دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم
اورانیوم Uranium
اورانیوم عنصر شمارهٔ ۹۲ با نماد U است؛ فلزی سنگین و پرتوزا که سوخت راکتورهای هستهای است و سنگینترین عنصری است که بهطور طبیعی در مقدار قابلتوجه در زمین وجود دارد.
نامهای دیگر: عنصر اورانیوم
مشخصات
| کاشف | مارتین هینریچ کلاپروت |
|---|---|
| زمان کشف | ۱۷۸۹ |
از ویکیداده (CC0).
اورانیوم فلزی نقرهای و بسیار چگال است که در سنگها و آب دریا به مقدار کم پراکنده است. مارتین کلاپروت آن را در سال ۱۷۸۹ از کانی پیچبلند شناسایی کرد و نامش را از سیارهٔ تازهکشفشدهٔ اورانوس گرفت. همهٔ ایزوتوپهای اورانیوم ناپایدار و پرتوزا هستند.
## ایزوتوپهای اورانیوم
اورانیوم طبیعی بیشتر اورانیوم ۲۳۸ است (حدود ۹۹٫۳ درصد) و کمی اورانیوم ۲۳۵ (حدود ۰٫۷ درصد) دارد. نیمعمر اورانیوم ۲۳۸ حدود ۴٫۵ میلیارد سال است، یعنی نزدیک به سن زمین. ایزوتوپ ۲۳۵ نیمعمر کوتاهتری دارد (حدود ۷۰۰ میلیون سال) و مهمتر آنکه با نوترون کند بهآسانی شکافته میشود. برای ساخت سوخت راکتورهای معمولی، نسبت اورانیوم ۲۳۵ را چند درصد بالا میبرند که به آن غنیسازی میگویند.
## اورانیوم و شکافت هستهای
در سال ۱۹۳۸ اتو هان و فریتس اشتراسمن شکافت اورانیوم را کشف کردند و لیزه مایتنر و اتو فریش آن را تفسیر کردند. در شکافت هستهای هستهٔ سنگین به دو قطعه میشکند و انرژی زیادی آزاد میکند. این انرژی هم در نیروگاههای هستهای به برق تبدیل میشود و هم در سلاحهای اتمی به کار رفته است. هر گرم اورانیوم ۲۳۵ در شکافت کامل انرژی میلیونها برابر یک گرم زغالسنگ آزاد میکند.
## اورانیوم و سن زمین
چون اورانیوم با نیمعمر معلوم به سرب تبدیل میشود، از نسبت این دو در سنگها و شهابسنگها برای تعیین سن زمین و منظومهٔ شمسی استفاده میشود. نتیجهٔ این روش حدود ۴٫۵۴ میلیارد سال است. گرمای حاصل از پرتوزایی اورانیوم و توریم بخشی از گرمای درون زمین را هم تأمین میکند.
پرسشهای رایج
اورانیوم چه کاربردی دارد؟
کاربرد اصلی اورانیوم سوخت راکتورهای هستهای برای تولید برق و تحقیق است. اورانیوم ضعیفشده نیز در حفاظ پرتو، وزنهٔ تعادل و برخی صنایع دیگر به کار میرود.
اورانیوم غنیشده یعنی چه؟
یعنی سهم ایزوتوپ اورانیوم ۲۳۵ از حدود ۰٫۷ درصد طبیعی بالاتر برده شده است. سوخت نیروگاهها معمولاً چند درصد غنیسازی دارد.
اورانیوم چرا خطرناک است؟
اورانیوم پرتوزا و در دسترسبودن مواد شکافتپذیر خطر تکثیر سلاح دارد. افزون بر آن، ترکیبهای محلول آن برای کلیه سمیاند و باید با رعایت ایمنی به کار روند.
منابع
- Uranium Enrichment · U.S. Nuclear Regulatory Commission
آخرین بازبینی:
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از اورانیوم گفتهاند.







