صوت Sound

وقتی دست می‌زنید، هوا را برای لحظه‌ای فشرده می‌کنید. این فشردگی به هوای کنار منتقل می‌شود و موجی از فشار در هوا می‌دود تا به گوش دیگران برسد. این موج همان صوت است و برای وجودش به ماده نیاز داریم.

صوت چگونه پدید می‌آید و پخش می‌شود؟

هر چیز نوسان‌کننده، از تارهای صوتی تا سیم گیتار و بلندگو، مولکول‌های اطراف را به نوسان می‌اندازد. این نوسان‌ها به‌صورت نواحی فشردگی و انبساط پیاپی در محیط پخش می‌شوند. صوت موج طولی است: مولکول‌ها در راستای انتشار موج جلو و عقب می‌روند. به همین دلیل صوت در خلأ منتشر نمی‌شود. فضا هم تقریباً خلأ است و بنابراین انفجارهای فضایی بی‌صدا هستند، هرچند ابزارها امواج را به‌صورت دیگری ثبت می‌کنند.

ویژگی‌های صوت

شنیدن صدا با چند ویژگی توصیف می‌شود:

• زیروبمی: وابسته به بسامد؛ بسامد بالاتر یعنی صدای زیرتر.
• بلندی: وابسته به دامنهٔ موج و با دسی‌بل سنجیده می‌شود.
• طنین (رنگ صدا): ترکیب بسامدهای هارمونیک است و باعث می‌شود صدای ویولن از پیانو جدا شود.

گوش انسان معمولاً بسامدهای حدود ۲۰ تا ۲۰ هزار هرتز را می‌شنود. کمتر از آن فروصوت و بیشتر از آن فراصوت است.

رفتار صوت

صوت هم مثل هر موج بازتاب می‌شود (پژواک)، می‌شکند و پراش دارد و در تداخل شرکت می‌کند. هر محیط صوت را با سرعت متفاوتی می‌برد؛ دربارهٔ آن در سرعت صوت آمده است. در آب سریع‌تر و در جامدات هم‌چنان سریع‌تر منتشر می‌شود.

کاربردها

• ارتباط و موسیقی و گفتار
• سونار زیردریایی‌ها و ماهی‌یاب‌ها
• پزشکی، مانند سونوگرافی
• بررسی درون زمین با امواج زلزله

پرسش‌های رایج

### صوت چیست؟
صوت موج مکانیکی طولی است که با نوسان ذره‌های یک محیط پخش می‌شود و برای انتشار به ماده نیاز دارد.

### چرا صوت در خلأ منتشر نمی‌شود؟
چون صوت با برخورد مولکول‌ها منتقل می‌شود و در خلأ مولکولی برای انتقال نوسان وجود ندارد. به همین دلیل در فضا صدایی نمی‌شنویم.

### گسترهٔ شنوایی انسان چقدر است؟
گوش انسان جوان تقریباً بسامدهای ۲۰ تا ۲۰ هزار هرتز را می‌شنود. با افزایش سن، توان شنیدن بسامدهای بالا کم می‌شود.

### زیروبمی و بلندی صدا چه فرقی دارند؟
زیروبمی به بسامد صوت بستگی دارد و بلندی به دامنهٔ آن. صدای زیر بسامد بالا و صدای بلند دامنهٔ بزرگ دارد.