دانشنامهفضاپیما و تلسکوپ
برنامه وایکینگ Viking program
برنامهٔ وایکینگ مأموریتی از ناسا شامل دو مدارگرد و دو فرودنشین بود که در ۱۹۷۵ پرتاب شدند و در ۱۹۷۶ نخستین فرود موفق ناسا بر مریخ را رقم زدند. آزمایشهای زیستی آن جست‌وجوی حیات را بی‌نتیجهٔ قطعی گذاشتند.
برنامهٔ وایکینگ (Viking program) نخستین مأموریت موفق ناسا برای فرود بر مریخ و یکی از بلندپروازانه‌ترین مأموریت‌های سیاره‌ای سدهٔ بیستم بود. دو فضاپیمای مشابه، وایکینگ ۱ و وایکینگ ۲، هر یک شامل یک مدارگرد و یک فرودنشین بودند. آنها در سال ۱۹۷۵ پرتاب شدند و سال بعد به مریخ رسیدند.
چه اتفاقی افتاد؟
فرودنشین وایکینگ ۱ در ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۷۶ در جلگهٔ کریسه (Chryse Planitia) و فرودنشین وایکینگ ۲ در ۳ سپتامبر ۱۹۷۶ در جلگهٔ اتوپیا (Utopia Planitia) نشست. نخستین تصویری که وایکینگ ۱ از سطح مریخ فرستاد، چشم‌اندازی از سنگ‌ها و خاک سرخ‌رنگ بود. مدارگردها هم از ارتفاع بالا از سیاره عکس گرفتند و نقشه‌ای از نزدیک به سراسر آن ساختند. فرودنشین وایکینگ ۱ تا نوامبر ۱۹۸۲ کار کرد و از طولانی‌ترین مأموریت‌های سطحی مریخ تا آن زمان بود؛ فرودنشین وایکینگ ۲ تا سال ۱۹۸۰ ادامه داد.
آزمایشهای زیست‌شناختی
مهم‌ترین هدف وایکینگ، جست‌وجوی نشانه‌های حیات میکروبی بود. هر فرودنشین سه آزمایش زیستی انجام داد که نمونهٔ خاک را در شرایط گوناگون بررسی می‌کردند، و دستگاهی هم برای شناسایی ترکیبات آلی داشت. نتایج مبهم بود: یکی از آزمایش‌ها نشانه‌هایی شبیه فعالیت زیستی داد، اما دستگاه شناسایی ترکیبات آلی در خاک چیزی نیافت. بیشتر دانشمندان این نتایج را نشانهٔ واکنش‌های شیمیایی در خاک مریخ میدانند، نه حیات. این یافته‌ها هنوز در اخترزیست‌شناسی بحث می‌شود و شناسایی رد پای زیستی را دشوارتر نشان داد.
میراث وایکینگ
داده‌های وایکینگ دربارهٔ جو، خاک و آب‌وهوای مریخ مدت‌ها منبع اصلی دانش بود. نقشه‌های مدارگردها ویژگی‌هایی مثل رودخانه‌های خشک‌شده را نشان داد و بحث دربارهٔ آب در مریخ را پیش برد. طراحی بعدی مأموریت‌های ناسا، از جمله کنجکاوی، از درس‌های آن بهره برد.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| پرتاب | ۱۹۷۵ |
| فرود وایکینگ ۱ | ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۷۶ |
| فرود وایکینگ ۲ | ۳ سپتامبر ۱۹۷۶ |
| فرودنشین‌ها | دو عدد |
پرسش‌های رایج
### برنامهٔ وایکینگ چه بود؟
برنامهٔ وایکینگ مأموریت دو فضاپیمای ناسا با دو مدارگرد و دو فرودنشین بود که در سال ۱۹۷۶ بر مریخ فرود آمدند.
### آیا وایکینگ حیات در مریخ پیدا کرد؟
خیر. در برنامهٔ وایکینگ آزمایشهای زیستی نتایج مبهمی دادند و بیشتر دانشمندان آنها را واکنش شیمیایی خاک میدانند، نه حیات.
### وایکینگ کجا فرود آمد؟
فرودنشین وایکینگ ۱ در جلگهٔ کریسه و فرودنشین وایکینگ ۲ در جلگهٔ اتوپیا بر مریخ نشست.
### وایکینگ چه مدت کار کرد؟
فرودنشین وایکینگ ۱ تا نوامبر ۱۹۸۲ و فرودنشین وایکینگ ۲ تا حدود سال ۱۹۸۰ کار کرد.