دانشنامهفضاپیما و تلسکوپ
چانگ ای ۴ Chang'e 4
چانگ ای ۴ مأموریت چین است که در ژانویهٔ ۲۰۱۹ برای نخستین‌بار در تاریخ بر سمت پنهان ماه، در حوضهٔ جنوب قطب–آیتکن، فرود آمد و ماه‌نوردی به نام یوتو ۲ را پیاده کرد.
چانگ ای ۴ (Chang'e 4) مأموریت ماه سازمان ملی فضایی چین است که نخستین فرود نرم بر سمت پنهان ماه را انجام داد. این سمت همیشه از زمین دور است و به‌خاطر قفل کشندی ماه هرگز از زمین دیده نمی‌شود.
پرتاب در دسامبر ۲۰۱۸ انجام شد و فرود در ۳ ژانویهٔ ۲۰۱۹ در دهانهٔ فون کارمن، درون حوضهٔ عظیم جنوب قطب–آیتکن، رخ داد. این حوضه یکی از بزرگ‌ترین و کهن‌ترین دهانههای برخوردی منظومهٔ شمسی است.
ارتباط با زمین چگونه برقرار شد؟
از آنجا که سمت پنهان مستقیم با زمین ارتباط ندارد، چین پیش‌تر ماهواره‌ای به نام «چیوچیائو» را در نقطهٔ لاگرانژی پشت ماه قرار داد. این ماهواره سیگنال‌ها را بین زمین و فرودگر منتقل می‌کند.
اهداف و دستاوردهای مأموریت
مأموریت از یک فرودگر و یک ماهنورد به نام «یوتو ۲» (خرگوش یشمی ۲) تشکیل شده بود. دستاوردها شامل این موارد است:
- بررسی ترکیب سنگ‌ها و خاک سمت پنهان، از جمله موادی که شاید از گوشتهٔ ماه آمده باشند
- رصد رادیویی بدون تداخل زمین، چون سمت پنهان از امواج رادیویی زمین محافظت می‌شود
- نخستین آزمایش جوانه‌زنی گیاه بر سطح ماه در محفظه‌ای کوچک (دانهٔ پنبه جوانه زد، اما در شب سرد ماه از بین رفت)
یوتو ۲ سال‌ها پس از فرود به کار ادامه داد و تا ۲۰۲۵ حدود ۱۶۰۰ متر پیمود، هرچند در ۲۰۲۴ مدتی بی‌حرکت ماند. چانگ ای ۴ راه را برای مأموریت‌های بعدی چین، مانند چانگ ای ۵ و ۶ که نمونه به زمین آوردند، هموار کرد.
پرسش‌های رایج
### چانگ ای ۴ چه کاری کرد؟
چانگ ای ۴ نخستین فضاپیمایی بود که در ۳ ژانویهٔ ۲۰۱۹ بر سمت پنهان ماه فرود نرم کرد.
### چرا فرود بر سمت پنهان ماه دشوار است؟
چون سمت پنهان مستقیماً با زمین ارتباط ندارد. چین برای رفع این مشکل ماهوارهٔ رله‌ای پشت ماه قرار داد.
### سمت پنهان ماه با سمت دیدنی چه تفاوتی دارد؟
سمت پنهان دهانههای بیشتر و دریاهای بازالتی بسیار کمتری دارد. پوستهٔ آن نیز ضخیمتر است.
### ماهنورد چانگ ای ۴ چه نام دارد؟
ماهنورد چانگ ای ۴ «یوتو ۲» نام دارد که به معنی «خرگوش یشمی ۲» است.