۱۶۳۱نجوم و فضا · رویداد · ۱۶ آبان ۱۰۱۰
نخستین مشاهدهٔ عبور عطارد از جلوی خورشید
۳۹۵ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۶۳۱، پیر گاسندی، ستارهشناس فرانسوی، نخستین مشاهده ثبتشده از عبور یک سیاره (عطارد) را از مقابل خورشید انجام داد. او با تلسکوپ گالیلهای خود سایه عطارد را به صورت نقطهای کوچک بر صفحهای از کاغذ انداخت و با شگفتی از کوچکی آن نسبت به تصورات پیشین، این پدیده را ثبت کرد. این مشاهده، نه تنها پیشبینی یوهانس کپلر را تایید کرد، بلکه نقطه عطفی در حمایت از تحولهای نوین نجومی آن دوران محسوب میشود.
۱۸۶۷فیزیک و شیمی · زادروز · ۱۶ آبان ۱۲۴۶
دو عنصر تازه، دو جایزهٔ علمی
۱۵۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۶۷، ماری کوری (Marie Curie) به دنیا آمد؛ پژوهشگری که کارش دربارهٔ پرتوزایی به کشف پولونیوم و رادیوم انجامید. او همراه پیر کوری (Pierre Curie) و آنری بکرل (Henri Becquerel)، نوبل فیزیک گرفت و بعدها برای پژوهش دربارهٔ این عناصر، نوبل شیمی نیز دریافت کرد. این دو جایزه به دو وجه بههمپیوستهٔ پژوهش او مربوط بودند: شناخت پدیدهٔ تابش و بررسی مواد و ترکیباتی که آن را نشان میدهند. کار کوری از مشاهدهٔ یک رفتار غیرعادی در ماده به جداسازی و شناخت عناصر تازه رسید؛ مسیری میان فیزیک و شیمی که در زندگی علمی او به هم پیوست.
۱۹۹۶نجوم و فضا · رویداد · ۱۷ آبان ۱۳۷۵
مریخ، زیر نگاه یک نقشهبردار
۳۰ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۹۶، مریخنقشهبردار سراسری (Mars Global Surveyor) از کیپ کاناورال پرتاب شد. برنامهٔ آن بررسی ترکیب سطح، نقشهبرداری از پستیوبلندیها و دنبالکردن الگوهای آبوهوایی مریخ بود. این مدارگرد سالها از بالا به سیاره نگاه کرد و مجموعهای از دادههای قابلمقایسه فراهم آورد. ارزش چنین مأموریتی فقط در یک عکس چشمگیر نیست؛ رصدهای پیدرپی، امکان شناخت ساختارها و تغییرها را فراهم میکنند. دادههای مداری به طراحی پژوهشهای بعدی روی سطح نیز کمک کردند. برای شناخت یک جهان، گاهی ماندن در مدار و بارها نگاهکردن، از یک ملاقات کوتاه مهمتر است.