واژهنامه · نجوم و اخترفیزیک
لوب روش Roche lobe
لوب روش ناحیهٔ پیرامون هر مؤلفهٔ دوتایی است که در مدل همچرخان، سطح همپتانسیل بحرانیِ گذرنده از نقطهٔ لاگرانژ درونی آن را محدود میکند.
در یک ستارهٔ دوتایی، گرانش هر دو ستاره و چرخش سامانه بر حرکت ماده اثر میگذارند. در مدل سادهٔ مدار دایرهای و چرخش هماهنگ، این اثرها را در چارچوبی بررسی میکنیم که همراه مدار میچرخد. سطح همپتانسیل بحرانی، دو ناحیهٔ قطرهمانند را پیرامون ستارهها مشخص میکند؛ این ناحیهها در نقطهٔ لاگرانژ درونی، میان دو ستاره، به هم میرسند.
اگر ستاره هنگام تحول خود آنقدر بزرگ شود که لوب روش را پر کند، ماده میتواند از نزدیکی این گلوگاه به سوی همدم روان شود. در مثالی فرضی، دو سامانهٔ دایرهای با نسبت جرم یکسان و جداییهای ۱۰ و ۲۰ میلیون کیلومتر را در نظر بگیرید. در این مدل، اندازههای خطی لوبها در سامانهٔ دوم دو برابر است؛ شکل نسبی آنها یکسان میماند. این مقایسه شعاع خود ستارهها را تعیین نمیکند و نشان نمیدهد که کدام سامانه واقعاً انتقال ماده دارد.
پرسشهای رایج
آیا لوب روش همان حد روش است؟
لوب روش و حد روش دو مفهوم متفاوتاند. لوب روش ناحیهای را در هندسهٔ گرانشی یک سامانهٔ دوتایی مشخص میکند و برای بررسی سرریز ماده کاربرد دارد. حد روش به فاصلهای مربوط است که درون آن، نیروی کشندی میتواند جسمی را با توجه به ساختار و استحکامش از هم بگسلد؛ هیچکدام نام دیگرِ کرهٔ هیل نیست.
آیا پرشدن لوب روش یعنی تمام ماده به همدم میرسد؟
پرشدن لوب روش میتواند راه سرریز ماده به سوی همدم را باز کند، اما تضمین نمیکند که همدم همهٔ مادهٔ ازدسترفته را جذب کند. بخشی از ماده ممکن است در قرص برافزایشی جمع شود یا از سامانه بیرون برود. افزون بر این، دریافت باد ستارهای میتواند بدون پرشدن لوب روش نیز به انتقال ماده بینجامد.
نامهای دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلکبین: لوب روش.
- لب روش رایجعنوان فارسی هممفهوم







