پان Pan

پان (Pan) یکی از کوچک‌ترین و درونی‌ترین قمرهای زحل است که در دل حلقه‌های زحل، درون شکاف انکه (Encke Gap)، می‌گردد. این شکاف حدود ۳۲۵ کیلومتر پهنا دارد و در حلقهٔ A است. پان آن را باز نگه می‌دارد و مثل «چوپان» است، پس آن را قمر چوپان می‌نامند. نام قمر از خدای یونانی طبیعت، پان، آمده و شمارهٔ رسمی آن «زحل ۱۸» است.

چگونه کشف شد؟

مارک شووالتر در سال ۱۹۹۰ هنگام بررسی دقیق عکس‌های وویجر ۲ که نزدیک ده سال پیش، در ۱۹۸۱، گرفته شده بود، قمر را یافت. پیش‌تر از موج‌هایی که در لبه‌های شکاف انکه دیده می‌شد حدس زده بودند که جرمی گرانشی در آنجا هست. بعدها مأموریت کاسینی–هویگنس تصاویر دقیق‌تری از آن گرفت.

ویژگی‌های پان

قطر پان حدود ۲۸ کیلومتر و دورهٔ مداری آن حدود ۱۴ ساعت است. شکل آن شبیه چیزی میان کدو و پیراشکی یا «راویولی» است: هستهٔ کوچک کم‌وبیش گرد با برآمدگی عریض و صافی در استوا. گمان می‌رود این برآمدگی از ذرات حلقه ساخته شده باشد که بر سطح قمر جمع می‌شوند. پان بسیار کم‌چگال است و ساختار آن احتمالاً سست و متخلخل است.

چرا شکاف باز می‌ماند؟

گرانش پان ذرات حلقه‌ای را که به شکاف نزدیک می‌شوند جابه‌جا می‌کند و آن‌ها را به لبه‌ها می‌راند؛ حتی موج‌هایی در لبهٔ شکاف پدید می‌آورد که پیامد گرانش آن است. این پدیده شبیه رفتار سایر قمرهای چوپان در حلقه‌هاست. پان نشان می‌دهد که چطور قمر کوچکی می‌تواند ساختار حلقه را شکل دهد.

پرسش‌های رایج

### پان چیست؟
پان قمر کوچک زحل است که درون شکاف انکه در حلقه‌های زحل می‌چرخد و آن شکاف را باز نگه می‌دارد.

### پان را چه کسی کشف کرد؟
مارک شووالتر در سال ۱۹۹۰ با بررسی تصاویر وویجر ۲، پان را کشف کرد.

### شکل پان چگونه است؟
پان شکلی شبیه راویولی یا پیراشکی دارد: هسته‌ای کوچک با یک برآمدگی صاف و پهن در استوا.

### پان چرا قمر چوپان نامیده می‌شود؟
پان قمر چوپان نامیده می‌شود چون با گرانش خود ذرات حلقهٔ زحل را در لبهٔ شکاف نگه می‌دارد، مثل چوپانی که گله را کنترل می‌کند.