دانشنامهجرم آسمانی
اوموآموا 1I/ʻOumuamua
اوموآموا (1I/ʻOumuamua) نخستین جرم میانستارهای شناخته‌شده‌ای است که از منظومهٔ شمسی گذشت؛ جسمی دراز و تیره که در اکتبر ۲۰۱۷ دیده شد و رفتار غیرعادی‌اش بحث‌های زیادی برانگیخت.
اوموآموا را روبرت ویریک با تلسکوپ پن‌استارز ۱ در هاوایی در ۱۹ اکتبر ۲۰۱۷ پیدا کرد. نام هاوایی آن تقریباً به معنی «پیام‌آوری از دور که نخست می‌رسد» است. حرف I در نام رسمی یعنی interstellar و ۱ شمارهٔ نخستین جرم از این گونه است.
اوموآموا چه جرمی بود؟
مدار آن هذلولی و سرعتش بسیار زیاد بود، پس از جایی بیرون منظومهٔ شمسی آمده بود و به آن بازنمی‌گشت. طولش حدود چند صد متر برآورد میشود و نورش به‌شدت تغییر می‌کرد، یعنی شکلی بسیار کشیده یا پهن داشت. رنگ آن کمی سرخ بود و دنباله یا غبار آشکاری نداشت، بنابراین نه دنباله‌دار معمولی بود نه سیارک معمولی.
چرا اوموآموا معماست؟
پس از گذر از نزدیک خورشید، جسم اندکی شتاب گرفت و مدارش با گرانش تنها قابل توضیح نبود، در حالی که دنباله‌ای هم دیده نمی‌شد. چند توضیح پیشنهاد شده است.
- گازی نامرئی از یخ هیدروژن یا نیتروژن که از آن بیرون زده است.
- تکه‌ای از جرم یخی بزرگ‌تر یا سیاره‌ای متلاشی‌شده.
- ابری از غبار بسیار نازک.
آوی لوب فرضیه‌ای مطرح کرد که جسم می‌تواند ساختهٔ موجودی هوشمند، مثلاً بادبان خورشیدی، باشد. اکثریت اخترشناسان این نظر را نمی‌پذیرند و توضیح طبیعی را محتمل‌تر می‌دانند.
پس از اوموآموا
در ۲۰۱۹ دومین جرم میانستارهای، دنباله‌دار بوریسوف، پیدا شد که دنباله‌دار آشکاری بود، و در ۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵ سومین آن‌ها، 3I/اطلس (ATLAS)، کشف شد. این‌ها نشان میدهند اجرام میانستارهای شاید رایج‌اند و منظومه‌های ستارهای قطعاتی از ابر اورت خود را به فضا پرتاب میکنند. با فعال شدن رصدخانه‌هایی مانند ورا روبین انتظار می‌رود مورد‌های بیشتری پیدا شود.
پرسش‌های رایج
### اوموآموا چیست؟
اوموآموا نخستین جرم میانستارهای شناختهشده است که در ۲۰۱۷ از منظومهٔ شمسی گذشت.
### اوموآموا از کجا آمد؟
اوموآموا از خارج منظومهٔ شمسی و احتمالاً از منظومهٔ ستارهای دیگر آمد، ولی مبدأ دقیق آن معلوم نیست.
### آیا اوموآموا سفینهٔ بیگانه بود؟
شواهد کنونی توضیح طبیعی را ترجیح میدهند و بیشتر دانشمندان فرضیهٔ سفینه را رد میکنند.
### اوموآموا اکنون کجاست؟
اوموآموا از منظومهٔ شمسی دور میشود و بسیار کمنور است، بنابراین دیگر با تلسکوپهای موجود قابل مشاهده نیست.
فکت علمی
دانستنی‌ها
- ۲۸ بهمن ۱۴۰۴اوموآموا؛ جرم میانستارهایاوموآموا نخستین جرم میانستارهای تأییدشده بود که در ۲۰۱۷ در حال گذر از منظومهٔ شمسی دیده شد. شکل بسیار کشیدهاش دربارهٔ خاستگاهش گمانهزنیهایی برانگیخت و حتی برای نشانهٔ رادیویی هم گوش دادند، اما چیزی شنیده نشد.
- ۹ خرداد ۱۴۰۴اومواموااومواموا که در ۲۰۱۷ دیده شد نخستین جرم میانستارهایِ تأییدشدهای بود که از منظومهٔ شمسی میگذشت؛ باوجود نزدیکی به خورشید دمی نداشت، شتابی غیرگرانشی نشان داد و شکلش بسیار کشیده بود.