واژه‌نامه · روش علمی
بازتولیدپذیری reproducibility
بازتولیدپذیری، در قرارداد محاسباتی آکادمی‌های ملی آمریکا، امکان دستیابی به نتایج سازگار با استفادهٔ دوباره از همان داده‌ها، کد و مراحل تحلیل پژوهش است.
برای وارسی یک نتیجهٔ عددی باید بتوان مسیر رسیدن از دادهٔ خام به جدول یا نمودار نهایی را دنبال کرد؛ فایل داده به‌تنهایی کافی نیست. کد تحلیل، ترتیب پردازش، نسخهٔ نرم‌افزار و تصمیم‌هایی مانند حذف دادههای نامعتبر نیز اهمیت دارند. بازتولیدپذیری کمک می‌کند خطای محاسباتی یا مرحله‌ای ثبت‌نشده آشکار شود؛ بااین‌حال، یک تحلیل اشتباه هم ممکن است هر بار همان خروجی را بدهد.
در قرارداد گزارش آکادمی‌های ملی آمریکا در سال ۲۰۱۹، بازتولیدپذیری به همان داده‌ها و روش محاسباتی مربوط است و تکرارپذیری به دادههای مستقل تازه. فرض کنید گروهی از اندازه‌گیری‌های باران در تهران، میانگین بارش را ۱۲ میلیمتر گزارش کرده است: اجرای دوبارهٔ همان کد روی همان فایل، بازتولیدپذیری را می‌سنجد. گردآوری دادهٔ تازه برای پرسش مشابه کار دیگری است. این نام‌گذاری در همهٔ رشته‌ها یکسان نیست و سازگاری نتایج نیز الزاماً به معنی برابری تمام رقم‌ها نیست.
پرسش‌های رایج
آیا بازتولیدپذیری یعنی پژوهش حتماً درست است؟
بازتولیدپذیری نشان میدهد مسیر محاسبه از دادههای مشخص تا نتایج گزارششده قابل اجراست؛ درستی همهٔ فرضها را ثابت نمیکند. اگر حسگری همواره دما را ۲ درجهٔ سلسیوس بیشتر ثبت کند، اجرای دوبارهٔ تحلیل میتواند همان نتیجهٔ نادرست را بازگرداند. ارزیابی ابزار، طراحی پژوهش و شواهد مستقل همچنان لازم است.
برای بررسی بازتولیدپذیری چه چیزهایی باید منتشر شود؟
برای بررسی بازتولیدپذیری محاسباتی، دادههای مورد استفاده، کد، دستور اجرای تحلیل و توضیح تصمیمهای پردازش لازماند؛ نسخهٔ نرمافزارها و تنظیمات تصادفی هم ممکن است مؤثر باشند. مثلاً دادهٔ بارش باید یکای میلیمتر و شیوهٔ برخورد با روزهای فاقد اندازهگیری را روشن کند. دادههای محرمانه را میتوان با دسترسی کنترلشده برای بررسی مجاز فراهم کرد.
