کلوت‌های لوت Yardang

کلوت‌ها (در زمین‌شناسی «یاردانگ») پشته‌های دراز و نیمه‌استوانه‌ای از رس و ماسه‌سنگ نیمه‌سخت‌اند که به‌دست باد در بیابان فرسوده شده‌اند. نام فارسی-محلی «کلوت» بیشتر برای مجموعهٔ بزرگ آن‌ها در کویر لوت، در حاشیهٔ شهداد در استان کرمان، به کار می‌رود. شهرهایی تراش‌خورده با «خیابان‌ها» و «دیوارها» که از دور مثل شهری ویران به نظر می‌آیند.

کلوت‌ها چگونه شکل می‌گیرند؟

در گذشته‌های دور لوت فرورفتگی‌ای پر آب و دریاچه‌ای بود و لایه‌های ریزدانهٔ رس، سیلت و نمک در آن انباشته شد. با خشک شدن آب و بالا آمدن زمین، این رسوب‌ها باقی ماندند. سپس آب‌های روان فصلی شکاف‌های عمیقی در آن‌ها کندند و باد مداوم و بسیار تند آن‌ها را سایید و جداره‌ها را صاف و پشته‌ها را کشیده کرد. این فرسایش آهسته چند ده هزار سال طول کشیده است. پشته‌ها اغلب در امتداد جهت باد غالب (از شمال به جنوب) رده می‌شوند.

چقدر بزرگ‌اند؟

مجموعهٔ کلوت‌های شهداد حدود ۱۴۰ کیلومتر طول و ۸۰ کیلومتر عرض دارد و ارتفاع پشته‌ها از چند متر تا ده‌ها متر است. این پدیده یکی از دلایل ثبت دشت لوت در فهرست میراث طبیعی جهانی یونسکو در سال ۲۰۱۶ بود. پدیدهٔ مشابه یاردانگ در بیابان‌های دیگر مثل غرب چین و مصر و شمال شیلی و نیز در مریخ دیده می‌شود.

دیدار از کلوت‌ها

زمان خوب دیدار از آن‌ها پاییز تا بهار است. در روزهای گرم هوا و خود سنگ بسیار داغ می‌شود، و در شب سرما شدید است. بازدید باید با راهنما و خودرو مناسب و آب کافی انجام شود، چون راه‌ها در بیابان گم می‌شوند. شب‌ها آسمان بسیار تاریک است و برای رصد ستاره‌ها عالی است.

پرسش‌های رایج

### کلوت چیست؟
کلوت پشتهٔ دراز و سایش‌یافته از رس و رسوب‌های خشک است که باد و آب در بیابان ساخته‌اند. نام علمی آن یاردانگ است.

### کلوت‌ها در کجا هستند؟
مشهورترین کلوت‌ها در بیابان لوت و نزدیک شهداد در استان کرمان هستند.

### کلوت‌ها چگونه به وجود آمده‌اند؟
رسوب‌های دریاچه‌ای باستانی خشک شدند و آب‌های فصلی و باد، طی هزاران سال آن‌ها را شکل دادند.

### آیا کلوت‌ها در جاهای دیگر هم هستند؟
بله، یاردانگ در بیابان‌های چین، مصر، شیلی و حتی در مریخ دیده شده است. اما کلوت‌های لوت از بزرگ‌ترین و زیباترین‌ها هستند.