اگر جهش‌ها تصادفی‌اند، چشم چطور ساخته شده است؟

شواهد چه می‌گویند؟

رایان گرگوری، زیست‌شناس، در مقاله‌ای دربارهٔ سوءبرداشت‌های انتخاب طبیعی، دو فرایند را از هم جدا می‌کند: پدید آمدن تفاوت و باقی ماندن آن تفاوت در نسل‌های بعد. جهش‌ها بر اساس نیاز آیندهٔ جاندار سفارش داده نمی‌شوند؛ اما تفاوت در زنده ماندن و تولیدمثل، انتخابی کاملاً تصادفی میان همهٔ ویژگی‌ها نیست.

یک مثال توضیحی بزنیم، نه داستان واقعیِ یک آزمایش: در جمعیتی از حشرات، بعضی رنگ‌ها باعث می‌شوند شکارچی کمتر آن‌ها را ببیند. اگر رنگ تا حدی ارثی باشد و این حشرات بیشتر زنده بمانند و فرزند داشته باشند، آن رنگ در نسل بعد می‌تواند فراوان‌تر شود. محیط از قبل رنگ را طراحی نکرده و حشره هم تصمیم نگرفته رنگش را عوض کند؛ تفاوتِ موفقیت تولیدمثل، نسبت‌ها را تغییر داده است.

این فرایند با ساختن یک چشم کامل در یک قرعه‌کشی تفاوت دارد. انتخاب طبیعی می‌تواند در نسل‌های بسیار، تغییرهای ارثیِ سودمند را در شرایط مشخص حفظ کند. هر مرحله لازم نیست هدف نهایی را بداند؛ کافی است همان مرحله در همان محیط بر موفقیت تولیدمثل اثر بگذارد. مقالهٔ گرگوری این خلطِ تغییر تصادفی و انتخاب غیرتصادفی را از سوءبرداشت‌های مهم می‌داند.

البته همهٔ تغییرات تکاملی سازگاری نیستند؛ رانش ژنتیکی هم می‌تواند فراوانی ویژگی‌ها را تغییر دهد. این متن تاریخ مرحله‌به‌مرحلهٔ تکامل چشم را اثبات نمی‌کند. نکتهٔ دقیقش این است: از «جهش برای هدف آینده برنامه‌ریزی نشده» نمی‌توان به «هیچ فرایند انباشتی و انتخابی وجود ندارد» رسید. دو مرحلهٔ متفاوت را نباید با یک واژهٔ شانس پاک کرد.