برنامهٔ رصد شب شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۰۳:۱۰ · خوشهٔ باز (NGC 2232) در تک‌شاخ · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱۲٫۶° شمال‌شمال‌غرب شباهنگ؛ یا حدود ۱۳° درست شمال مرزم (بتای سگ بزرگ). چند ستارهٔ کم‌نور در آسمان تاریک؛ خوشه به‌صورت یک لکه دیده نمی‌شود. حدود هزار سال نوری از ما فاصله دارد. ستارهٔ ده تک‌شاخ، به قدر ۵، درخشان‌ترین عضو آن است.
• ② ۰۴:۲۰ · خوشهٔ باز (M47) در کشتی‌دم · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱٫۳ درجه غرب M46؛ هر دو حدود ۱۳ درجه شرق شباهنگ، کمی شمال‌تر. در آسمان تاریک لکه‌ای کم‌نور و محو. موقعیتی که مسیه برایش نوشت اشتباه بود و مدتی «مسیهٔ گم‌شده» به شمار می‌رفت؛ بعدها با NGC 2422 یکی دانسته شد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۱۸:۳۰ · سحابی پلیکان (IC 5070) در ماکیان · شمال غرب، بالای آسمان — حدود ۲ درجه شرق‌جنوب‌شرق ذنب. درست غرب سحابی آمریکای شمالی (NGC 7000) است و نواری تاریک از آن جدایش می‌کند. فیلتر UHC کمک می‌کند. این سحابی و سحابی آمریکای شمالی بخشی از یک مجموعهٔ بزرگ گاز یونیده‌اند؛ ابرهای غبار تاریکِ میانشان آن را به دو سحابی جدا از هم تقسیم کرده است.
• ④ ۲۳:۳۰ · خوشهٔ باز (M34) در برساوش · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۵ درجه غرب‌شمال‌غرب غول (الجول، بتای برساوش). ده‌ها ستارهٔ درخشان در گروهی گسترده و دلنشین؛ همهٔ خوشه در یک میدان. جووانی هودیرنا آن را پیش از ۱۶۵۴ ثبت کرد.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۰۲:۲۰ · خوشه و سحابی (NGC 1931) در ارابه‌ران · شمال، نزدیک سرسو — از «عیوق»، جای NGC1931 حدود ۱۲٫۰۸ درجه در جهت جنوب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. گسترهٔ ۴٫۸ دقیقهٔ قوسی را روی نقشه مشخص و از آسمان بی‌ماه و بزرگ‌نمایی کم شروع کنید؛ این اندازه به معنی روشن‌بودن سحابی نیست… این ردیف NGC1931 را با نوع Cl+N و گسترهٔ ۴٫۸ دقیقهٔ قوسی ثبت کرده است؛ حد کاتالوگی از تصویربرداری آمده و لزوماً مرز قابل‌دیدن در چشمی نیست.
• ⑥ ۰۴:۵۰ · کهکشان بوده (M81) در دب اکبر · شمال، میانهٔ آسمان — از گامای دب اکبر به آلفای دب اکبر خط بکشید و همان فاصلهٔ حدود ۱۰ درجه را ادامه دهید؛ M81 آن‌جاست. M81 با هستهٔ درخشان و هالهٔ بیضی بزرگ؛ M82 رگه‌ای کشیده؛ هر دو در یک میدان. یوهان بوده آن را در ۱۷۷۴ یافت؛ فاصله‌اش حدود ۱۲ میلیون سال نوری است.
• ⑦ ۰۴:۵۰ · کهکشان (M105) در اسد · شرق، میانهٔ آسمان — حدود ۰٫۸ درجه شمال‌شمال‌شرقِ M96؛ M95 حدود ۱٫۳ درجه جنوب‌غرب آن است. لکهٔ گرد و روشن با درخشش تدریجی به سوی هسته؛ NGC 3384 در همان میدان است. مرکزش میزبان سیاه‌چاله‌ای ابرجرم است؛ در ۱۹۴۷ به فهرست مسیه افزوده شد.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۰۴:۵۰ · کهکشان (NGC 3184) در دب اکبر · شمال شرق، بالای آسمان — از «دب»، جای NGC3184 حدود ۲۱٫۴۴ درجه در جهت جنوب‌غرب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید… OpenNGC ردهٔ SABc را برای NGC3184 ثبت کرده است (مارپیچی با میلهٔ ضعیف یا میانی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۸ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۱ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۶ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۷ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۳٫۳ · ساعت ۰۴:۵۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: پوشیده (ابر ۸۲٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): پوشیده (ابر ۸۰٪)
• کاروانسرای مرنجاب: پوشیده (ابر ۹۴٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف از ۲۲:۰۰ (ابر ۲۹٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: پوشیده (ابر ۹۴٪)
• کویر طبس: صاف از ۰۰:۰۰ (ابر ۵۷٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف تا ۲۱:۵۰ (ابر ۲۵٪)
• کویر ورزنه: پوشیده (ابر ۸۵٪)
• خرانق: پوشیده (ابر ۸۲٪)
• تهران: پوشیده (ابر ۹۹٪)
• اصفهان: پوشیده (ابر ۸۳٪)
• مشهد: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۵۱٪)
• شیراز: صاف تا ۲۲:۵۰ (ابر ۳۱٪)
• تبریز: پوشیده (ابر ۸۵٪)
• کرمان: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۱۷٪)

💡 نکتهٔ رصدی

چشم حدود بیست دقیقه طول می‌کشد تا به تاریکی عادت کند؛ در این مدت به صفحهٔ گوشی نگاه نکنید.