چهارشنبه ۲۱ آذر ۱۴۰۳ · ساعت ۰۸:۵۲:۲۴ به وقت تهران · ۶۶۲ روز پیش
2024-12-11 05:22 UTC
عمق کانون
۸ کیلومتر
مختصات
۳۲.۸۸° N ۶۰.۲۶° E
انرژی
حدود ۱۱ تن TNT
در ۱۰۰ کیلومتریاش
۳ زمینلرزهٔ پیشین از خرداد ۱۴۰۳
صبح چهارشنبه ۲۱ آذر ۱۴۰۳، ساعت ۰۸:۵۲ به وقت تهران، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۹ در حوالی گزیک در استان خراسان جنوبی رخ داد. کانون آن در عمق ۸ کیلومتری زمین بود و ۱۳ کیلومتر با خود گزیک فاصله داشت.
این زمینلرزه چقدر قوی بود؟
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۹ در ردهٔ لرزههای سبک است. این اندازه معمولاً در آبادی‌های نزدیک کانون احساس میشود؛ شاید ظرف‌ها و پنجره‌ها بلرزند، ولی آسیب در آن کم‌یاب است.
عمق ۸ کیلومتر کم‌ژرفاست. زمین‌لرزه‌های کمعمق نزدیک کانون شدیدتر حس میشوند، ولی لرزششان زودتر از آن‌هایی که ژرف‌ترند فروکش می‌کند. بیشتر زمین‌لرزه‌های ایران، به‌ویژه در زاگرس، در همین پوستهٔ بالایی رخ می‌دهند.
انرژی‌ای که این زمینلرزه آزاد کرد حدود ۱۱ تن TNT برآورد میشود. مقیاس بزرگی لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش بزرگی یعنی حدود ۳۲ برابر انرژی بیشتر، پس لرزه‌ای به بزرگی ۴ حدود ۱ برابر این انرژی دارد.
سابقهٔ لرزه‌خیزی گزیک
از خرداد ۱۴۰۳ تا پیش از این زمینلرزه، ۳ زمینلرزهٔ دیگر در شعاع ۱۰۰ کیلومتری آن ثبت شده است. آخرین لرزهٔ هم‌اندازه یا قوی‌تر در این شعاع، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۴٫۵ در ۳۱ تیر ۱۴۰۳ بود.
در کاتالوگ جهانی زمین‌لرزه‌های سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم تاکنون ۹۷ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر در شعاع ۱۵۰ کیلومتری این نقطه ثبت شده است. قوی‌ترینِ آن‌ها به بزرگی ۷٫۳ در ۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۶، ۱۱۳ کیلومتر دورتر از کانون این زمینلرزه رخ داد. هشت زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در همین فهرست است.
زلزله‌های تاریخی و نام‌دار این پهنه، در ۱۵۰ کیلومتری، زلزلهٔ قائن و بیرجند (زیرکوه) ۱۳۷۶، زلزلهٔ کلی–بنیاباد (قائنات) ۱۳۵۸ و زلزلهٔ قائنات، دی ۱۳۵۷ هستند؛ جدول پایین صفحه سرگذشت هر کدام را در یک جمله می‌گوید.
پس‌لرزه‌ها
در ماهِ پس از آن سه زمینلرزهٔ دیگر در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شد که قوی‌ترینشان به بزرگی ۴٫۳ در ۱ دی، ساعت ۰۳:۰۱ بود. یعنی لرزهٔ بعدی از خود این زمینلرزه قوی‌تر بود؛ در چنین رشته‌هایی، لرزهٔ نخست را «پیش‌لرزه» می‌نامند.
جای زمینلرزه در ایران؛ استان خراسان جنوبی پررنگ استهر زمینلرزهٔ ثبت‌شده در ۱۰۰ کیلومتری؛ هفتهٔ پیش از آن، ماه پس از آن
شهرهای نزدیک
همان که مرکز لرزهنگاری فهرست کرده است.
۱۳ کیلومتری گزیک (خراسان جنوبی)
۲۲ کیلومتری اسدیه (خراسان جنوبی)
۵۴ کیلومتری سربیشه (خراسان جنوبی)
۹۶ کیلومتری بیرجند
۳۸۱ کیلومتری زاهدان
پیش‌لرزه‌ها و پس‌لرزه‌ها
زمین‌لرزه‌های ۵۰ کیلومتری، از یک هفته پیش تا یک ماه پس از آن.
زمین‌لرزه‌های ۴٫۵ و بزرگتر از کاتالوگ جهانی USGS، قوی‌ترین‌ها نخست؛ ۹۷ زمینلرزه در کل.
بزرگی
تاریخ
فاصله از این زمینلرزه
عمق
۷٫۳
۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۶
۱۱۳ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۷٫۱
۶ آذر ۱۳۵۸
۱۳۰ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۶٫۷
۲۶ دی ۱۳۵۷
۱۳۵ کیلومتر
۳۳ کیلومتر
۶٫۶
۲۳ آبان ۱۳۵۸
۱۲۵ کیلومتر
۳۳ کیلومتر
۶٫۲
۱۶ آبان ۱۳۵۵
۱۴۵ کیلومتر
۱۳ کیلومتر
۶٫۱
۹ تیر ۱۳۱۵
۹۶ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۰
۱۶ آذر ۱۳۵۸
۱۳۵ کیلومتر
۳۱ کیلومتر
۶٫۰
۲۰ شهریور ۱۳۴۷
۱۴۰ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۵٫۹
۵ تیر ۱۳۷۶
۱۳۸ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۵٫۸
۱۵ آذر ۱۳۹۱
۹۵ کیلومتر
۱۴ کیلومتر
زلزله‌های تاریخی این پهنه
زلزله
تاریخ
بزرگی
سرگذشت
زلزلهٔ قائن و بیرجند (زیرکوه) ۱۳۷۶ ۱۱۴ کیلومتری
۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۶
۷٫۳
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷٫۳ با کانونی نزدیک روستای اردکول که ناحیهٔ بیرجند و قائن را ویران کرد؛ ۱٬۵۶۷ نفر کشته، بیش از ۲٬۳۰۰ نفر مجروح و حدود ۵۰ هزار نفر بی‌خانمان شدند. جان‌باختگان: ۱٬۵۶۰ تا ۱٬۷۲۸ نفر
زلزلهٔ کلی–بنیاباد (قائنات) ۱۳۵۸ ۱۳۰ کیلومتری
۶ آذر ۱۳۵۸
۷٫۱
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷٫۱ در قائنات که دو هفته پس از زلزلهٔ کوریزان رخ داد و بیشترین شدت (X مرکالی) را در این توالی داشت؛ هر دو زلزله روی هم حدود ۳۰۰ تا ۴۴۰ نفر را کشتند. جان‌باختگان: شمار قربانیان جدا از زلزلهٔ ۲۳ آبان ۱۳۵۸ گزارش نشده؛ جمع هر دو حدود ۳۰۰ تا ۴۴۰ نفر
زلزلهٔ قائنات، دی ۱۳۵۷ ۱۳۵ کیلومتری
۲۶ دی ۱۳۵۷
۶٫۷
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۷ (Ms) در قائنات که بنابر منابع ۱۲۹ تا ۲۰۰ نفر را کشت؛ حدود ده ماه پیش از دو زلزلهٔ بزرگ آبان و آذر ۱۳۵۸ در همان ناحیه رخ داد. جان‌باختگان: ۱۲۹ تا ۲۰۰ نفر، بسته به منبع
زلزلهٔ کوریزان (قائنات) ۱۳۵۸ ۱۲۵ کیلومتری
۲۳ آبان ۱۳۵۸
۶٫۶
زمین‌لرزه‌ای با Ms برابر ۶٫۶ (Mw برابر ۶٫۸) در قائنات که به شمال‌شرق ایران خسارت گسترده زد؛ این زلزله و زلزلهٔ ۶ آذر ۱۳۵۸ روی هم حدود ۳۰۰ تا ۴۴۰ نفر را کشتند. جان‌باختگان: جمع دو زلزلهٔ ۱۹۷۹ قائنات حدود ۳۰۰ تا ۴۴۰ نفر برآورد شده و بیشتر قربانیان از زلزلهٔ ۲۳ آبان ۱۳۵۸ بودند
زلزلهٔ قائن ۱۹۷۶ ۱۴۵ کیلومتری
۱۶ آبان ۱۳۵۵
۶٫۲
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۲ نزدیک قائن (خراسان جنوبی) که بنابر فهرست NOAA ۱۷ نفر را کشت؛ سه سال پیش از زمین‌لرزه‌های بزرگ ۱۹۷۹ در همان ناحیه رخ داد. جان‌باختگان: ۱۷ نفر (فهرست NOAA)
زلزلهٔ ابیز و سربیشه ۱۹۳۶ ۹۶ کیلومتری
۹ تیر ۱۳۱۵
۶٫۱
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۱ در شرق خراسان جنوبی (ناحیهٔ ابیز و سربیشه) که بنابر فهرست NOAA ۱۲ نفر را کشت. جان‌باختگان: ۱۲ نفر (فهرست NOAA)
پرسش‌های رایج
زلزلهٔ گزیک چند ریشتر بود؟
بزرگی این زمینلرزه به گزارش مرکز لرزهنگاری کشوری ۳٫۹ بود که در رسانهها معمولاً «۳٫۹ ریشتر» گفته میشود. «ریشتر» نام یکی از نخستین مقیاسهای بزرگی است و امروز بهجای آن واژهٔ «بزرگی» به کار میرود.
زلزلهٔ گزیک کی و کجا آمد؟
این زمینلرزه چهارشنبه ۲۱ آذر ۱۴۰۳، ساعت ۰۸:۵۲ به وقت تهران در استان خراسان جنوبی - حوالی گزیک رخ داد؛ ۱۳ کیلومتری گزیک. مختصات کانون ۳۲.۸۸ درجهٔ شمالی و ۶۰.۲۶ درجهٔ شرقی است.
عمق زلزلهٔ گزیک چقدر بود؟
کانون این زمینلرزه در عمق ۸ کیلومتری زمین بود. لرزههای کمعمق نزدیک کانون شدیدتر حس میشوند.
آیا زلزلهٔ گزیک پسلرزه داشت؟
سه زمینلرزهٔ دیگر تا یک ماه پس از آن در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شده است؛ فهرستشان در همین صفحه است.
آیا زلزلهٔ بزرگتری در راه است؟
هیچکس، حتی مراکز علمی، نمیتواند زمان، جا و اندازهٔ زمینلرزهٔ بعدی را پیشبینی کند. پس از هر زمینلرزه احتمال پسلرزه بیشتر است و گاهی لرزهٔ بعدی بزرگتر است؛ پس توصیههای ایمنی را جدی بگیرید و خبرها را از منابع رسمی دنبال کنید.
منبع: مرکز لرزهنگاری کشوری (مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران)، از راه بات زمینلرزهٔ فلک‌بین؛ سابقهٔ صدساله از کاتالوگ USGS. این صفحه هشدار رسمی نیست و چیزی را پیشبینی نمی‌کند؛ آخرین به‌روزرسانی با پس‌لرزهٔ ۵ دی، ۰۹:۵۴.
ایمنی
پیش، هنگام و پس از زمینلرزه
پیش از آن
کمد، قفسه و آبگرمکن را به دیوار محکم کنید.
کیف اضطراری با آب، چراغ‌قوه، رادیو، دارو و مدارک آماده داشته باشید.
جای امن هر اتاق را بشناسید: زیر میز محکم، کنار دیوار داخلی.
با خانواده جایی بیرون از خانه برای دیدار قرار بگذارید.
هنگام لرزش
بنشین، پناه بگیر، نگه دار: زیر میز محکم بروید و پایه‌اش را بگیرید.
از پنجره، شیشه و چیزهای آویزان دور شوید.
از آسانسور و پله‌ها استفاده نکنید و تا لرزش تمام نشده بیرون ندوید.
بیرون از ساختمان، از دیوار، تیر برق و درخت فاصله بگیرید.
پس از آن
آمادهٔ پسلرزه باشید؛ ممکن است تا چند روز ادامه داشته باشد.
بوی گاز را بسنجید و اگر شک دارید شیر اصلی را ببندید.
از ساختمان آسیب‌دیده دور بمانید.
خبر را فقط از منابع رسمی دنبال کنید و شایعه پخش نکنید.
فلک‌بین گزارش‌های مرکز لرزهنگاری کشوری را نشان می‌دهد و هشدار رسمی نیست. هیچکس، از جمله فلک‌بین، نمیتواند زمان زمینلرزه را پیشبینی کند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
گزارش فوری زمینلرزه @earthquake_arefi_bot: زمین‌لرزه‌های ایران چند دقیقه پس از وقوع، با نقشه، بزرگی، عمق و نزدیک‌ترین شهرها، از کانال مرکز لرزهنگاری کشوری. رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
