۱۸۹۱زیست و پزشکی · زادروز · ۲۳ آبان ۱۲۷۰
پژوهشی که به شناخت انسولین رسید
۱۳۵ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۹۱، فردریک بنتینگ (Frederick Banting)، پزشک کانادایی، به دنیا آمد. پژوهش او و همکارانش دربارهٔ لوزالمعده به جداسازی انسولین کمک کرد؛ هورمونی که شناخت نقش آن، مسیر درمان دیابت را تغییر داد. دستاورد فقط یافتن نام یک ماده نبود: باید نشان داده میشد این ماده چه اثری بر تنظیم قند خون دارد و چگونه میتوان آن را برای مطالعه جدا کرد. بنتینگ برای مشارکت در کشف انسولین نوبل پزشکی گرفت. این ماجرا نمونهای از پیوند آزمایش فیزیولوژی با یک مسئلهٔ بالینی است؛ پژوهشی که از پرسش دربارهٔ کار یک اندام آغاز شد.
۱۹۶۷فیزیک و شیمی · رویداد · ۲۳ آبان ۱۳۴۶
ثبت اختراع لیزر یاقوتی مایمن
۵۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۶۷، با یک جهش به سال ۱۹۶۷، در چنین روزی، یک پتنت ایالات متحده برای "سیستم های لیزری روبی" به تئودور میمن صادر شد. میمن در ۱۶ مه ۱۹۶۰ در آزمایشگاه تحقیقاتی هیوز در مالیبو، کالیفرنیا، لیزری بر اساس کریستال یاقوت را با موفقیت کار کرده بود و در ۱۳ آوریل ۱۹۶۱ برای ثبت اختراع درخواست داده بود. امروز، ۵۶ سال بعد، ما صدور این حق اختراع را جشن می گیریم. نقطه عطفی در توسعه فناوری لیزر است، فناوری که کاربردهای بیشماری در زمینههای مختلف علمی و صنعتی، از پزشکی گرفته تا ارتباطات راه دور پیدا کرده است و هنوز هم چشمانداز فناوری ما را عمیقاً شکل میدهد.
۱۹۸۵فیزیک و شیمی · رویداد · ۲۳ آبان ۱۳۶۴
انتشار کشف باکمینسترفولرن
۴۱ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۸۵، کشف اولین فولرن (C۶۰) توسط شیمیدانان آمریکایی رابرت کرل و ریچارد اسمالی به همراه هارولد کروتو انگلیسی منتشر شد. این ساختار شگفتانگیز که به نام باکمینسترفولرن یا باکیبال شناخته میشود، دریچهای تازه به دنیای شیمی و دانش نانو باز کرد و بعدها جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۹۶ را برای این دانشمندان به ارمغان آورد. کشف فولرنها نهتنها به فهم بهتر ساختارهای کربنی در کیهان کمک کرد، بلکه در نجوم و فناوری فضایی برای شناسایی مولکولهای پیچیده در محیط بینستارهای نیز اهمیت یافت.
۲۰۰۳نجوم و فضا · رویداد · ۲۳ آبان ۱۳۸۲
جهانی دورتر از قلمرو نپتون
۲۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۲۰۰۳، جرمی که سدنا (Sedna) نام گرفت، در رصدهای آسمان شناسایی شد؛ عضوی دوردست از منظومهٔ شمسی، فراتر از مدار نپتون. کشف را مایک براون (Mike Brown)، چد تروهیو (Chad Trujillo) و دیوید رابینوویتز (David Rabinowitz) انجام دادند. این جرم کوچک، یادآور آن بود که شناخت خانوادهٔ خورشید با سیارههای آشنا تمام نمیشود. پژوهش دربارهٔ سطح و مدار چنین اجرامی راهی برای بررسی نواحی دور منظومه است. هر جرم تازه فقط یک نام به فهرست نمیافزاید؛ نمونهای دیگر فراهم میکند تا ببینیم چه چیزهایی در دوردستهای منظومهٔ شمسی باقی ماندهاند.