زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۶ بامداد چهارشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۳، ساعت ۰۲:۴۸ به وقت تهران، حوالی ریز در استان فارس را لرزاند. کانون آن در عمق ۱۹ کیلومتری زمین بود و ۲۳ کیلومتر با خود ریز فاصله داشت.
این زمینلرزه چقدر قوی بود؟
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۶ در ردهٔ لرزه‌های سبک است. چنین لرزه‌ای معمولاً در شهرها و روستاهای نزدیک کانون حس میشود و ممکن است پنجره‌ها و اشیای آویزان را بلرزاند، اما به‌ندرت آسیب می‌زند.
عمق ۱۹ کیلومتر در میانهٔ پوستهٔ زمین است؛ جایی که بیشتر زمینلرزههای ایران رخ میدهند. لرزه‌ای در این عمق کمی پخش‌تر از لرزه‌های خیلی کم‌عمق به سطح می‌رسد.
انرژی‌ای که این زمینلرزه آزاد کرد حدود ۳٫۸ تن TNT برآورد میشود. مقیاس بزرگی لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش بزرگی یعنی حدود ۳۲ برابر انرژی بیشتر، پس لرزه‌ای به بزرگی ۴ حدود ۴ برابر این انرژی دارد.
این ناحیه پیش‌تر هم لرزیده است؟
احتمالاً پس‌لرزهٔ زمینلرزهٔ ۵٫۲، دو روز پیش ساعت ۲۰:۲۹. از خرداد ۱۴۰۳ تا پیش از این زمینلرزه، ۴۶ زمینلرزهٔ دیگر در شعاع ۱۰۰ کیلومتری آن ثبت شده است. آخرین لرزهٔ هم‌اندازه یا قوی‌تر در این شعاع، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۶ در ۱۸ دی ۱۴۰۳ بود.
در کاتالوگ جهانی زمینلرزههای سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم تاکنون ۳۷۲ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر در شعاع ۱۵۰ کیلومتری این نقطه ثبت شده است. قوی‌ترینِ آن‌ها به بزرگی ۶٫۶ در ۲۱ فروردین ۱۳۵۱، ۵۸ کیلومتر دورتر از کانون این زمینلرزه رخ داد. پنج زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در همین فهرست است.
زلزله‌های تاریخی و نام‌دار این پهنه، در ۱۵۰ کیلومتری، زلزلهٔ قیر و کارزین ۱۳۵۱، زلزلهٔ کاکی (بوشهر) ۱۳۹۲ و زلزلهٔ ۱۹۹۴ فیروزآباد (فارس) (۱۰ اسفند ۱۳۷۲) هستند؛ جدول پایین صفحه سرگذشت هر کدام را در یک جمله می‌گوید.
آیا پسلرزه داشت؟
در ماهِ پس از آن ۶۹ زمینلرزهٔ دیگر در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شد که قوی‌ترینشان به بزرگی ۴٫۷ در ۵ بهمن، ساعت ۱۹:۲۱ بود. یعنی لرزهٔ بعدی از خود این زمینلرزه قوی‌تر بود؛ در چنین رشته‌هایی، لرزهٔ نخست را «پیش‌لرزه» می‌نامند.
