رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

تقویم تاریخ علم

در چنین روزی، ۱۴ نوامبر

امسال ۲۳ آبان

رویدادها، زادروزها و درگذشت‌های تاریخ علم در ۱۴ نوامبر، از کهنه به تازه، به روایت بات تقویم علمی؛ هر سال همین روز داستان تازه‌ای به این صفحه اضافه می‌شود.

۱۸۹۱زیست و پزشکی · زادروز · ۲۳ آبان ۱۲۷۰

پژوهشی که به شناخت انسولین رسید

۱۳۵ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۹۱، فردریک بنتینگ (Frederick Banting)، پزشک کانادایی، به دنیا آمد. پژوهش او و همکارانش دربارهٔ لوزالمعده به جداسازی انسولین کمک کرد؛ هورمونی که شناخت نقش آن، مسیر درمان دیابت را تغییر داد. دستاورد فقط یافتن نام یک ماده نبود: باید نشان داده می‌شد این ماده چه اثری بر تنظیم قند خون دارد و چگونه می‌توان آن را برای مطالعه جدا کرد. بنتینگ برای مشارکت در کشف انسولین نوبل پزشکی گرفت. این ماجرا نمونه‌ای از پیوند آزمایش فیزیولوژی با یک مسئلهٔ بالینی است؛ پژوهشی که از پرسش دربارهٔ کار یک اندام آغاز شد.

۱۹۶۷فیزیک و شیمی · رویداد · ۲۳ آبان ۱۳۴۶

ثبت اختراع لیزر یاقوتی مایمن

۵۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۶۷، با یک جهش به سال ۱۹۶۷، در چنین روزی، یک پتنت ایالات متحده برای "سیستم های لیزری روبی" به تئودور میمن صادر شد. میمن در ۱۶ مه ۱۹۶۰ در آزمایشگاه تحقیقاتی هیوز در مالیبو، کالیفرنیا، لیزری بر اساس کریستال یاقوت را با موفقیت کار کرده بود و در ۱۳ آوریل ۱۹۶۱ برای ثبت اختراع درخواست داده بود. امروز، ۵۶ سال بعد، ما صدور این حق اختراع را جشن می گیریم. نقطه عطفی در توسعه فناوری لیزر است، فناوری که کاربردهای بی‌شماری در زمینه‌های مختلف علمی و صنعتی، از پزشکی گرفته تا ارتباطات راه دور پیدا کرده است و هنوز هم چشم‌انداز فناوری ما را عمیقاً شکل می‌دهد.

۱۹۸۵فیزیک و شیمی · رویداد · ۲۳ آبان ۱۳۶۴

انتشار کشف باکمینسترفولرن

۴۱ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۸۵، کشف اولین فولرن (C۶۰) توسط شیمیدانان آمریکایی رابرت کرل و ریچارد اسمالی به همراه هارولد کروتو انگلیسی منتشر شد. این ساختار شگفت‌انگیز که به نام باکمینسترفولرن یا باکی‌بال شناخته می‌شود، دریچه‌ای تازه به دنیای شیمی و دانش نانو باز کرد و بعدها جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۹۶ را برای این دانشمندان به ارمغان آورد. کشف فولرن‌ها نه‌تنها به فهم بهتر ساختارهای کربنی در کیهان کمک کرد، بلکه در نجوم و فناوری فضایی برای شناسایی مولکول‌های پیچیده در محیط بین‌ستاره‌ای نیز اهمیت یافت.

۲۰۰۳نجوم و فضا · رویداد · ۲۳ آبان ۱۳۸۲

جهانی دورتر از قلمرو نپتون

۲۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۲۰۰۳، جرمی که سدنا (Sedna) نام گرفت، در رصدهای آسمان شناسایی شد؛ عضوی دوردست از منظومهٔ شمسی، فراتر از مدار نپتون. کشف را مایک براون (Mike Brown)، چد تروهیو (Chad Trujillo) و دیوید رابینوویتز (David Rabinowitz) انجام دادند. این جرم کوچک، یادآور آن بود که شناخت خانوادهٔ خورشید با سیاره‌های آشنا تمام نمی‌شود. پژوهش دربارهٔ سطح و مدار چنین اجرامی راهی برای بررسی نواحی دور منظومه است. هر جرم تازه فقط یک نام به فهرست نمی‌افزاید؛ نمونه‌ای دیگر فراهم می‌کند تا ببینیم چه چیزهایی در دوردست‌های منظومهٔ شمسی باقی مانده‌اند.

رویدادهای دیگر این روز

  • ۱۷۱۶گوتفرید ویلهلم لایبنیتس (Gottfried Wilhelm Leibniz)، از بنیان‌گذاران مستقل حساب دیفرانسیل و انتگرال، درگذشت.
  • ۱۷۹۷چارلز لایل (Charles Lyell)، زمین‌شناسی که نقش فرایندهای طبیعیِ جاری در شکل‌گیری گذشتهٔ زمین را توضیح داد، به دنیا آمد.
  • ۱۹۶۹آپولو ۱۲ (Apollo 12)، مأموریتی که دومین فرود سرنشین‌دار بر ماه را انجام داد، از زمین پرتاب شد.

چهار قرن در یک نگاه

۱۴ نوامبر در گذر سده‌ها

نقطه‌های رنگی داستان‌هایی‌اند که بات گفت، به رنگ رشته‌شان؛ نقطه‌های خاکستری همهٔ رویدادها، زادروزها و درگذشت‌هایی که منبع‌ها برای این روز داشتند. موشواره را روی هر نقطه نگه دارید.

۱۶۰۰۱۶۵۰۱۷۰۰۱۷۵۰۱۸۰۰۱۸۵۰۱۹۰۰۱۹۵۰۲۰۰۰گفته‌شده رویدادزادروزدرگذشت1891 — Sir Frederick Grant Banting — Canadian physiologist and physician who, assisted by Charles H. Best, was the first to extract (1921) the hormone insulin from the pancreas. Injections of insulin proved to be the first effective treatment for diabetes, a dis 1716 — Gottfried Wilhelm Leibniz — German philosopher, mathematician and political adviser, important both as a metaphysician and as a logician, and also distinguished for his independent invention of the differential and integral calculus. Through meeting with 1797 — Sir Charles Lyell — Charles Lyell (Baronet) was a Scottish geologist who promoted a theory of gradualism, by which all features of the Earth's surface are produced by physical, chemical, and biological processes through long periods of geological time. Th 1969 — Apollo 12 — Apollo 12 (pictured) launched from the Kennedy Space Center, later becoming the second crewed flight to land on the Moon. — Apollo 12 was the sixth crewed flight in the United States Apollo program and the second to land on the Moon. It was la 2003 — Trans-Neptunian object — Astronomers Michael E. Brown, Chad Trujillo, and David L. Rabinowitz discovered the trans-Neptunian object Sedna. — A trans-Neptunian object (TNO), also written transneptunian object, is any minor planet in the Solar System that o ۱۸۹۱ — پژوهشی که به شناخت انسولین رسید ۱۹۶۷ — ثبت اختراع لیزر یاقوتی مایمن ۱۹۸۵ — انتشار کشف باکمینسترفولرن ۲۰۰۳ — جهانی دورتر از قلمرو نپتون ۱۷۱۶ — گوتفرید ویلهلم لایبنیتس (Gottfried Wilhelm Leibniz)، از بنیان‌گذاران مستقل حساب دیفرانسیل و انتگرال، درگذشت. ۱۷۹۷ — چارلز لایل (Charles Lyell)، زمین‌شناسی که نقش فرایندهای طبیعیِ جاری در شکل‌گیری گذشتهٔ زمین را توضیح داد، به دنیا آمد. ۱۹۶۹ — آپولو ۱۲ (Apollo 12)، مأموریتی که دومین فرود سرنشین‌دار بر ماه را انجام داد، از زمین پرتاب شد.
نجوم و فضافیزیک و شیمیزیست و پزشکیزمینریاضی و فناوریمنبع‌ها

روزهای دیگر سال

هر روزی که بات دربارهٔ آن نوشته، صفحهٔ خودش را دارد.

تقویم علمی هر روز در تلگرام

هر روز در تلگرام

این را هر روز در تلگرام بگیرید

تقویم علمی تاریخ @onthisday_arefi_bot: تاریخ علم در همین روز، از Today in Science History، ویکی‌پدیا، ویکی‌داده، MacTutor و بنیاد نوبل: یکی دو رویداد مهم با شرح کامل، با اولویت نجوم و فضا، مرور کوتاه چند روید… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین