برنامهٔ رصد شب دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۰۰:۱۰ · خوشهٔ پروین (M45) در ثور · جنوب شرق، بالای آسمان — حدود ۱۴ درجه شمال‌غرب دبران (چشم گاو)؛ در پاییز شبانگاه از شرق برمی‌آید. شش تا هفت ستاره آشکارند و در آسمان تاریک چشم تیز تا حدود ده ستاره را می‌بیند. حدود ۴۴۰ سال نوری با ما فاصله دارد و حدود ۱۰۰ میلیون سال سن دارد.
• ② ۰۴:۴۰ · خوشهٔ باز (M47) در کشتی‌دم · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱٫۳ درجه غرب M46؛ هر دو حدود ۱۳ درجه شرق شباهنگ، کمی شمال‌تر. در آسمان تاریک لکه‌ای کم‌نور و محو. موقعیتی که مسیه برایش نوشت اشتباه بود و مدتی «مسیهٔ گم‌شده» به شمار می‌رفت؛ بعدها با NGC 2422 یکی دانسته شد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۱۹:۵۰ · خوشه و سحابی (NGC 7380) در قیفاووس · شمال، بالای آسمان — حدود ۲٫۵ درجه شرق دلتا قیفاووس، تقریباً هم‌تراز با آن. لکه‌ای کوچک و مه‌آلود از ستاره‌های کم‌نور. فیلتر UHC کمک می‌کند. کارولین هرشل این خوشه را در سال ۱۷۸۷ کشف کرد.
• ④ ۲۲:۳۰ · خوشهٔ جغد (C13) در ذات‌الکرسی · شمال، بالای آسمان — حدود ۲° جنوب‌جنوب‌غرب دلتای ذات‌الکرسی (ستارهٔ چهارم ذات‌الکرسی از سمت کف‌الخضیب). ستارهٔ درخشان فی ذات‌الکرسی در خود خوشه است. لکه‌ای مه‌آلود با چند ستارهٔ روشن؛ فی ذات‌الکرسی درخشان‌ترین آن‌هاست. ویلیام هرشل آن را در ۱۷۸۷ یافت. به «خوشهٔ ای‌تی» هم معروف است، چون شکلش به موجود فیلم ای‌تی می‌ماند.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۴۰ · خوشهٔ کروی (M2) در دلو · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۵ درجه شمال سعدالسعود (بتای دلو)، تقریباً روی همان نصف‌النهار؛ در ناحیه‌ای کم‌ستاره است. گوی روشن و گرد با مرکزی درخشان؛ ستاره‌های تکی را جدا نمی‌کند. ژان‌دومینیک مارالدی آن را در ۱۷۴۶ کشف کرد.
• ⑥ ۰۰:۱۰ · سحابی ستارهٔ شعله‌ور (C31) در ارابه‌ران · شرق، بالای آسمان — حدود ۱۲° درست جنوب عیوق، حدود ۴° شرق ایوتای ارابه‌ران. ستارهٔ ای‌ای ارابه‌ران با هالهٔ ضعیف؛ سحابی بدون فیلتر دشوار است. فیلتر H-beta کمک می‌کند. ای‌ای ارابه‌ران ستاره‌ای فراری است که حدود ۲٫۷ میلیون سال پیش از ناحیهٔ شکارچی رانده شد.
• ⑦ ۰۲:۵۰ · سحابی بازتابی (M78) در شکارچی · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۲٫۵ درجه شمال‌شرقِ زتای شکارچی (شرقی‌ترین ستارهٔ کمربند). لکهٔ مه‌آلود شبیه دنباله‌دار با دو ستارهٔ کم‌نور در درونش؛ آسمان تاریک می‌خواهد. مشن آن را در ۱۷۸۰ یافت؛ بخشی از ابر مولکولی بزرگ شکارچی است و ستاره‌ها هنوز در آن تشکیل می‌شوند.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۰۰:۱۰ · برساوش آ (C24) در برساوش · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۲٫۳° شرق‌شمال‌شرق غول (بتای برساوش). کهکشان‌های ضعیف‌تر خوشه اطراف آن هستند. لکه‌ای گرد و کوچک با هسته‌ای ستاره‌مانند؛ چند کهکشان ضعیف خوشه در نزدیکی‌اش قرار دارند. در فهرست نخستین کهکشان‌های سیفرت (کارل سیفرت، ۱۹۴۳) نیز بود.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۷ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۲ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۵ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۶ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۲٫۸ · ساعت ۰۴:۴۰
• ✨ ۱۷:۰۹ · ماه کنار مریخ · ماه ۴۲٪ روشن، ۱٫۰° از مریخ.
• ✨ ۰۲:۱۵ · ماه کنار مشتری · ماه ۳۸٪ روشن، ۰٫۵° از مشتری.

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف تا ۲۱:۵۰ (ابر ۳۸٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): صاف تا ۰۰:۵۰ (ابر ۱۷٪)
• کاروانسرای مرنجاب: ابری (ابر ۵۷٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف از ۲۳:۰۰ (ابر ۲۸٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: پوشیده (ابر ۶۸٪)
• کویر طبس: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۱۸٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۳۱٪)
• کویر ورزنه: پوشیده (ابر ۷۵٪)
• خرانق: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۲۹٪)
• تهران: پوشیده (ابر ۸۸٪)
• اصفهان: ابری (ابر ۴۱٪)
• مشهد: پوشیده (ابر ۸۱٪)
• شیراز: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۱۵٪)
• تبریز: پوشیده (ابر ۸۴٪)
• کرمان: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۴۱٪)

💡 نکتهٔ رصدی

برای دیدن شهاب‌ها دراز بکشید و به بخش بزرگی از آسمان نگاه کنید، نه فقط به یک نقطه.