برنامهٔ رصد شب شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۰۰:۱۰ · خوشهٔ پروین (M45) در ثور · جنوب، نزدیک سرسو — حدود ۱۴ درجه شمال‌غرب دبران (چشم گاو)؛ در پاییز شبانگاه از شرق برمی‌آید. شش تا هفت ستاره آشکارند و در آسمان تاریک چشم تیز تا حدود ده ستاره را می‌بیند. حدود ۴۴۰ سال نوری با ما فاصله دارد و حدود ۱۰۰ میلیون سال سن دارد.
• ② ۰۲:۵۰ · خوشهٔ باز (NGC 2232) در تک‌شاخ · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱۲٫۶° شمال‌شمال‌غرب شباهنگ؛ یا حدود ۱۳° درست شمال مرزم (بتای سگ بزرگ). چند ستارهٔ کم‌نور در آسمان تاریک؛ خوشه به‌صورت یک لکه دیده نمی‌شود. حدود هزار سال نوری از ما فاصله دارد. ستارهٔ ده تک‌شاخ، به قدر ۵، درخشان‌ترین عضو آن است.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۲۰:۳۰ · سحابی پیله (C19) در ماکیان · شمال غرب، بالای آسمان — حدود ۱۲° شرق ذنب (آلفای ماکیان)، یا حدود ۷° جنوب‌غرب آلفای سوسمار. ستاره‌ای قدر ۹ در مرکز سحابی است. ستارگان این خوشه بسیار جوان‌اند و هنوز درون ابر زادگاه خود قرار دارند.
• ④ ۰۴:۳۰ · خوشهٔ باز (M48) در مار باریک · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱۴ درجه جنوب‌شرق شعرای شامی (آلفای سگ کوچک)، در بالای مار باریک. گروهی از ستاره‌های کم‌نور در یک لکهٔ بزرگ و روشن‌تر از زمینه. بیش از دو هزار سال نوری دور است؛ مسیه موقعیتش را اشتباه نوشته بود و مدتی گم‌شده به شمار می‌رفت.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۰۱:۵۰ · سحابی خرچنگ (M1) در ثور · جنوب، نزدیک سرسو — حدود یک درجه شمال‌غرب زتای ثور (نوک شاخ جنوبی)، در مسیر زتا به‌سوی النطح، نوک شاخ شمالی. لکه‌ای بیضوی و مه‌آلود و بی‌جزئیات؛ ستارهٔ مرکزی دیده نمی‌شود. فیلتر OIII کمک می‌کند. ستاره‌شناسان چینی ابرنواختر آن را در ۱۰۵۴ میلادی ثبت کردند؛ در مرکزش تپ‌اختری حدود سی بار در ثانیه می‌چرخد.
• ⑥ ۰۲:۰۰ · سحابی بازتابی (NGC 1999) در شکارچی · جنوب، میانهٔ آسمان — از «رجل‌الجبار»، جای NGC1999 حدود ۵٫۶۳ درجه در جهت شرق آسمانی است. فاصله را با مقیاس نقشه و ستاره‌های میانی تطبیق دهید؛ جهت در چشمی ممکن است چرخیده یا وارونه باشد. آسمان بی‌ماه و دورکردن ستاره‌های درخشان مزاحم از میدان مهم است؛ برای گسترهٔ ۲ دقیقه‌ای از بزرگ‌نمایی کم شروع کنید… این ردیف NGC1999 را با نوع RfN و گسترهٔ ۲ × ۲ دقیقهٔ قوسی ثبت کرده است؛ حد کاتالوگی از تصویربرداری آمده و لزوماً مرز قابل‌دیدن در چشمی نیست.
• ⑦ ۰۴:۵۰ · کهکشان (M109) در دب اکبر · شمال شرق، میانهٔ آسمان — حدود ۰٫۶ درجه شرق‌جنوب‌شرقِ ستارهٔ گامای دب اکبر (قدر ۲٫۴)؛ این ستاره یکی از گوشه‌های کاسهٔ دب اکبر نزدیک دسته است. لکهٔ بیضی و کم‌نور با هسته‌ای روشن‌تر؛ نور ستارهٔ گاما مزاحم است. در ۱۹۵۳ به فهرست مسیه افزوده شد؛ مشن آن را در ۱۷۸۱ یافته بود.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۰۴:۵۰ · کهکشان (NGC 2903) در اسد · جنوب شرق، بالای آسمان — از «قلب‌الاسد»، جای NGC2903 حدود ۱۲٫۸۷ درجه در جهت شمال‌غرب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید… OpenNGC ردهٔ Sbc را برای NGC2903 ثبت کرده است (مارپیچی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۷٫۰ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۲۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۰ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۲۰ · جنوب غرب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۷ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۲۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۲۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• 💥 SN 2026ahvi در کهکشان NGC 4189 (نوع Ia) · قدر ۱۲٫۵ · ساعت ۰۴:۵۰
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۳٫۳ · ساعت ۰۴:۵۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف از ۲۲:۰۰ (ابر ۳۱٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۱۰٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف تا ۰۳:۵۰ (ابر ۸٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف (ابر ۰٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف (ابر ۴٪)
• کویر طبس: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۲۶٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف تا ۲۲:۵۰ (ابر ۲۹٪)
• کویر ورزنه: صاف از ۱۹:۰۰ (ابر ۸٪)
• خرانق: صاف از ۲۳:۰۰ (ابر ۲۹٪)
• تهران: صاف تا ۰۱:۵۰ (ابر ۱۱٪)
• اصفهان: صاف (ابر ۲٪)
• مشهد: پوشیده (ابر ۶۲٪)
• شیراز: صاف (ابر ۰٪)
• تبریز: پوشیده (ابر ۷۲٪)
• کرمان: صاف (ابر ۰٪)

💡 نکتهٔ رصدی

هوای پس از باران معمولاً شفاف‌تر است و برای رصد بهتر.