ماری کوری Marie Curie

ماری اسکلودوفسکا کوری در ۷ نوامبر ۱۸۶۷ در ورشو زاده شد و در ۴ ژوئیهٔ ۱۹۳۴ در فرانسه درگذشت. چون در لهستانِ آن زمان زنان اجازهٔ تحصیل در دانشگاه نداشتند، در ۲۴ سالگی به پاریس رفت و در دانشگاه سوربن فیزیک و ریاضیات خواند. با پیر کوری، فیزیک‌دان فرانسوی، ازدواج کرد و با هم کار کردند.

## ماری کوری چه چیزی کشف کرد؟
او از نخستین پژوهش‌گران پرتوزایی بود. واژهٔ «رادیواکتیویته» را خود او ساخت. پس از آن که آنری بکرل در ۱۸۹۶ تابش اسرارآمیز اورانیوم را کشف کرد، ماری کوری دریافت که این تابش از خود اتم می‌آید، نه از واکنش شیمیایی. او متوجه شد کانی‌های اورانیوم بیش از مقدار اورانیوم موجود، تابش دارند و همین او را به یافتن عنصرهای تازه برد. در سال ۱۸۹۸ او و پیر دو عنصر جدید را اعلام کردند: پولونیوم (نام‌گذاری به یاد لهستان، میهن او) و رادیوم. جداسازی رادیوم خالص، سال‌ها کار طاقت‌فرسا با تن‌ها مادهٔ معدنی می‌خواست.

## جایزه‌های نوبل
- نوبل فیزیک ۱۹۰۳: مشترک با پیر کوری و آنری بکرل برای پژوهش دربارهٔ پرتوزایی. ماری نخستین زنی بود که نوبل گرفت.
- نوبل شیمی ۱۹۱۱: به تنهایی برای کشف پولونیوم و رادیوم و بررسی ویژگی‌های آنها.

او تا امروز تنها کسی است که نوبل را در دو رشتهٔ علمی مختلف دریافت کرده است.

## پرتونگاری و جنگ جهانی اول
در جنگ جهانی اول، او خودروهای مجهز به دستگاه پرتو ایکس (که به «کوری کوچک‌ها» شهرت یافتند) ساخت تا پزشکان بتوانند گلوله و شکستگی را در بدن مجروحان ببینند. دخترش ایرن هم در این کار همراهش بود و بعدها خودش نوبل شیمی گرفت (۱۹۳۵).

## مرگ و میراث
او در ۱۹۳۴ بر اثر کم‌خونی آپلاستیک، که احتمالاً از قرار گرفتن طولانی در معرض پرتو بود، درگذشت. یادداشت‌های آزمایشگاهی او هنوز پرتوزا هستند و در جعبه‌های سربی نگهداری می‌شوند. عنصر «کوریوم» به یاد او و پیر نام‌گذاری شده و یکای پرتوزایی «کوری» هم از نام خانوادهٔ کوری آمده است. عنصرها و اتم‌ها برای همیشه با نام او گره خورده‌اند.

## پرسش‌های رایج
### ماری کوری چه کشف کرد؟
پولونیوم و رادیوم را همراه پیر کوری شناسایی کرد و نشان داد پرتوزایی خاصیت خود اتم‌هاست.

### ماری کوری چند نوبل گرفت؟
دو نوبل: فیزیک در ۱۹۰۳ (همراه پیر کوری و بکرل) و شیمی در ۱۹۱۱.

### ماری کوری چگونه مرد؟
او در ۱۹۳۴ بر اثر بیماری خونی (کم‌خونی آپلاستیک) درگذشت که احتمالاً با سال‌ها کار با مواد پرتوزا بی‌حفاظ ارتباط داشت.

### ماری کوری اهل کجا بود؟
او در ورشو (لهستان) به دنیا آمد و بیشتر عمرش را در فرانسه گذراند.