دانشنامهمفهوم
حد روش Roche limit
حد روش کمینه فاصلهای از یک جرم بزرگ است که یک جرم کوچک‌تر، مثل قمر یا دنباله‌دار، تا پیش از آن در اثر نیروی کشندی از هم گسیخته نمی‌شود و درون آن فاصله متلاشی می‌گردد.
حد روش (Roche limit) فاصلهای از یک سیاره یا ستاره است که اگر جرمی مانند قمر با گرانش خودش یکپارچه مانده باشد و از آن نزدیک‌تر بیاید، اثر نیروی کشندی جسم بزرگ‌تر آن را متلاشی میکند. این حد به نام ادوار روش، ریاضیدان فرانسوی، نام‌گذاری شده است که آن را در سال ۱۸۴۸ محاسبه کرد.
مفهوم ساده است: گرانش جسم اصلی بر سمت نزدیک قمر قوی‌تر از سمت دورش است. وقتی این اختلاف از گرانش درونی قمر که آن را یکپارچه نگه می‌دارد بیشتر شود، قمر از هم می‌پاشد.
حد روش از چه چیزی تأثیر می‌پذیرد؟
مقدار حد به چگالی دو جرم بستگی دارد. برای جسمی صلب، فرمول تقریبی آن چنین است:
که در آن R شعاع جرم اصلی و ρ چگالی‌هاست. اگر جسم کوچک شل یا سیال باشد، حد بزرگ‌تر می‌شود: ضریب ۱٫۲۶ در فرمول بالا برای سیال حدود ۲٫۴۴ می‌شود. جسم‌های محکم و کوچک مانند سنگ‌ریزه‌ها به کمک نیروی پیوستگی خودشان میتوانند از حد روش گذر کنند.
نمونه‌ها در منظومهٔ شمسی
حلقههای زحل درون حد روش این سیاره قرار دارند. بنابراین مواد حلقه نتوانسته‌اند به قمر بزرگ تبدیل شوند. دنباله‌دار شومیکر–لوی ۹ در سال ۱۹۹۲ از حد روش مشتری گذشت، به قطعاتی تکه‌تکه شد و در ۱۹۹۴ به سیاره خورد. قمر فوبوس در مدار مریخ هم احتمالاً در آینده‌ای میلیون‌ساله به درون حد روش مریخ می‌رسد و متلاشی می‌شود.
پرسش‌های رایج
### حد روش چیست؟
حد روش فاصلهای از یک سیاره است که درون آن، نیروی کشندی میتواند قمری با پیوستگی ضعیف را متلاشی کند.
### آیا قمرها میتوانند درون حد روش باشند؟
قمرهای کوچک و محکم گاهی میتوانند، چون پیوستگی مادهٔ خودشان به آنها کمک میکند. بزرگ و شلها از هم میپاشند.
### حلقهٔ زحل چه ربطی به حد روش دارد؟
حلقههای زحل درون حد روش سیارهاند. به همین دلیل مواد آن به یک قمر بزرگ نمیچسبند.
### چه کسی حد روش را کشف کرد؟
ادوار روش، ریاضیدان و اخترشناس فرانسوی، آن را در سال ۱۸۴۸ محاسبه کرد.