یکشنبه ۲۵ دی ۱۴۰۱ · ساعت ۱۹:۱۴:۲۴ به وقت تهران · ۱۳۵۸ روز پیش
2023-01-15 15:44 UTC
عمق کانون
۸ کیلومتر
مختصات
۳۶.۴۶° N ۵۸.۴۲° E
انرژی
حدود ۸۵ کیلوگرم TNT
در ۱۰۰ کیلومتریاش
۱۶ زمینلرزهٔ پیشین از اسفند ۱۴۰۰
شب یکشنبه ۲۵ دی ۱۴۰۱، ساعت ۱۹:۱۴ به وقت تهران، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۲٫۵ در همت آباد، خراسان رضوی رخ داد. کانون آن در عمق ۸ کیلومتری زمین بود.
این زمینلرزه چقدر قوی بود؟
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۲٫۵ کوچک به شمار می‌آید. چنین لرزه‌ای را معمولاً فقط ساکنان نزدیک کانون، به‌ویژه در طبقه‌های بالا یا در سکوت شب، حس می‌کنند و آسیبی نمی‌زند.
عمق ۸ کیلومتر کم‌ژرفاست. زمین‌لرزه‌های کمعمق نزدیک کانون شدیدتر حس میشوند، ولی لرزششان زودتر از آن‌هایی که ژرف‌ترند فروکش می‌کند. بیشتر زمین‌لرزه‌های ایران، به‌ویژه در زاگرس، در همین پوستهٔ بالایی رخ می‌دهند.
انرژی‌ای که این زمینلرزه آزاد کرد حدود ۸۵ کیلوگرم TNT برآورد میشود. مقیاس بزرگی لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش بزرگی یعنی حدود ۳۲ برابر انرژی بیشتر، پس لرزه‌ای به بزرگی ۳ حدود ۶ برابر این انرژی دارد.
زمین‌لرزه‌های پیشین همت آباد، خراسان رضوی
از اسفند ۱۴۰۰ تا پیش از این زمینلرزه، ۱۶ زمینلرزهٔ دیگر در شعاع ۱۰۰ کیلومتری آن ثبت شده است. آخرین لرزهٔ هم‌اندازه یا قوی‌تر در این شعاع، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۲٫۸ در ۲۶ آبان ۱۴۰۱ بود.
در کاتالوگ جهانی زمین‌لرزه‌های سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم تاکنون ۶۴ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر در شعاع ۱۵۰ کیلومتری این نقطه ثبت شده است. قوی‌ترینِ آن‌ها به بزرگی ۶٫۵ در ۱۵ اردیبهشت ۱۳۱۹، ۶۷ کیلومتر دورتر از کانون این زمینلرزه رخ داد. دو زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در همین فهرست است.
زلزله‌های تاریخی و نام‌دار این پهنه، در ۱۵۰ کیلومتری، زلزلهٔ نیشابور ۱۲۰۹، زلزلهٔ نیشابور ۱۳۸۹ و زلزلهٔ قوچان ۱۸۹۳ هستند؛ جدول پایین صفحه سرگذشت هر کدام را در یک جمله می‌گوید.
پس‌لرزه‌ها
در ماهِ پس از آن دو زمینلرزهٔ دیگر در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شد که قوی‌ترینشان به بزرگی ۳٫۸ در ۲۶ دی، ساعت ۰۹:۲۹ بود. یعنی لرزهٔ بعدی از خود این زمینلرزه قوی‌تر بود؛ در چنین رشته‌هایی، لرزهٔ نخست را «پیش‌لرزه» می‌نامند.
جای زمینلرزه در ایران؛ استان خراسان رضوی پررنگ استهر زمینلرزهٔ ثبت‌شده در ۱۰۰ کیلومتری؛ هفتهٔ پیش از آن، ماه پس از آن
پیش‌لرزه‌ها و پس‌لرزه‌ها
زمین‌لرزه‌های ۵۰ کیلومتری، از یک هفته پیش تا یک ماه پس از آن.
زمین‌لرزه‌های ۴٫۵ و بزرگتر از کاتالوگ جهانی USGS، قوی‌ترین‌ها نخست؛ ۶۴ زمینلرزه در کل.
بزرگی
تاریخ
فاصله از این زمینلرزه
عمق
۶٫۵
۱۵ اردیبهشت ۱۳۱۹
۶۷ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۴
۲۵ شهریور ۱۳۰۲
۱۲۳ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۸
۲۸ خرداد ۱۳۲۷
۱۲۳ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۸
۱۶ آبان ۱۳۱۸
۳۶ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۸
۲۸ آذر ۱۳۱۷
۳۴ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۷
۱۰ آذر ۱۳۵۱
۱۱۷ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۷
۵ خرداد ۱۳۵۰
۱۰۰ کیلومتر
۱۷ کیلومتر
۵٫۶
۲۵ مرداد ۱۳۶۴
۱۰۸ کیلومتر
۳۳ کیلومتر
۵٫۶
۱۶ مرداد ۱۳۱۰
۱۱۸ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۶
۳۰ مرداد ۱۳۰۷
۷۴ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
زلزله‌های تاریخی این پهنه
زلزله
تاریخ
بزرگی
سرگذشت
زلزلهٔ نیشابور ۱۲۰۹ ۴۴ کیلومتری
۱۲۰۹ میلادی
۷٫۶
نخستین از سه زمینلرزهٔ ویرانگر نیشابور (۱۲۰۹، ۱۳۸۹ و ۱۴۰۵ میلادی) در فهرست‌های تاریخی که هر بار شهر را به شدت ویران کرد؛ بزرگی آن را حدود ۷٫۶ برآورد کرده‌اند.
زلزلهٔ نیشابور ۱۳۸۹ ۴۴ کیلومتری
۱۳۸۹ میلادی
۷٫۶
دومین از سه زمینلرزهٔ ویرانگر نیشابور (۱۲۰۹، ۱۳۸۹ و ۱۴۰۵ میلادی) در فهرست‌های تاریخی؛ بزرگی آن را حدود ۷٫۶ برآورد کرده‌اند و روز و ماه دقیقش در منابع یکسان نیست.
زلزلهٔ قوچان ۱۸۹۳ ۸۳ کیلومتری
۱۸۹۳ میلادی
۶٫۶
زمین‌لرزه‌ای در حدود ساعت ۱۹:۳۰ به وقت محلی ۱۷ نوامبر ۱۸۹۳ که قوچان و پیرامونش را سخت ویران کرد و حدود ۱۸ هزار نفر را کشت؛ قوچان در دهه‌های پایانی سدهٔ نوزدهم چند زمینلرزهٔ بزرگ دیگر هم دید. جان‌باختگان: حدود ۱۸ هزار نفر
زلزلهٔ نیشابور ۱۹۴۰ ۶۷ کیلومتری
۱۵ اردیبهشت ۱۳۱۹
۶٫۵
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۵ در جنوب‌غرب نیشابور که در فهرست‌های لرزه‌ای (ISC-GEM و USGS) ثبت شده است؛ گزارش معتبری از تلفات یا خسارت مهم آن در دست نیست.
زلزلهٔ اسفراین و بجنورد ۱۹۲۳ ۱۲۳ کیلومتری
۲۵ شهریور ۱۳۰۲
۶٫۴
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۴ در شمال خراسان (نواحی اسفراین و بجنورد) که بنابر فهرست NOAA ۱۵۷ نفر را کشت. جان‌باختگان: ۱۵۷ نفر (فهرست NOAA)
زلزلهٔ کاشمر ۱۹۰۳ ۱۴۱ کیلومتری
۲ مهر ۱۲۸۲
—
زمین‌لرزه‌ای نزدیک کاشمر (خراسان رضوی) که بنابر فهرست NOAA حدود ۳۵۰ نفر را کشت؛ بزرگی آن بین ۵٫۹ تا ۶٫۵ برآورد شده است. جان‌باختگان: حدود ۳۵۰ نفر (فهرست NOAA)
زلزلهٔ نیشابور ۱۴۰۵ ۴۴ کیلومتری
۱۴۰۵ میلادی
—
سومین از سه زمینلرزهٔ ویرانگر نیشابور (۱۲۰۹، ۱۳۸۹ و ۱۴۰۵ میلادی) در فهرست‌های تاریخی؛ بزرگی آن در منابع یکسان نیست (از ۶٫۷ تا ۷٫۶).
پرسش‌های رایج
زلزلهٔ همت آباد، خراسان رضوی چند ریشتر بود؟
بزرگی این زمینلرزه به گزارش مرکز لرزهنگاری کشوری ۲٫۵ بود که در رسانهها معمولاً «۲٫۵ ریشتر» گفته میشود. «ریشتر» نام یکی از نخستین مقیاسهای بزرگی است و امروز بهجای آن واژهٔ «بزرگی» به کار میرود.
زلزلهٔ همت آباد، خراسان رضوی کی و کجا آمد؟
این زمینلرزه یکشنبه ۲۵ دی ۱۴۰۱، ساعت ۱۹:۱۴ به وقت تهران در همت آباد، خراسان رضوی رخ داد. مختصات کانون ۳۶.۴۶ درجهٔ شمالی و ۵۸.۴۲ درجهٔ شرقی است.
عمق زلزلهٔ همت آباد، خراسان رضوی چقدر بود؟
کانون این زمینلرزه در عمق ۸ کیلومتری زمین بود. لرزههای کمعمق نزدیک کانون شدیدتر حس میشوند.
آیا زلزلهٔ همت آباد، خراسان رضوی پسلرزه داشت؟
دو زمینلرزهٔ دیگر تا یک ماه پس از آن در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شده است؛ فهرستشان در همین صفحه است.
آیا زلزلهٔ بزرگتری در راه است؟
هیچکس، حتی مراکز علمی، نمیتواند زمان، جا و اندازهٔ زمینلرزهٔ بعدی را پیشبینی کند. پس از هر زمینلرزه احتمال پسلرزه بیشتر است و گاهی لرزهٔ بعدی بزرگتر است؛ پس توصیههای ایمنی را جدی بگیرید و خبرها را از منابع رسمی دنبال کنید.
منبع: مرکز لرزهنگاری کشوری (مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران)، از راه بات زمینلرزهٔ فلک‌بین؛ سابقهٔ صدساله از کاتالوگ USGS. این صفحه هشدار رسمی نیست و چیزی را پیشبینی نمی‌کند؛ آخرین به‌روزرسانی با پس‌لرزهٔ ۲۷ دی، ۰۲:۰۰.
ایمنی
پیش، هنگام و پس از زمینلرزه
پیش از آن
کمد، قفسه و آبگرمکن را به دیوار محکم کنید.
کیف اضطراری با آب، چراغ‌قوه، رادیو، دارو و مدارک آماده داشته باشید.
جای امن هر اتاق را بشناسید: زیر میز محکم، کنار دیوار داخلی.
با خانواده جایی بیرون از خانه برای دیدار قرار بگذارید.
هنگام لرزش
بنشین، پناه بگیر، نگه دار: زیر میز محکم بروید و پایه‌اش را بگیرید.
از پنجره، شیشه و چیزهای آویزان دور شوید.
از آسانسور و پله‌ها استفاده نکنید و تا لرزش تمام نشده بیرون ندوید.
بیرون از ساختمان، از دیوار، تیر برق و درخت فاصله بگیرید.
پس از آن
آمادهٔ پسلرزه باشید؛ ممکن است تا چند روز ادامه داشته باشد.
بوی گاز را بسنجید و اگر شک دارید شیر اصلی را ببندید.
از ساختمان آسیب‌دیده دور بمانید.
خبر را فقط از منابع رسمی دنبال کنید و شایعه پخش نکنید.
فلک‌بین گزارش‌های مرکز لرزهنگاری کشوری را نشان می‌دهد و هشدار رسمی نیست. هیچکس، از جمله فلک‌بین، نمیتواند زمان زمینلرزه را پیشبینی کند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
گزارش فوری زمینلرزه @earthquake_arefi_bot: زمین‌لرزه‌های ایران چند دقیقه پس از وقوع، با نقشه، بزرگی، عمق و نزدیک‌ترین شهرها، از کانال مرکز لرزهنگاری کشوری. رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
