زیروبمی: وابسته به بسامد؛ بسامد بالاتر یعنی صدای زیرتر.
- بلندی: وابسته به دامنهٔ موج و با دسیبل سنجیده میشود.
- طنین (رنگ صدا): ترکیب بسامدهای هارمونیک است و باعث میشود صدای ویولن از پیانو جدا شود.
گوش انسان معمولاً بسامدهای حدود ۲۰ تا ۲۰ هزار هرتز را میشنود. کمتر از آن فروصوت و بیشتر از آن فراصوت است.
رفتار صوت
صوت هم مثل هر موج بازتاب میشود (پژواک)، میشکند و پراش دارد و در تداخل شرکت میکند. هر محیط صوت را با سرعت متفاوتی میبرد؛ دربارهٔ آن در سرعت صوت آمده است. در آب معمولاً سریعتر از هوا و در بسیاری از جامدات نیز سریعتر منتشر میشود؛ سرعت به خواص محیط بستگی دارد.
کاربردها
- ارتباط و موسیقی و گفتار
- سونار زیردریاییها و ماهییابها
- پزشکی، مانند سونوگرافی
- بررسی درون زمین با امواج زلزله
پرسشهای رایج
صوت چیست؟
صوت موجی مکانیکی است که برای انتشار به ماده نیاز دارد؛ در هوا و مایعات طولی است و در جامدات میتواند طولی یا عرضی باشد.
چرا صوت در خلأ منتشر نمیشود؟
چون صوت با برخورد مولکولها منتقل میشود و در خلأ مولکولی برای انتقال نوسان وجود ندارد. به همین دلیل در فضا صدایی نمیشنویم.
گسترهٔ شنوایی انسان چقدر است؟
گوش انسان جوان تقریباً بسامدهای ۲۰ تا ۲۰ هزار هرتز را میشنود. با افزایش سن، توان شنیدن بسامدهای بالا کم میشود.
زیروبمی و بلندی صدا چه فرقی دارند؟
زیروبمی به بسامد صوت بستگی دارد و بلندی به دامنهٔ آن. صدای زیر بسامد بالا و صدای بلند دامنهٔ بزرگ دارد.
منابع
- 17.1 Sound · OpenStax / Rice University
آخرین بازبینی:
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از صوت گفتهاند.







