دانشنامهجرم آسمانی
کویر لوت Dasht-e Lut
دشت لوت بیابانی بزرگ و بی‌آب در جنوبشرق ایران است که در سال ۲۰۱۶ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. ماهواره‌ها در این بیابان دمای سطح زمین را تا حدود ۷۰ درجه سانتی‌گراد ثبت کرده‌اند.
نام‌های دیگر: دشت لوت، گرمترین نقطه زمین
کویر لوت (دشت لوت) یکی از خشک‌ترین و گرمترین مناطق روی زمین است و در استانهای کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی گسترده است. مساحت بیابان لوت را بسته به مرزبندی از حدود ۵۰ هزار تا بیش از ۱۰۰ هزار کیلومتر مربع برآورد می‌کنند و در بخشی از آن، هیچ گیاه و جانداری تقریباً دیده نمی‌شود. فرو رفتگی بزرگی است که از بارش کم، سنگلاخ، تپه‌های ماسه‌ای و پدیده‌هایی عجیب ساخته شده است.
چرا لوت این‌قدر گرم است؟
لوت در منطقه‌ای قرار دارد که ارتفاع کم، آسمان بی‌ابر و سطح تیره و بی‌گیاه خورشید را به‌شدت جذب می‌کند، و کوه‌های اطراف رطوبت را پیش از رسیدن بازمی‌دارند. بارش سالانه از چند ده میلی‌متر هم کمتر است. در سال ۲۰۰۵، حسگر ماهوارهٔ مودیس ناسا دمای سطح زمین در «گندم بریان» را حدود ۷۰٫۷ درجه سانتی‌گراد ثبت کرد؛ این بیشترین دمای سطح زمین بود که ماهواره‌ها تا آن زمان، در چند سال میان ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۹، اندازه گرفته بودند. باید توجه کرد که این دمای خود سطح زمین است، نه دمای هوا که در همین فصل‌ها کمتر و معمولاً حدود ۴۰ تا ۵۰ درجه است.
جاذبه‌های طبیعی لوت
مهم‌ترین چهره‌های لوت شامل کلوت‌های شهداد، یعنی شهرهای تراش‌خوردهٔ باد، تپه‌های ماسه‌ای عظیم مثل ریگ یلان و سطح‌های نمکی و صحرای سنگلاخی هستند. ساختار آن به فرسایش بادی، جابه‌جایی ماسه و رسوبهای دریاچه‌های باستانی بازمی‌گردد. یونسکو در سال ۲۰۱۶ لوت را به‌علت نمونههای درخشان این فرایندهای طبیعی ثبت کرد. کویر لوت از دشت کویر در شمال جداست.
زندگی در لوت
لوت در بخش‌هایی زیستگاه حیات‌وحش مقاوم است. خزندگان، حشرات و چند جانور خشکی‌زی مانند روباه شنی و بعضی پرندگان در حاشیه‌ها دیده می‌شوند. در مرکز آن زندگی تقریباً وجود ندارد. گردشگران بیشتر در پاییز تا بهار از آن بازدید می‌کنند.
پرسش‌های رایج
### گرمترین نقطهٔ زمین کجاست؟
بر پایهٔ اندازهگیری ماهوارهای دمای سطح زمین، دشت لوت در ایران یکی از گرمترین نقاط ثبتشده است. دما در دشت لوت در برخی سالها به حدود ۷۰ درجه رسیده، ولی دمای رسمی هوا در جاهای دیگر، مثل دره مرگ، بالاترین رکورد را دارد.
### کویر لوت در کدام استان است؟
لوت عمدتاً در استانهای کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی قرار دارد. شهر شناختهشدهٔ نزدیک آن شهداد در استان کرمان است.
### فرق لوت و دشت کویر چیست؟
دشت لوت در جنوبشرق و دشت کویر در شمال و مرکز ایران است. لوت بیشتر ماسه و سنگلاخ و کلوت دارد، ولی دشت کویر شورهزار و باتلاق نمکی است.
### چرا لوت را یونسکو ثبت کرد؟
لوت به دلیل نمونههای برجستهٔ چشماندازهای ساختهشده توسط باد و آب و رسوبهای باستانی، مانند کلوتها و ریگها، میراث طبیعی جهانی شد.