قرص برافزایشی accretion disk

قرص برافزایشی هر جا ساخته می‌شود که ماده به سوی جرمی چگال کشیده شود و چرخش داشته باشد: گاز نمی‌تواند مستقیم فرو بیفتد، پس دور جرم می‌چرخد و قرصی پهن می‌سازد. چنین قرص‌هایی دور ستارگان جوان، دور کوتوله‌های سفید و ستارگان نوترونی در منظومه‌های دوتایی، و دور سیاه‌چاله‌ها دیده شده‌اند.

اصطکاک و میدان مغناطیسی میان لایه‌های قرص انرژی چرخش را به گرما بدل می‌کنند و گاز را آرام‌آرام به درون می‌رانند. این سازوکار بسیار کارآمد است: گازی که روی سیاه‌چاله فرو می‌ریزد، بسته به چرخش سیاه‌چاله، حدود ۶ تا بیش از ۳۰ درصد جرمش را به انرژی بدل می‌کند، در حالی که همجوشی هیدروژن در ستارگان فقط حدود ۰٫۷ درصد را. درخشش اختروش‌ها از همین‌جاست.

با قرص آوار اشتباه نگیرید: قرص آوار دور ستارگان بالغ است، گاز چندانی ندارد، غبارش از برخورد سیارک‌ها و دنباله‌دارها می‌آید و چیزی را به ستاره نمی‌رساند.