جمعه ۱۸ فروردین ۱۴۰۲ · ساعت ۱۶:۵۹:۵۸ به وقت تهران · ۱۲۷۶ روز پیش
2023-04-07 13:29 UTC
عمق کانون
۱۰ کیلومتر
مختصات
۳۴.۴۸° N ۶۰.۵۵° E
انرژی
حدود ۸۵ کیلوگرم TNT
در ۱۰۰ کیلومتریاش
۴۴ زمینلرزهٔ پیشین از اسفند ۱۴۰۰
مرکز لرزهنگاری کشوری زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۲٫۵ را در سنگان، خراسان رضوی ثبت کرد؛ عصر جمعه ۱۸ فروردین ۱۴۰۲، ساعت ۱۶:۵۹ به وقت تهران. کانون آن در عمق ۱۰ کیلومتری زمین بود.
بزرگی و عمق این زمینلرزه چه می‌گوید؟
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۲٫۵ کوچک به شمار می‌آید. چنین لرزه‌ای را معمولاً فقط ساکنان نزدیک کانون، به‌ویژه در طبقه‌های بالا یا در سکوت شب، حس می‌کنند و آسیبی نمی‌زند.
عمق ۱۰ کیلومتر در میانهٔ پوستهٔ زمین است؛ جایی که بیشتر زمینلرزههای ایران رخ میدهند. لرزه‌ای در این عمق کمی پخش‌تر از لرزه‌های خیلی کم‌عمق به سطح می‌رسد.
انرژی‌ای که این زمینلرزه آزاد کرد حدود ۸۵ کیلوگرم TNT برآورد میشود. مقیاس بزرگی لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش بزرگی یعنی حدود ۳۲ برابر انرژی بیشتر، پس لرزه‌ای به بزرگی ۳ حدود ۶ برابر این انرژی دارد.
سابقهٔ لرزه‌خیزی سنگان، خراسان رضوی
از اسفند ۱۴۰۰ تا پیش از این زمینلرزه، ۴۴ زمینلرزهٔ دیگر در شعاع ۱۰۰ کیلومتری آن ثبت شده است. آخرین لرزهٔ هم‌اندازه یا قوی‌تر در این شعاع، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۲٫۵ در ۲۷ اسفند ۱۴۰۱ بود.
در کاتالوگ جهانی زمینلرزههای سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم تاکنون ۱۰۵ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر در شعاع ۱۵۰ کیلومتری این نقطه ثبت شده است. قوی‌ترینِ آن‌ها به بزرگی ۷٫۳ در ۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۶، ۱۰۰ کیلومتر دورتر از کانون این زمینلرزه رخ داد. ۱۳ زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در همین فهرست است.
زلزله‌های تاریخی و نام‌دار این پهنه، در ۱۵۰ کیلومتری، زلزلهٔ قائن و بیرجند (زیرکوه) ۱۳۷۶، زلزلهٔ کلی–بنیاباد (قائنات) ۱۳۵۸ و زلزلهٔ قائنات، دی ۱۳۵۷ هستند؛ جدول پایین صفحه سرگذشت هر کدام را در یک جمله می‌گوید.
پس از این زمینلرزه چه آمد؟
در ماهِ پس از آن دو زمینلرزهٔ دیگر در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شد که قوی‌ترینشان به بزرگی ۲٫۸ در ۲۲ فروردین، ساعت ۰۹:۰۲ بود. یعنی لرزهٔ بعدی از خود این زمینلرزه قوی‌تر بود؛ در چنین رشته‌هایی، لرزهٔ نخست را «پیش‌لرزه» می‌نامند.
جای زمینلرزه در ایران؛ استان خراسان رضوی پررنگ استهر زمینلرزهٔ ثبت‌شده در ۱۰۰ کیلومتری؛ هفتهٔ پیش از آن، ماه پس از آن
پیش‌لرزه‌ها و پس‌لرزه‌ها
زمینلرزههای ۵۰ کیلومتری، از یک هفته پیش تا یک ماه پس از آن.
زمینلرزههای ۴٫۵ و بزرگتر از کاتالوگ جهانی USGS، قوی‌ترین‌ها نخست؛ ۱۰۵ زمینلرزه در کل.
بزرگی
تاریخ
فاصله از این زمینلرزه
عمق
۷٫۳
۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۶
۱۰۰ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۷٫۱
۶ آذر ۱۳۵۸
۹۵ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۶٫۷
۲۶ دی ۱۳۵۷
۱۱۸ کیلومتر
۳۳ کیلومتر
۶٫۶
۲۳ آبان ۱۳۵۸
۹۷ کیلومتر
۳۳ کیلومتر
۶٫۳
۲۳ مهر ۱۴۰۲
۱۴۵ کیلومتر
۹ کیلومتر
۶٫۳
۱۹ مهر ۱۴۰۲
۱۳۸ کیلومتر
۸ کیلومتر
۶٫۳
۱۵ مهر ۱۴۰۲
۱۲۳ کیلومتر
۸ کیلومتر
۶٫۳
۱۵ مهر ۱۴۰۲
۱۲۷ کیلومتر
۱۴ کیلومتر
۶٫۲
۱۶ آبان ۱۳۵۵
۱۴۹ کیلومتر
۱۳ کیلومتر
۶٫۱
۱۶ فروردین ۱۳۹۶
۱۴۵ کیلومتر
۱۳ کیلومتر
زلزله‌های تاریخی این پهنه
زلزله
تاریخ
بزرگی
سرگذشت
زلزلهٔ قائن و بیرجند (زیرکوه) ۱۳۷۶ ۹۹ کیلومتری
۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۶
۷٫۳
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷٫۳ با کانونی نزدیک روستای اردکول که ناحیهٔ بیرجند و قائن را ویران کرد؛ ۱٬۵۶۷ نفر کشته، بیش از ۲٬۳۰۰ نفر مجروح و حدود ۵۰ هزار نفر بی‌خانمان شدند. جان‌باختگان: ۱٬۵۶۰ تا ۱٬۷۲۸ نفر
زلزلهٔ کلی–بنیاباد (قائنات) ۱۳۵۸ ۹۵ کیلومتری
۶ آذر ۱۳۵۸
۷٫۱
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷٫۱ در قائنات که دو هفته پس از زلزلهٔ کوریزان رخ داد و بیشترین شدت (X مرکالی) را در این توالی داشت؛ هر دو زلزله روی هم حدود ۳۰۰ تا ۴۴۰ نفر را کشتند. جان‌باختگان: شمار قربانیان جدا از زلزلهٔ ۲۳ آبان ۱۳۵۸ گزارش نشده؛ جمع هر دو حدود ۳۰۰ تا ۴۴۰ نفر
زلزلهٔ قائنات، دی ۱۳۵۷ ۱۱۸ کیلومتری
۲۶ دی ۱۳۵۷
۶٫۷
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۷ (Ms) در قائنات که بنابر منابع ۱۲۹ تا ۲۰۰ نفر را کشت؛ حدود ده ماه پیش از دو زلزلهٔ بزرگ آبان و آذر ۱۳۵۸ در همان ناحیه رخ داد. جان‌باختگان: ۱۲۹ تا ۲۰۰ نفر، بسته به منبع
زلزلهٔ کوریزان (قائنات) ۱۳۵۸ ۹۷ کیلومتری
۲۳ آبان ۱۳۵۸
۶٫۶
زمین‌لرزه‌ای با Ms برابر ۶٫۶ (Mw برابر ۶٫۸) در قائنات که به شمال‌شرق ایران خسارت گسترده زد؛ این زلزله و زلزلهٔ ۶ آذر ۱۳۵۸ روی هم حدود ۳۰۰ تا ۴۴۰ نفر را کشتند. جان‌باختگان: جمع دو زلزلهٔ ۱۹۷۹ قائنات حدود ۳۰۰ تا ۴۴۰ نفر برآورد شده و بیشتر قربانیان از زلزلهٔ ۲۳ آبان ۱۳۵۸ بودند
زلزلهٔ قائن ۱۹۷۶ ۱۴۹ کیلومتری
۱۶ آبان ۱۳۵۵
۶٫۲
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۲ نزدیک قائن (خراسان جنوبی) که بنابر فهرست NOAA ۱۷ نفر را کشت؛ سه سال پیش از زمینلرزههای بزرگ ۱۹۷۹ در همان ناحیه رخ داد. جان‌باختگان: ۱۷ نفر (فهرست NOAA)
زلزلهٔ ابیز و سربیشه ۱۹۳۶ ۸۴ کیلومتری
۹ تیر ۱۳۱۵
۶٫۱
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۱ در شرق خراسان جنوبی (ناحیهٔ ابیز و سربیشه) که بنابر فهرست NOAA ۱۲ نفر را کشت. جان‌باختگان: ۱۲ نفر (فهرست NOAA)
زلزلهٔ تربت‌جام (سفیدسنگ) ۱۳۹۶ ۱۴۵ کیلومتری
۱۶ فروردین ۱۳۹۶
۶٫۱
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۱ در شمال تربت‌جام (ناحیهٔ سفیدسنگ) که ۲ نفر را کشت و ده‌ها نفر را مجروح کرد. جان‌باختگان: ۲ نفر
پرسش‌های رایج
زلزلهٔ سنگان، خراسان رضوی چند ریشتر بود؟
بزرگی این زمینلرزه به گزارش مرکز لرزهنگاری کشوری ۲٫۵ بود که در رسانهها معمولاً «۲٫۵ ریشتر» گفته میشود. «ریشتر» نام یکی از نخستین مقیاسهای بزرگی است و امروز بهجای آن واژهٔ «بزرگی» به کار میرود.
زلزلهٔ سنگان، خراسان رضوی کی و کجا آمد؟
این زمینلرزه جمعه ۱۸ فروردین ۱۴۰۲، ساعت ۱۶:۵۹ به وقت تهران در سنگان، خراسان رضوی رخ داد. مختصات کانون ۳۴.۴۸ درجهٔ شمالی و ۶۰.۵۵ درجهٔ شرقی است.
عمق زلزلهٔ سنگان، خراسان رضوی چقدر بود؟
کانون این زمینلرزه در عمق ۱۰ کیلومتری زمین بود. بیشتر زمینلرزههای ایران در ۱۰ تا ۳۰ کیلومتری پوسته رخ میدهند.
آیا زلزلهٔ سنگان، خراسان رضوی پسلرزه داشت؟
دو زمینلرزهٔ دیگر تا یک ماه پس از آن در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شده است؛ فهرستشان در همین صفحه است.
آیا زلزلهٔ بزرگتری در راه است؟
هیچکس، حتی مراکز علمی، نمیتواند زمان، جا و اندازهٔ زمینلرزهٔ بعدی را پیشبینی کند. پس از هر زمینلرزه احتمال پسلرزه بیشتر است و گاهی لرزهٔ بعدی بزرگتر است؛ پس توصیههای ایمنی را جدی بگیرید و خبرها را از منابع رسمی دنبال کنید.
منبع: مرکز لرزهنگاری کشوری (مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران)، از راه بات زمینلرزهٔ فلک‌بین؛ سابقهٔ صدساله از کاتالوگ USGS. این صفحه هشدار رسمی نیست و چیزی را پیشبینی نمی‌کند؛ آخرین به‌روزرسانی با پس‌لرزهٔ ۹ اردیبهشت، ۱۷:۳۸.
ایمنی
پیش، هنگام و پس از زمینلرزه
پیش از آن
کمد، قفسه و آبگرمکن را به دیوار محکم کنید.
کیف اضطراری با آب، چراغ‌قوه، رادیو، دارو و مدارک آماده داشته باشید.
جای امن هر اتاق را بشناسید: زیر میز محکم، کنار دیوار داخلی.
با خانواده جایی بیرون از خانه برای دیدار قرار بگذارید.
هنگام لرزش
بنشین، پناه بگیر، نگه دار: زیر میز محکم بروید و پایه‌اش را بگیرید.
از پنجره، شیشه و چیزهای آویزان دور شوید.
از آسانسور و پله‌ها استفاده نکنید و تا لرزش تمام نشده بیرون ندوید.
بیرون از ساختمان، از دیوار، تیر برق و درخت فاصله بگیرید.
پس از آن
آمادهٔ پسلرزه باشید؛ ممکن است تا چند روز ادامه داشته باشد.
بوی گاز را بسنجید و اگر شک دارید شیر اصلی را ببندید.
از ساختمان آسیب‌دیده دور بمانید.
خبر را فقط از منابع رسمی دنبال کنید و شایعه پخش نکنید.
فلک‌بین گزارش‌های مرکز لرزهنگاری کشوری را نشان می‌دهد و هشدار رسمی نیست. هیچکس، از جمله فلک‌بین، نمیتواند زمان زمینلرزه را پیشبینی کند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
گزارش فوری زمینلرزه @earthquake_arefi_bot: زمینلرزههای ایران چند دقیقه پس از وقوع، با نقشه، بزرگی، عمق و نزدیک‌ترین شهرها، از کانال مرکز لرزهنگاری کشوری. رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
