رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهمنظومهٔ شمسیمفهوم

حد روش Roche limit

حد روش فاصله‌ای از یک جرم بزرگ است که درون آن نیروهای کشندی می‌توانند جسمی را که عمدتاً با گرانش خودش یکپارچه مانده است، متلاشی کنند؛ استحکام ماده می‌تواند مانع فروپاشی اجسام کوچک و محکم شود.

حد روش
Original: Theresa Knott at the English Wikipedia SVG: Rehua / Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0 · منبع تصویر

حد روش (Roche limit) فاصله‌ای از یک سیاره یا ستاره است که اگر جرمی مانند قمر با گرانش خودش یکپارچه مانده باشد و از آن نزدیک‌تر بیاید، اثر نیروی کشندی جسم بزرگ‌تر آن را متلاشی می‌کند. این حد به نام ادوار روش، ریاضیدان فرانسوی، نام‌گذاری شده است که آن را در سال ۱۸۴۸ محاسبه کرد.

مفهوم ساده است: گرانش جسم اصلی بر سمت نزدیک قمر قوی‌تر از سمت دورش است. وقتی این اختلاف از گرانش درونی قمر که آن را یکپارچه نگه می‌دارد بیشتر شود، قمر از هم می‌پاشد.

حد روش از چه چیزی تأثیر می‌پذیرد؟

مقدار حد به چگالی دو جرم بستگی دارد. برای جسمی صلب، فرمول تقریبی آن چنین است:

d \approx 1.26\, R_M \left( \frac{\rho_M}{\rho_m} \right)^{1/3}

که در آن R شعاع جرم اصلی و ρ چگالی‌هاست. اگر جسم کوچک شل یا سیال باشد، حد بزرگ‌تر می‌شود: ضریب ۱٫۲۶ در فرمول بالا برای سیال حدود ۲٫۴۴ می‌شود. جسم‌های محکم و کوچک مانند سنگ‌ریزه‌ها به کمک نیروی پیوستگی خودشان می‌توانند از حد روش گذر کنند.

نمونه‌ها در منظومهٔ شمسی

حلقه‌های زحل درون حد روش این سیاره قرار دارند. بنابراین مواد حلقه نتوانسته‌اند به قمر بزرگ تبدیل شوند. دنباله‌دار شومیکر–لوی ۹ در سال ۱۹۹۲ از حد روش مشتری گذشت، به قطعاتی تکه‌تکه شد و در ۱۹۹۴ به سیاره خورد. قمر فوبوس در مدار مریخ هم احتمالاً در آینده‌ای میلیون‌ساله به درون حد روش مریخ می‌رسد و متلاشی می‌شود.

پرسش‌های رایج

  1. حد روش چیست؟

    حد روش فاصله‌ای از یک سیاره است که درون آن، نیروی کشندی می‌تواند قمری با پیوستگی ضعیف را متلاشی کند.

  2. آیا قمرها می‌توانند درون حد روش باشند؟

    قمرهای کوچک و محکم گاهی می‌توانند، چون پیوستگی مادهٔ خودشان به آن‌ها کمک می‌کند. بزرگ و شل‌ها از هم می‌پاشند.

  3. حلقهٔ زحل چه ربطی به حد روش دارد؟

    حلقه‌های زحل درون حد روش سیاره‌اند. به همین دلیل مواد آن به یک قمر بزرگ نمی‌چسبند.

  4. چه کسی حد روش را کشف کرد؟

    ادوار روش، ریاضیدان و اخترشناس فرانسوی، آن را در سال ۱۸۴۸ محاسبه کرد.

منابع

  1. Roche limit of a solid body · NASA Technical Reports Server

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از حد روش گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین