گروه خونت را بگویی، شخصیتت لو می‌رود؟

شواهد چه می‌گویند؟

کنگو ناواتا، پژوهشگر روان‌شناسی، به‌جای پیدا کردن چند آدمِ سازگار با جدول‌های شخصیت، سراغ داده‌های پیمایش‌های بزرگ ژاپن و آمریکا رفت. تحلیل او در سال ۲۰۱۴، داده‌های بیش از ده هزار نفر را دربر می‌گرفت. در هر مجموعهٔ داده، تفاوت گروه‌های خونی در ۶۵ مورد از ۶۸ پرسش معنادار نبود؛ اندازهٔ اثر هم نشان می‌داد گروه خون کمتر از سه‌دهم درصدِ تفاوت پاسخ‌ها را توضیح می‌دهد. این نتیجه پشتوانهٔ خوبی برای شناختن آدم‌ها از روی چهار حرف نیست.

اما آیا تمام پژوهش‌ها دقیقاً همین نتیجه را داشته‌اند؟ نه. مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۵ روی ۱۴۲۷ فرد ژاپنی، ارتباط ضعیفی با ویژگی «پشتکار» گزارش کرد. خود نویسندگان نتیجه را مقدماتی و نیازمند احتیاط دانستند. حذف کردن این مطالعه صادقانه نیست؛ تبدیل کردن آن به جدولِ «فلان گروه منظم است و آن یکی خودخواه» هم از داده‌ها درنمی‌آید. تفاوت کوچک میان میانگین گروه‌ها، با پیش‌بینی دقیق شخصیتِ یک فرد فرق دارد.

فرض کن کسی چهار دستهٔ بزرگ می‌سازد و برای هر دسته چند صفت آشنا می‌نویسد. پیدا شدن چند دوست که به توصیف بخورند، هنوز آزمون آن جدول نیست. باید قبل از دیدن جواب‌ها روشن شود کدام ویژگی را چگونه می‌سنجیم، پیش‌بینی چقدر درست درمی‌آید و آیا در جمعیت دیگری هم تکرار می‌شود. این یک مثال برای روش آزمون است، نه نتیجهٔ آن دو مقاله.

پرسش جالب این است: اگر گروه خون دوستت را اشتباه به تو بگویند، هنوز او را همان‌طور توصیف می‌کنی؟ برای قضاوت دربارهٔ یک آدم، رفتار او در موقعیت‌های واقعی اطلاعات بیشتری از یک برچسبِ اثبات‌نشده به ما می‌دهد.